II SA/Łd 807/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi Wydział II - Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.R. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 807/16 Uzasadnienie M.R. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem dzieci. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1800 zł brutto. Skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 60 mkw. i nieruchomość rolną o powierzchni 1,75 ha, a także samochód osobowy. Wnioskodawczyni nie zadeklarowała posiadania innego wartościowego majątku ani oszczędności. W rubryce "zobowiązania i stałe wydatki" skarżąca podała m.in., że spłaca kredyt w wysokości 5000 zł (rata 383 zł), pozostałe pozycje zostały wypełnione w sposób niemal nieczytelny. W wykonaniu wezwania z dnia 27 grudnia 2016 r. skarżąca została wezwana do: udokumentowania wysokości dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę, wyjaśnienia, czy prowadzi działalność gospodarczą (jeśli tak do wskazania dochodów z tego tytułu), do nadesłania wyciągów bankowych, których skarżąca jest posiadaczką lub współposiadaczką za ostatnie 3 miesiące, wyjaśnienia czy dzieci skarżącej otrzymują alimenty lub rentę rodzinną i wskazanie wysokości otrzymywanych świadczeń, wyjaśnienie, czy skarżąca wystąpiła o uzyskanie i czy otrzymuje świadczenie wychowawcze z programu Rodzina 500 Plus, a także wskazanie kwot zaciągniętych kredytów i pożyczek wraz okresem kredytowania i wysokością raty oraz celem, na jaki zostały kredyty zaciągnięte w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 20 stycznia 2017 r. skarżąca wyjaśniła, że pracuje na umowę o pracę za kwotę 2000 zł brutto miesięcznie, prowadzi działalność gospodarczą marginalnie, osiągając dochód 2000 zł brutto, dzieci nie posiadają alimentów ani świadczeń rodzinnych, nie otrzymuje świadczenia wychowawczego, posiada kredyt na zakup roweru 10 rat po 300 zł. Skarżąca nie przedstawiła żądanych dokumentów czy wyciągów bankowych. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. post. WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/2006). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Referendarz sądowy nie miał podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że strona samodzielnie utrzymuje siebie i dwoje niezarobkujących dzieci z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2000 zł brutto. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżąca nie wskazała natomiast, że prowadzi również działalność gospodarczą. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okazało się niewiarygodne, dlatego też Referendarz sądowy wezwał skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów i informacji. Obowiązek ten wnioskodawczyni wykonała w sposób niepełny – podchodząc wybiórczo do żądanych informacji i nie załączając żadnych wymaganych dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych czy zaświadczenia o wysokości osiąganego wynagrodzenia. Tymczasem wątpliwości co do wysokości wynagrodzenia są uzasadnione – we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca określiła jego wysokość na 1800 zł, w piśmie z dnia 20 stycznia 2017 r. – 2000 zł. Co istotne również w innych prowadzonych przez skarżącą sprawach kwota wynagrodzenia jest różna. Np. we wniosku o prawo pomocy złożonym do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 269/16 podana została kwota 2000 zł. Nie budzi zaufania do złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym również fakt zatajenia informacji o prowadzonej działalności gospodarczej, jak również inne rozbieżności stwierdzone między oświadczeniem a pismem z dnia 20 stycznia 2016 r. Według oświadczenia o stanie rodzinnym i majątku skarżąca posiada kredyt w wysokości 5000 zł, którego rata to 383 zł miesięcznie, według pisma z dnia 20 stycznia 2017 r. – jedyny posiadany przez stronę kredyt zaciągnięty został na 3000 zł, a rata wynosi 300 zł miesięcznie. Pomijając tę niezgodność należy zwrócić uwagę, że skarżąca wskazała, że kredyt zaciągnięty został na zakup roweru. Powyższa informacja uzasadnia pytanie o rzeczywistą sytuację materialną skarżącej i jej rodziny, skoro występuje ona z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, powołując się na trudną sytuację materialną, a jednocześnie dokonuje nabycia roweru o wartości 3000 zł. Pytanie takie uzasadnia również fakt, że skarżąca wskazuje, że nie otrzymuje na dzieci żadnych alimentów, a jednak jest w stanie utrzymać rodzinę z wynagrodzenia za pracę bez zaciągania pożyczek czy kredytów na wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem, zaciąga natomiast je na rzeczy zbytkowne jak rower za 3000 zł. W ocenie referendarza sądowego okoliczności dają podstawę do uznania, że skarżąca posiada inne źródło utrzymania. Tezę tę potwierdza fakt nienadesłania wyciągów z rachunków bankowych, które stanowią niewątpliwie istotne źródło wiedzy na temat dochodów i możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Wszystkie powyższe okoliczności dają podstawę do odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy. Wnioskodawca wnosząc o zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych musi uprawdopodobnić w sposób bardzo rzetelny, a przede wszystkim wiarygodny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni, przedstawiając informacje w sposób wybiórczy i lakoniczny spowodowała, że złożone przez nią oświadczenia nie mogły zostać uznane za wiarygodne. Tymczasem instytucja prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG