II SA/Łd 807/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.), Sędzia WSA Michał Zbrojewski, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 września 2025 r. znak: KO.440.55.2025 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. M. I., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...] lok. [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. MR R. L. (dalej: strona, skarżący) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) z 19 września 2025 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego (dalej: organ I instancji) z 23 maja 2025 r. o odmowie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji wyjaśnił, że skarżący 27 marca 2025 r. złożył wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej, uzasadniając go faktem wieloletniego leczenia psychiatrycznego oraz brakiem właściwej opieki i pomocy w miejscu zamieszkania oraz koniecznością stałego nadzoru przy przyjmowaniu leków. W wyniku przeprowadzonego 27 marca 2025 r. wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Szpitala w W. ustalono, że skarżący przebywa od 14 września 2023 r. w Szpitalu w W. Był wielokrotnie hospitalizowany w tamtejszej placówce. Jest kawalerem. Rodzice nie żyją. Jest ojcem 12-letniego S., dla którego funkcję rodziny zastępczej pełni brat skarżącego. Wnioskodawca nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania, wymaga całodobowej opieki, w tym szczególnie kontroli nad regularnym przyjmowaniem leków. Brak nadzoru nad leczeniem może skutkować pogorszeniem stanu psychicznego. Według opinii pracownika socjalnego skarżący porusza się samodzielnie, nawiązuje kontakt słowny, jest zorientowany co do miejsca, czasu oraz własnej osoby. Niemniej jednak, w ocenie pracownika socjalnego, skarżący nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku, w którym nie ma zapewnionej całodobowej pomocy, a jego sytuacja życiowa nie daje możliwości uzyskania takiego wsparcia ze strony najbliższych. W świetle powyższego, oceniając możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych przez wnioskodawcę, stwierdzono, iż skarżący wymaga stałej pomocy w zakresie regularnego przyjmowania leków oraz bieżącej opieki. Według zaświadczenia lekarza psychiatry z 28 marca 2025 r. skarżący choruje na schizofrenię paranoidalną, wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, a według lekarza psychiatry prognoza co do wyleczenia jest niekorzystna. Aktualnie nie występują ostre objawy psychotyczne. Jednocześnie w odniesieniu do charakterystycznych cech funkcjonowania osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, lekarz wskazał, że skarżący jest samodzielny w samoobsłudze, nie występują u niego choroby współistniejące, chory nie jest niebezpieczny ani dla siebie, ani dla innych. Według orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 7 lipca 2023 r. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (symbol: 02-P) ważnym do 7 lipca 2028 r. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia ustalono, że skarżący może wykonywać pracę na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności. Nie wymaga również konieczności stałej lub długotrwałej opieki, lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; Na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Sieradzu II Wydział Karny z 17 grudnia 2024 r. w stosunku do skarżącego nadal stosowany jest środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym, orzeczony postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 4 sierpnia 2016 r., wykonywany aktualnie w Szpitalu Wojewódzkim im. [...] Centrum Psychiatryczne w W. Na podstawie powyższych ustaleń 23 maja 2025 r., w oparciu o art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.), § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 sierpnia w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 51), art. 104, art. 107 § 1 ustawy z 4 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), organ I instancji wydał decyzję o odmowie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Końcowo organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma możliwości zapewnienia usług, gdyż wnioskodawca przebywa w placówce całodobowej, gdzie ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe oraz opiekę. Nie sposób również ustalić, czy usługi w miejscu zamieszkania nie byłyby wystarczającą formą pomocy, dopóki skarżący nie powróci do miejsca swojego zamieszkania. Jednocześnie organ zapewnił, że w przypadku, gdy taka konieczność zaistnieje, skarżący zostanie objęty pomocą ośrodka pomocy społecznej. Podkreślono, że wnioskodawcy można zapewnić pomocą społeczną w formie usług opiekuńczych w wymiarze adekwatnym do potrzeb. Warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest, aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, oraz aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc, uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. W przekonaniu organu I instancji pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Z zebranego materiału w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżący jest osobą chorą, jednak brak jest obiektywnych podstaw, by stwierdzić, że jest osobą wymagającą całodobowej opieki z uwagi na brak możliwości samodzielnego funkcjonowania. W takim stanie rzeczy organ uznał, skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wskutek złożonego odwołania od powyższej decyzji – zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 19 września 2025 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na mocy art. 138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że skarżący do odwołania dołączył m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w Sieradzu II Wydział Karny z 7 maja 2025 r. mocą, którego orzeczono o dalszym stosowaniu wobec niego, środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym - Szpitalu Wojewódzkim im. [...] Centrum Psychiatryczne w W. Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, że postanowieniem z 4 sierpnia 2016 r. Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim orzeczono wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Pruszkowie z 16 sierpnia 2023 r. środek ten winien być wykonywany w Szpitalu Wojewódzkim im. [...] Centrum Psychiatryczne w W. Kolejnymi postanowieniami Sądu Rejonowego w Sieradzu orzekano o dalszym stosowaniu wobec skarżącego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Opinią z 11 kwietnia 2025 r. psycholog oraz lekarze psychiatrzy wnieśli o dalsze stosowanie wobec skarżącego orzeczonego środka zabezpieczającego z uwagi na rozpoznaną u niego chorobę psychiczną w postaci schizofrenii paranoidalnej oraz stwierdzone uzależnienie mieszane, które powodują istnienie wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia przez niego podobnego czyny zabronionego związanego z chorobą psychiczną. W aktualnym stanie zdrowia psychicznego skarżący wymaga dalszego stosowania środka zabezpieczającego w postaci leczenia w oddziale psychiatrii sądowej o podstawowym zabezpieczeniu. Następnie organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nader istotne jest, iż skarżący przebywa obecnie w internacji sądowo-psychiatrycznej w ramach zastosowanego środka zabezpieczającego. Termin opuszczenia szpitala nie został wyznaczony i nie jest znany, co wynika z tego, że czasu stosowania środka zabezpieczającego nie określa się z góry. Potrzebę i możliwość wykonania środka zabezpieczającego ustala sąd. W aktach sprawy brak jest stosownego orzeczenia, potwierdzającego zakończenie leczenia szpitalnego i uchylenie zastosowanego środka zabezpieczającego. W ocenie organu odwoławczego takim dokumentem nie mogą być zaświadczenia lekarskie, czy też formularz rodzinnego wywiadu środowiskowego, zgromadzone w aktach sprawy, bo stanowią one wyłącznie opis sytuacji osobistej i zdrowotnej skarżącego, a tym samym nie wpływają bezpośrednio na zmianę jego statusu prawnego. Skoro postanowieniem Sądu Rejonowego w Sieradzu z 7 lipca 2025 r. orzeczono o dalszym stosowaniu wobec skarżącego, środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, zatem internacja nie została zakończona, a w ramach pobytu w placówce medycznej potrzeby bytowe skarżącego są zaspokajane na bieżąco ze środków publicznych, przedwczesnym byłoby skierowanie strony do domu pomocy społecznej. W konsekwencji wobec decyzji sądu powszechnego o dalszym stosowaniu wobec skarżącego, środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym rola organów ogranicza się wyłącznie do wykonania orzeczenia sądu, które ma w takiej sytuacji charakter wiążący. R. L. w skardze na powyższą decyzję podniósł, że po opuszczaniu placówki leczniczej, nie będzie się miał gdzie się udać, bo nie utrzymuje kontaktów z rodziną, podczas gdy wymaga opieki w związku ze stanem zdrowia i lekami, jakie zażywa. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. W trakcie postępowania skarżący nadesłał pocztą e-mail szereg pism, obrazujący6ch jego aktualna sytuację życiową. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę wskazane kryteria kontroli, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada prawu. Podstawą materialną wydanego rozstrzygnięcia był art. 54 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz.1214 - dalej: u.p.s.), który stanowi, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu opieki społecznej. Osobę taką kieruje się co do zasady do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania (ust. 2). W okolicznościach niniejszej sprawy, w stosunku do skarżącego mocą postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 4 sierpnia 2016 r. stosowany jest środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Na podstawie Sądu Rejonowego w Sieradzu II Wydział Karny z 7 maja 2025 r. przedłużono stosowanie tego środka zabezpieczającego, który wykonywany jest aktualnie w Szpitalu Wojewódzkim im. [...] Centrum Psychiatryczne w W. Dostrzec w tym miejscu wypada, że w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżący zawnioskował mimo to o umieszczenie w domu pomocy społecznej, rozumiejąc istniejącą w tym zakresie potrzebę, czemu dał wyraz na dalszych etapach postępowania administracyjnego oraz w treści aktualnie rozpatrywanej skargi. Podkreślić jednakże należy, iż powołane orzeczenie sądu powszechnego jest nadal wykonywane, co więcej – jego wykonywanie przedłużono i nie jest wiadoma data zakończenia internacji skarżącego w ramach środka zabezpieczającego. Skierowanie do domu pomocy społecznej, jak słusznie podnosił organ, może bowiem nastąpić dopiero po zakończeniu leczenia szpitalnego w ramach środka zabezpieczającego orzeczonego postanowieniem sądu karnego. Należy więc w tym miejscu stwierdzić, że organy administracji publicznej trafnie odnotowały, że w aktach sprawy brak jest stosownego orzeczenia sądu powszechnego, potwierdzającego zakończenie leczenia szpitalnego i uchylenie zastosowanego środka zabezpieczającego. Takim dokumentem nie mogły być wszak zaświadczenia lekarskie, czy też formularz rodzinnego wywiadu środowiskowego – zgromadzone w aktach administracyjnych, albowiem stanowiły one wyłącznie opis sytuacji osobistej i zdrowotnej skarżącego, a tym samym nie wpływały bezpośrednio na zmianę jego statusu prawnego. Wskazanej roli nie mogło również pełnić zaświadczenie dołączone do wniesionej skargi, gdyż przedstawiało ono tryb działania placówki medycznej w sytuacji ustania konieczności leczenia, który odbiegał jednakże od warunków niniejszej sprawy. W konsekwencji należało przyjąć, że tak długo, jak skarżący będzie objęty internacją sądowo-psychiatryczną, nie będzie możliwe zrealizowanie jego wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Sąd administracyjny, a także organy administracji publicznej, nie mają uprawnień do ingerowania w proces wykonywania orzeczeń sądu powszechnego, zwłaszcza co to kary, środków karnych, czy też środków zabezpieczających. Skierowanie strony do domu pomocy społecznej przez organ administracji publicznej będzie zatem musiało się wiązać albo z uchyleniem bądź zmianą sposobu wykonywania zastosowanego środka zabezpieczającego przez sąd powszechny. W konsekwencji sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w aktualnym stanie sprawy wydanie decyzji administracyjnej o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej byłoby w istocie przedwczesne, ze względu na trwającą internację sądowo-psychiatryczną w ramach zastosowanego środka zabezpieczającego. Do czasu usunięcia tej przeszkody, skierowanie strony do odpowiedniego dla niej domu pomocy społecznej nie będzie zatem możliwe, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w podjętym przez siebie rozstrzygnięciu. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Sąd orzekł w zakresie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu na mocy art. 250 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2024 r., poz. 763). AA