II SA/Łd 805/24

Dnia 14 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2024 roku nr RK/1013626936 w przedmiocie uznania kapitału opiekuńczego jako nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. ał R. W. złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr RK/1013626936 w przedmiocie uznania kapitału opiekuńczego jako nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o umorzenie postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jednocześnie pełnomocnik organu wyjaśniła co następuje. W dniu 8 maja 2024 r. do Oddziału ZUS w Białymstoku wpłynęło pismo R. W. zatytułowane "odwołanie" i skierowane do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim. Powyższe pismo zostało zarejestrowane przez pracownika w systemie ZUS jako zwykłe odwołanie. Z uwagi na to, iż pismo było skierowane do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim, w dniu 25 czerwca 2024 r. przesłano pismo do skarżącego, w którym wezwano do złożenia wyjaśnień, czy ww. pismo stanowi odwołanie od decyzji z dnia 17 kwietnia 2024 r. skierowane do Prezesa ZUS, czy jest skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W dniu 1 lipca 2024 r. skarżący przesłał pismo POG, w którym poinformował, że jego pismo, które wpłynęło do ZUS w dniu 8 maja 2024 r. należy traktować jako skargę do WSA. Z uwagi, iż pismo pierwotnie nie zostało zarejestrowane jako skarga i nie zaczytało się w systemie wspomagającym obsługę świadczeń, dopiero w dniu 17 października 2024 r. sprawa została zarejestrowana poprawnie w systemie jako skarga i skierowana do obsługi przez pracowników CSR. W związku z ww. skargą przeprowadzono postępowanie sprawdzające w oparciu o dane zapisane w aktach elektronicznych prowadzonych w systemie informatycznym ZUS wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin i zgormadzone w nich środki dowodowe przedłożone przez klientkę. Ustalenia z tego postępowania potwierdzają, że w dniu 6 grudnia 2022 r. R. W. złożył wniosek o przyznanie rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko O. W., urodzone [...] r. W wyniku automatycznego rozpatrzenia tego wniosku przez system informatyczny ZUS, pismem z dnia 7 grudnia 2022 r. skarżący został poinformowany o przyznaniu prawa do świadczenia w łącznej kwocie 12. 000 zł. Z uwagi na fakt, że skarżący wnioskował o wypłatę w wysokości po 1000 zł miesięcznie, okres wypłaty ustalono od 1 lutego 2023 r., tj. od miesiąca w którym dziecko ukończyło [...] do 31 stycznia 2024 r. Następnie, w dniu 19 września 2023 r. A. I., matka dziecka O. W., wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do dofinansowania obniżenia opłat z tytułu uczęszczania dziecka do żłobka, klubu dziecięcego lub dziennego opiekuna. W związku z powyższym CSR wszczęło postępowanie wyjaśniające i w dniu 8 listopada 2023 r. skierowało wezwanie do A. I., a w dniu 13 listopada 2023 r. do R. W.. W pismach tych zostali poproszeni o przedłożenie orzeczeń sądowych, w których wskazano sposób sprawowania opieki nad dzieckiem. W przypadku braku takiego orzeczenia, CSR zobowiązało wnioskodawców do złożenia oświadczeń o sposobie sprawowania opieki. Zarówno R. W., jak i A. I. nie udzielili odpowiedzi na ww. wezwania. W związku z powyższym, decyzją z dnia 22 lutego 2024 r. CSR uchyliło skarżącemu prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego od dnia 1 września 2023 r. Został również poinformowany, że świadczenie wypłacone w okresie od 1 września 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. jest świadczeniem nienależnym, o którym mowa w art. 34 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym i podlega zwrotowi. Skarżący nie złożył odwołania od decyzji z dnia 22 lutego 2024 r. W dniu 17 kwietnia 2024 r. CSR wydało dla skarżącego decyzję o zwrocie nienależnie pobranego kapitału opiekuńczego na dziecko O. W. w kwocie 5000,00 zł. Na dzień wydania decyzji, ustawowe odsetki wynosiły 213, 62 zł. Również w dniu 22 lutego 2024 r. CSR przyznało A. I. prawo do dofinansowania do pobytu dziecka w żłobku "żłobkowe'" na okres od 1 października 2023 r. do 31 października 2023 r. Świadczenie zostało przyznane jedynie za październik 2023 r., ponieważ był to jedyny okres, w którym dziecko uczęszczało do wskazanego we wniosku żłobka. Następnie, w dniu 28 lutego 2024 r. A. I. złożyła pismo o wycofanie wniosku. W związku z wycofaniem wniosku tego wniosku w dniu 17 października 2024 r. CSR dokonał ponownie weryfikacji uprawnień skarżącego do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko. W dniu 24 października 2024 r. Centrum Świadczeń dla Rodzin przyznał skarżącemu prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko O. W. na okres od 1 lutego 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. i jednocześnie w decyzji uchylił decyzję z dnia 22 lutego 2024 r. o uchyleniu prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego oraz uchylił decyzję z dnia 17 kwietnia 2024 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Użyty w tym przepisie zwrot "inne przyczyny" oznacza różne okoliczności skutkujące tym, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może być prowadzone. Jak bowiem wynika z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na decyzję bez skorzystania z tego prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuci skargę postanowieniem i może nastąpić to na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Przedmiotem tej skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr RK/1013626936 w przedmiocie uznania kapitału opiekuńczego jako nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu. W prawidłowym pouczeniu tej decyzji wskazano m.in., że przysługuje od niej odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja organu I instancji z dnia 17 kwietnia 2024 r. została doręczona skarżącemu w dniu 2 maja 2024 r. W dniu 8 maja 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo skarżącego datowane na dzień 6 maja 2024 r., zatytułowane: "Odwołanie". Z treści tego pisma wynika, iż skarżący wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr RK/1013626936, skierowane do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim Wydział Cywilny. Wobec tak skonstruowanego pisma skarżącego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wezwał skarżącego pismem z dna 25 czerwca 2024 r. do złożenia wyjaśnień czy pismo z dnia 6 maja 2024 r. (data wpływu do organu 8 maja 2024 r.) stanowi odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2024 r. czy stanowi skargę do sądu administracyjnego. W odpowiedzi skarżący pismem z dnia 1 lipca 2024 r. poinformował, iż ww. pismo zatytułowane: "Odwołanie" stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z zestawienia treści pisma z dnia 6 maja 2024 r. (data wpływy do organu: 8 maja 2024 r.) oraz wyjaśnień skarżącego z dnia 1 lipca 2024 r. jednoznacznie wynika, iż skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2024 r. Mimo jasnego pouczenia zawartego ww. decyzji, a także w piśmie organu z dnia 25 czerwca 2024 r. została wniesiona przez skarżącego skarga na decyzję z dnia 17 kwietnia 2024 r. wydaną przez organ I instancji. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że zgodnie z art. 127 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej; "k.p.a." od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Zgodnie natomiast z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 883), organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z powyższych przepisów wynika zatem, że w przedmiotowej sprawie organem pierwszej instancji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, natomiast organy wyższego stopnia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowa skarga została złożona pomimo nie wyczerpania środków zaskarżenia decyzji z dnia 14 kwietnia 2024 r. na drodze postępowania administracyjnego. Skarga jest niedopuszczalna, jeżeli skarżący nie wniesie odwołania lub zażalenia do organu II instancji i od razu zaskarży do sądu administracyjnego decyzję (lub postanowienie) organu I instancji albo gdy już po wyczerpaniu przysługujących mu w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia wniesie skargę na rozstrzygnięcie organu I instancji do sądu administracyjnego. Sądy administracyjne nie są bowiem powołane do kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracyjnych I instancji, gdyż ich działanie naruszałoby w/w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2019 r., II SA/Kr 424/19, LEX nr 2689419). W tych okolicznościach nie jest dopuszczalna merytoryczna kontrola zaskarżonej decyzji. Skarga podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia. P.K.