II SA/Łd 802/15

Dnia 4 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej - uchyla zaskarżoną decyzję. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – oraz art. art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1 i 2, art. 56 pkt 2, art. 59 ust. 1-3, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1, ust. 4-6, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 163) – powoływanej również jako: "u.p.s." – a także przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012r. w sprawie domów pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 964) – zwanego dalej: "rozporządzeniem" – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], o skierowaniu A. C. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w dniu 22 maja 2015r. do siedziby organu I instancji wpłynął wniosek wraz z dokumentacją o skierowanie A. C. do domu pomocy społecznej. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji stwierdzono, że z uwagi na wiek, choroby i niepełnosprawność strona nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i wymaga stałej całodobowej opieki. W związku z tym decyzją z dnia [...] organ I instancji skierował wnioskodawczynię do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych jednocześnie informując, że z uwagi na dużą liczbę osób zainteresowanych oraz brak wolnych miejsc w domach pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w Łodzi, zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, została ona wpisana na listę osób oczekujących. Wskazano także, iż beneficjentka umieszczona zostanie w jednej z następujących placówek: 1. Domu Pomocy Społecznej przy ul. A; 2. Domu Pomocy Społecznej przy ul. B; 3. Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńcze przy ul. C; 4. Domu Pomocy Społecznej przy ul. D; 5. Domu Pomocy Społecznej przy ul. E. Średni czas oczekiwania na miejsce w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych wynosi około 2 lat. Termin wydania decyzji o umieszczeniu strony w jednej z ww. placówek wyznaczony zatem został na 2017r. Następnie organ II instancji wskazał, że w odwołaniu od ww. decyzji, A. C. podniosła, iż została zakwalifikowana do domów opieki dla osób nie mogących samodzielnie funkcjonować. Jednakże pomimo tego, że od dwóch lat strona porusza się na wózku inwalidzkim, nie przeszkadza jej to utrzymać higienę osobistą oraz wykonywać codzienne prace domowe takie jak: gotowanie i ogarnięcie domu. Kłopot sprawia jej natomiast robienie zakupów i niemożność kontaktu ze światem. W związku z tym chciałaby umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. F, bowiem placówka ta znajduje się niedaleko jej miejsca zamieszkania co da jej możliwość pozostania w swoim środowisku sąsiedzkim. Powołując się na treść art. 54 ust. 1 i ust. 2, art. 56 art. 59 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej Kolegium podniosło, że procedura związana z przyjęciem danej osoby do domu pomocy społecznej składa się z trzech etapów. Etap pierwszy i drugi obejmuje wydanie przez organ I instancji właściwy dla danej osoby decyzji o skierowaniu (etap pierwszy) i umieszczeniu (etap drugi) w danej placówce. Decyzja w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej rozstrzyga o przyznaniu lub nieprzyznaniu świadczenia określonego w art. 36 pkt 2 lit. o) u.p.s. oraz o typie placówki, w której adresat decyzji powinien zostać umieszczony. Natomiast wskazanie konkretnego domu pomocy społecznej oraz określenie warunków pobytu powinno nastąpić w decyzji o umieszczeniu w placówce. W przypadku umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej prowadzonym przez gminę miejsca zamieszkania tej osoby, rozstrzygnięcia w sprawie skierowania, umieszczenia w placówce i odpłatności wydaje ten sam organ gminy. Organ odwoławczy podkreślił, że uchylenie zaskarżonej decyzji spowodowałoby niemożność umieszczenia strony w domu pomocy społecznej. Natomiast stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, bowiem z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że strona spełnia przesłanki konieczne do skierowania jej do DPS i do takiego domu została skierowana. Natomiast inną kwestią jest decyzja o umieszczeniu. W związku z tym żądanie strony o umieszczenie jej w konkretnie wybranej przez nią placówce - Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. F – będzie brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji o umieszczeniu strony w DPS. Organ II instancji wyjaśnił również, że stosownie do art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s. organ pomocy społecznej, dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. W sposób szczególny uwzględnić musi, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni, zgodnie z jej indywidualnymi potrzebami wolność, w tym swobodę praktyk religijnych, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła A. C., która podniosła, że organ skierował ją do domu pomocy społecznej o nieodpowiednim dla niej typie. Skarżąca wyjaśniła, że o przydzielenie domu pomocy społecznej stara się z uwagi na to, że jest osobą całkowicie samotną i brakuje jej codziennych relacji z innych ludźmi. Ponadto w ciągu najbliższych tygodni otrzyma protezę nogi, która teraz jest w trakcie modelowania. Skarżąca jest przekonana, że mając 76 lat, doskonale by sobie poradziła w domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy postępowania a w konsekwencji również normy prawa materialnego w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w sprawie skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 tej ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1 powołanego przepisu, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust.2). W przypadku zaś, gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę uprawnioną, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (ust.2a) Typy domów pomocy społecznej wylicza art. 56 ustawy, wskazując, iż są to m.in. domy dla osób w podeszłym wieku (pkt 1), osób przewlekle somatycznie chorych (pkt 2) czy osób niepełnosprawnych fizycznie (pkt 6). Gmina Ł. prowadzi domy pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku, osób przewlekle somatycznie chorych, osób przewlekle psychicznie chorych oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie (informacje dostępne na stronie internetowej www.mops.lodz.pl). Typ domu pomocy społecznej winien być określony w decyzji kierującej, zaś rozstrzygnięcie to pozostaje wiążące do organu orzekającego w przedmiocie umieszczenia w dps (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2014r., sygn.akt IV SA/Wr 602/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżąca na swój wniosek skierowana została do domu pomocy społecznej. Z dokumentów, zgromadzonych w sprawie wynika, że jej stan zdrowia istotnie wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej, jednakże nie zostało wykazane istnienie okoliczności, które uzasadniałyby skierowanie do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest osobą samodzielną, mieszka sama, sama przygotowuje sobie posiłki. Ma problemy z poruszaniem się, co utrudnia jej higienę osobistą – kąpiel w wannie. Kłopotem jest również sprzątanie mieszkania, choć - jak wynika z wywiadu środowiskowego – mieszkanie jest czyste i zadbane. Trudności z poruszaniem się skutkują także tym, że skarżąca w zasadzie nie opuszcza mieszkania, więc załatwienie jakichkolwiek spraw bez pomocy osoby trzeciej jest w zasadzie niemożliwe. Faktem jest, że medyczna definicja schorzeń somatycznych odwołuje się do chorób ciała o charakterze przewlekłym. Takim schorzeniem jest choćby cukrzyca czy schorzenie onkologiczne. Jednakże w praktyce schorzenia tego rodzaju są udziałem większości osób w podeszłym wieku, które nierzadko poruszają się na wózkach inwalidzkich czy też wymagają pomocy przy codziennej toalecie. W świetle wniosku skarżącej konieczne było zatem wykazanie, że kwalifikuje się ona do domu pomocy społecznej dla osób somatycznie przewlekle chorych, nie zaś osób w podeszłym wieku, choć o umieszczenie w tego typu placówce wnioskowała. Umieszczenie bowiem osoby w nieodpowiednim domu pomocy społecznej może spowodować negatywne skutki dla jej zdrowia psychicznego. Skoro zatem skarżąca jest osobą sprawną intelektualnie o określonych dysfunkcjach fizycznych, ale raczej samodzielną, to istnienie u niej chorób przewlekłych, nie musi oznaczać, że jest osobą przewlekle somatycznie chorą. Brak ustaleń organów w tej materii, w połączeniu z brakiem stosowanego uzasadnienia rozstrzygnięcia w zakresie wskazanego typu placówki stanowi natomiast naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Dodatkowo nie można tracić z pola widzenia, że proponowany przez skarżącą dps na ulicy F mieści się niedaleko jej domu, zaś stosownie do treści powołanego wyżej art. 54 ust.2 ustawy, organ przy kierowaniu do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, winien uwzględnić w pierwszej kolejności placówki zlokalizowane jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Przywołanych wyżej okoliczności organ nie zanalizował, co powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie określenia tylu placówki, pozbawione jest uzasadnienia. Zastosowanie przepisu art. 54 ust. 2 w zw. z art. 56 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jest zatem wadliwe. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Prowadząc ponownie postępowanie, organ w sposób należyty oceni potrzeby skarżącej w zakresie określenia tupu domu pomocy społecznej, dając wyraz tejże ocenie w motywach podjętego rozstrzygnięcia. LS