II SA/Łd 809/16

WyrokWSA w Łodzi2017-01-24

Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Anna Stępień, Barbara Rymaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może nakazać wstrzymanie użytkowania części nieruchomości w sytuacji, gdy właściciel dokonał zmiany sposobu zagospodarowania terenu bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, mimo że istnieje złożony wniosek o wydanie takiej decyzji?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo nakazać wstrzymanie użytkowania części nieruchomości, jeśli właściciel dokonał zmiany sposobu zagospodarowania terenu bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, nawet jeśli wniosek o wydanie takiej decyzji został złożony. Sankcja wstrzymania użytkowania ma charakter prewencyjny i służy doprowadzeniu do zgodności z prawem samowolnego działania inwestora, a nie jest uzależniona od zakończenia postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wstrzymującej użytkowanie części nieruchomości należącej do T. K., na której prowadzona była działalność gospodarcza polegająca na składowaniu i sprzedaży węgla. Zmiana zagospodarowania nastąpiła bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, mimo braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych, prawa własności oraz nieuwzględnienie zasady dobrego sąsiedztwa. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania części nieruchomości oddala skargę. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania T. i D. małż. K. od decyzji Prezydenta Miasta R., z dnia [...] nowy znak sprawy: [...] w przedmiocie nakazania wstrzymania użytkowania części terenu działki, na której prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie składowania i sprzedaży węgla, w tym wstrzymania wszelkich prac ziemnych i budowlanych części działki 810 obręb [...] sklasyfikowanej w ewidencji gruntów, jako tereny mieszkaniowe, której przeznaczenie uległo zmianie, jako miejsce służące wykonywaniu działalności gospodarczej, jego częściowe utwardzenie, składowanie na nim węgla oraz sprzedaż, w terminie od dnia którego przedmiotowa decyzja stanie się prawomocna do dnia uzyskania prawomocnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy zmieniającej dotychczasowy sposób zagospodarowania terenu i funkcji: 1) uchyliło decyzję organu I instancji w całości; 2) umorzyło postępowanie w przedmiocie zmiany zagospodarowania nieruchomości ozn. nr ewid. 811 obręb [...] w R. stanowiącej własność D. i T. K., 3) nakazało T. K. wstrzymanie użytkowania części terenu działki ozn. nr ewid. 810 obręb [...] w R., na której prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie składowania i sprzedaży węgla, do czasu uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w przedmiocie zmiany sposobu zagospodarowania terenu. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z dnia [...] organ I instancji, po wszczęciu z urzędu w dniu 8 listopada 2013 r. postępowania w przedmiocie zmiany zagospodarowania nieruchomości ozn. nr ewid. dz. 810 i 811 w R., nakazał T. i D. małż. K. wstrzymanie użytkowania części terenu działki, na której prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie składowania i sprzedaży węgla, w tym wstrzymanie wszelkich prac ziemnych i budowlanych części działki 810 obręb [...] sklasyfikowanej w ewidencji gruntów jako tereny mieszkaniowe, której przeznaczenie uległo zmianie jako miejsce służące wykonywaniu działalności gospodarczej, jego częściowe utwardzenie, składowanie na nim węgla oraz sprzedaż, w terminie od dnia którego przedmiotowa decyzja stanie się prawomocna do dnia uzyskania prawomocnej decyzji o ustalenie warunków zabudowy zmieniającej dotychczasowy sposób zagospodarowania terenu i funkcji. Organ I instancji wyjaśnił, że na terenie objętym postępowaniem brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wobec czego inwestor zobowiązany jest uzyskać decyzję o warunkach zabudowy w przypadku zmiany sposobu zagospodarowania zarówno polegającej na budowie obiektu, wykonania innych robót budowlanych, zmiany sposobu użytkowania obiektu a także zmiany sposobu zagospodarowania terenu, nawet jeśli ta zmiana nie wymaga pozwolenia na budowę. Organ powołał jako podstawę i przytoczył treść art. 59 ust.1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 778 ze zm.), dalej w skrócie u.p.z.p. Powołując się na unormowanie zawarte w art. 59 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.z.p. PINB wyjaśnił, że w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa wyłącznie w ust. 2 bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, organ gminy może w drodze decyzji nakazać właścicielowi nieruchomości wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając jednocześnie termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustalenie warunków zabudowy, albo przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. ustalił, iż na. nieruchomości A 109 (działka oznaczona nr ewid. 810 i 811, obręb [...]) T. K. prowadzi skład i sprzedaż węgla. Stwierdził również, że prowadzenie działalności gospodarczej i związane z tym składowanie na otwartej przestrzeni bez podjęcia robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego, nie daje podstaw do działania przez organ nadzoru budowlanego. W toku postępowania organ I instancji ustalił, iż sposób zagospodarowania działki nr ew. 811 obręb [...] stanowiącej własność D. i T. małż. K., sklasyfikowanej w ewidencji gruntów jako użytki rolne zabudowane, dla której Sąd Rejonowy w R. – [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w R. prowadzi księgę wieczystą [...] nie uległ zmianie. Ustalono również, że sposób zagospodarowania części działki nr ew. 810 obręb [...] stanowiącej własność T. K., sklasyfikowanej w ewidencji gruntów jako grunty orne dla której Sąd Rejonowy w R. – [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w R. prowadzi księgę wieczystą [...] nie uległ zmianie. Następnie organ I instancji wskazał, iż podczas oględzin w terenie w dniu 17.02.2014 r. dla działki nr ew. 810 obręb [...] stwierdzono, że: na działce tej w granicy z działką nr ew. 808 obręb [...] znajduje się budynek gospodarczy z pomieszczeniem inwentarskim (kurnikiem) dla potrzeb własnych, przy którym usytuowana jest waga samochodowa nie związana na stałe z gruntem o wymiarach 2,10 m x 4,20 m; nieruchomość od strony działki nr ew. 808 obręb [...] ogrodzona jest płotem betonowym na wysokość 2,10 m (pełnym z ażurem u góry); eko-groszek, miał, węgiel składowane są w granicy z działką 812 obręb [...] na paletach, w workach (przykryte plandekami); w granicy z działką nr ew. 808 obręb [...] składowane są puste palety; część nieruchomości wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej pokryta jest "hazetem", (w granicach nieruchomości, fragmentarycznie znajduje się tłuczeń); nieruchomość rozgranicza płot o wysokości 1,5 m pełny na część gospodarczą i skład węgla, miału i eko-groszku, gdzie tylna część działki przeznaczona jest pod chów, znajdują się tam również 2 modrzewie, ok. 20 sosen, dąb, drzewa owocowe, cieplarka i ule; zagospodarowanie działki uległo częściowo zmianie w zakresie lokalizacji składu opału, (potwierdzeniem czego jest zarejestrowana działalność gospodarcza T. K. pod numerem [...] zgodnie z pismem Wydziału Spraw Obywatelskich znak: [...] z dnia 25 listopada 2012 r.). Jednocześnie z ewidencji gruntów wynika, iż działka 810 obręb [...] to częściowo grunty orne (pow. 632 m2) a częściowo tereny mieszkaniowe (pow. 1067 m2). Taki sposób użytkowania uwidoczniony jest w ewidencji gruntów. Powyższe potwierdza akt notarialny Repetytorium A Nr [...]. Ponadto w trakcie oględzin stwierdzono, że pomiędzy działkami nr ew. 810 i 811 obręb [...] znajdują się dwa słupy niskiego napięcia. Właściciele nieruchomości zgłosili pięć miejsc postojowych w tym dwa dla wózków widłowych (jeden z nich jako ładowarka). Właściciel nieruchomości T. K. rozpoczął na działce nr ew. 810 obręb [...] działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży eko-groszku, miału i węgla, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy Nieuprawniona zmiana zagospodarowania działki nastąpiła po zakupie części udziałów działki umową sprzedaży z dnia 23.07.2012r. (Akt notarialny A Nr [...]), co zostało potwierdzone w tracie przesłuchania świadków (protokół przesłuchania strony, świadka z dnia 17 lutego 2014r.), a tym samym po wejściu w życie u.p.z.p., to jest po 11 lipca 2003 r. Opisany sposób zagospodarowania został potwierdzony podczas kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Miasta R. dnia 27 października 2015 Wobec powyższych okoliczności organ I instancji nakazał wstrzymanie użytkowania części terenu działki, na której prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie składowania i sprzedaży węgla, w tym wstrzymanie wszelkich prac ziemnych i budowlanych części działki 810 obręb [...] w terminie od dnia którego przedmiotowa decyzja stanie się prawomocna do dnia uzyskania prawomocnej decyzji o ustalenie warunków zabudowy zmieniającej dotychczasowy sposób zagospodarowania terenu i funkcji. Od decyzji organu I instancji T. i D. małż. K. wnieśli odwołanie zarzucając naruszenie: - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, tj. nie rozpoznanie wszystkich elementów istotnych sprawy, - art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 ustawy Kodeks cywilny i art. 6 k.p.a., - art. 59 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, - art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Do odwołania odnieśli się T. i S. P. w piśmie z dnia 23 czerwca 2016 r. Organ odwoławczy w swoich ustaleniach potwierdził brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz, iż na terenie działki nr ewid. 810 prowadzona jest działalność gospodarcza, pomimo tego, że działka ta jest gruntem w części stanowiącym teren zabudowy mieszkaniowej i w części użytkiem rolnym (zgodnie z wypisem z rejestru gruntów). Na danej działce doszło do zmiany zagospodarowania terenu poprzez składowanie i sprzedaż węgla. Na zmianę zagospodarowania tego terenu właściciel działki bądź żaden inny podmiot nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy (art. 3 ust. 2 pkt 2). W ocenie organu II instancji doszło zatem do zmiany sposobu zagospodarowania dla części nieruchomości oznaczonej nr ewid. 810 w obrębie [...] niezgodnie z art. 59 u.p.z.p. SKO ustaliło również, że na wniosek D. i T. małż. K. z dnia 15.12.2014 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji, polegającej na magazynowaniu kopalnianych surowców energetycznych, zlokalizowanej na terenie działek o numerze ewidencyjnym 810 i 811, obręb [...], przy ul. A w R. Organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg tego postepowania i ustalił, że nie zostało ono zakończone. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odnosząc się w pierwszym rzędzie do zarzutów odwołania wyjaśniło, że zgodnie z art. 140 k.c. właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Oznacza to, że właściciel może czynić z rzeczą wszystko, co składa się na prawo własności, z wyjątkiem tego, co jest zakazane, ograniczone przez ustawodawcę ze względu na ważne potrzeby społeczne. Pewne ograniczenia w korzystaniu z prawa własności wprowadza u.p.z.p. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu i sposobu jego zagospodarowania, określa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku planu miejscowego, stosownie do ust. 2 art. 4 określenie sposobu zagospodarowania terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ze względu na istotę i znaczenie tej decyzji, nie narusza ona prawa własności, jako że określa ona jedynie możliwość i sposób zagospodarowania terenu na zasadach ściśle określonych w komentowanej ustawie. Kolegium przytoczyło treść art. 59 u.p.z.p. i wskazało, że uprawnienia z art. 59 ust. 3 u.p.z.p. mogą być zastosowane do sytuacji zaistniałych po wejściu w życie tej ustawy, to jest po 11 lipca 2003r. Rozpoznawana sprawa, wszczęta z urzędu przez organ I instancji w przedmiocie nieuprawnionej zmiany zagospodarowania nieruchomości ozn. nr ewid. dz. 810 i 811 obręb [...] w R., była już przedmiotem oceny przez Kolegium Odwoławcze. W decyzji z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi wskazując m.in., że organ nie zakończył postępowania w przedmiocie zmiany zagospodarowania działki ozn. nr ewid. 811 w sposób przewidziany wart. 104 § 2 k.p.a. Także decyzją z dnia [...] organ I instancji nie zakończył postępowania wszczętego w stosunku do działki nr 811. W uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie, że na terenie działki nr ew. 811 znajduje się budynek handlowo - usługowy, który uzyskał decyzję o warunkach zabudowy na zmianę sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na przedmiotową funkcję (decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r.). Użytkowanie nieruchomości nr ew. 811 jest zgodne z ustaleniami powyższej decyzji. Jak ustaliło Kolegium przywołana przez organ I instancji decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. była przedmiotem oceny Kolegium Odwoławczego. W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji Kolegium decyzją z dnia [...] września 2014 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] czerwca 2014 r. w części dotyczącej obsługi komunikacyjnej i w tej części orzekło co do meritum, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Skoro zatem użytkowanie działki ozn. nr ewid. 811, stanowiącej własność D. i T. małż. K., zgodne jest z porządkiem prawnym, postępowanie wszczęte z urzędu w przedmiocie zmiany sposobu zagospodarowania tej działki należało umorzyć. Nadto organ II instancji wskazał, iż na zmianę zagospodarowania tego terenu polegającą na składowaniu i sprzedaży węgla właściciel działki bądź żaden inny podmiot nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy. W tej sytuacji organ I instancji był uprawniony do zastosowania sankcji określonej w art. 59 ust. 3 u.p.z.p., poprzez nakazanie wstrzymania użytkowania terenu, wyznaczając jednocześnie termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustalenie warunków zabudowy, albo nakazanie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. Jak wynika z akt sprawy, przed organem I instancji toczy się postępowanie z wniosku D. i T. małż. K. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy w przedmiocie zmiany sposobu zagospodarowania działki ozn. nr ewid. 810 dla inwestycji polegającej na magazynowaniu kopalnianych surowców energetycznych. Postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone. Wobec powyższego nałożenie sankcji z art. 59 ust. 3 pkt 1 u.p.z.p., tj. nakazanie wstrzymania użytkowania terenu przeznaczonego na składowanie i sprzedaż węgla do czasu uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla tej zmiany znajduje uzasadnienie. W ocenie Kolegium decyzję organu I instancji należało jednak uchylić, bowiem obowiązek wynikający z art. 59 ust. 3 może być nałożony jedynie na właścicieli działek. Z akt sprawy wynika, że właścicielem działki ozn. nr ewid. 810 jest T. K., a zatem adresatem decyzji nakładającej obowiązek wstrzymania użytkowania części tej działki mógł być tylko T. K. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego zawieszenia postępowania organ odwoławczy wyjaśnił, że zakończenie postępowania wszczętego wnioskiem skarżących z dnia 15 grudnia 2014r. nie stanowi dla niniejszego postępowania zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożył T. K. , zarzucając jej naruszenie: - art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz - art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 k.c. i art. 6 k.p.a. Zdaniem skarżącego organ II instancji nie dokonał należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a częściowo pozostaje on w logicznej sprzeczności. Zarzuca, że przeprowadzone przez Kolegium postępowanie wyjaśniające, uznać należy za niewystarczające i naruszające przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa. Art. 7 Kpa wprowadzający zasadę uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie określa hierarchii tych wartości ani też zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Skarżący przywołuje wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r. III ARN 49/93, w którym Sąd stwierdził, że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym". Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Skarżący podnosi, że w orzecznictwie NSA wyrażono trafny pogląd, że w odniesieniu do decyzji uznaniowych pewną wskazówkę interpretacyjną stanowi art. 7 Kpa, w myśl którego organy administracji uprawnione są do własnej oceny interesu społecznego i słuszności interesu obywatela i każdorazowo o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku. Skarżący uważa, że przez wydanie skarżonej decyzji został pozbawiony fundamentalnego atrybutu prawa własności, jakim jest korzystanie z rzeczy. Treść przepisu art. 6 Kpa wskazuje, iż organ administracji publicznej ma obowiązek kontroli przestrzegania prawa przez podmioty i uczestników postępowania, a w zaskarżonej decyzji naruszone zostało prawo własności. Z rozstrzygnięciem organu II instancji nie sposób się zatem zgodzić, szczególnie mając na uwadze fakt, iż niemożliwość prowadzenia działalności doprowadzi skarżącego i jego rodzinę do pozbawienia źródła utrzymania. Podnosi, że na działce o numerze ewid. 810, obręb [...] w R. przy ul. A prowadzona jest sprzedaż eko-groszku w workach usytuowanego na paletach. Na działce tej posadzonych jest bardzo dużo drzew, hodowane są dla własnych potrzeb kury, kaczki, króliki oraz znajduje się nieduża pasieka (dwa ule). Zarzuca, że w decyzji Kolegium w ogóle nie wspomniano, iż w tzw. "dobrym sąsiedztwie" usytuowana jest głównie zabudowa przemysłowa i usługowa (komisy samochodowe, wulkanizacje, lakiernictwo i blacharstwo samochodowe, hurtownie i zakłady stolarskie, stacja benzynowa, stacja gazowa, a przede wszystkim skład węgla o dużo większej intensywności). Stwierdza, iż obszar przy ulicy A jest dzielnicą przemysłowo-usługowo-mieszkaniową. Ponadto ulica A w R. jest drogą krajową nr [...] ([...]), co wiąże się z bardzo dużą częstotliwością przejeżdżających tamtędy samochodów, zarówno osobowych, jak i ciężarowych. Tak więc, już sama lokalizacja domu przy takiej ulicy wiąże się z dużymi niedogodnościami (hałasem, pyłem, wibracjami). Zdaniem skarżącego w sprawie istotne jest również to, że dnia 15 grudnia 2014 r. został złożony wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na magazynowaniu kopalnianych surowców energetycznych na działkach nr ew. 810 i 811 obręb geodezyjny [...] położonych przy ulicy A w R. W sprawie tej nic się do dnia dzisiejszego nie dzieje, a jemu zabrania się prowadzenia działalności gospodarczej, co niewątpliwie stanowi nadużycie prawa ze strony organów administracji i łamanie art. 2 Konstytucji RP, czyli zasady demokratycznego państwa prawnego. Uważa zatem, że przedmiotowe postępowanie winno ulec zawieszeniu, gdyż rozstrzygnięcie w tamtej sprawie przełoży się na wynik tego postępowania, a więc ma charakter prejudykatu w stosunku do tej sprawy. Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie 3 oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, zawieszenie niniejszego postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie mogą odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. -niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Organy prowadzą postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości. Stosownie do art. 4 ust. 2 u.p.z.p. w przypadku braku planu miejscowego określenie sposobu zagospodarowania terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p., wobec braku na określonym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tak jak w niniejszej sprawie, zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie obiektu lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, wymaga ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy. W myśl ust. 2 art. 59 u.p.z.p., ustalenia warunków zabudowy wymaga również zmiana sposobu zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu trwającej do roku. Z kolei z art. 59 ust. 3 pkt 1 i 2 wynika sankcja, że w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa wyłącznie w ust. 2 bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, organ gminy może w drodze decyzji nakazać właścicielowi nieruchomości: 1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając jednocześnie termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustalenie warunków zabudowy, albo 2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. W postępowaniu, prowadzonym w trybie przytaczanego art. 59 u.p.z.p. ustalenia wymaga zatem istnienie, bądź brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ustalenie, czy doszło do zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości oraz czy zmiana ta została usankcjonowana decyzją o warunkach zabudowy. Te okoliczności zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący, nie budzący wątpliwości. Poza sporem pozostaje fakt, że dla obszaru nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, doszło do zmiany zagospodarowania terenu na działce nr 810, skoro na części działki wprowadzony nowy sposób użytkowania – skład i sprzedaż węgla, a inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy (zagospodarowania). Wykorzystywanie terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, jako miejsca służącego wykonywaniu działalności gospodarczej, jego częściowe utwardzenie, składowanie na nim węgla oraz sprzedaż, niewątpliwie są zmianą sposobu zagospodarowania tego terenu i funkcji i wymagają ustalenia warunków zabudowy. Do zmiany zagospodarowania w postaci zorganizowania składu węgla doszło w 2012 roku, a więc już od rządami u.p.z.p.. Organ szczegółowo ustalił, na czym ta zmiana polegała, uzupełniając postępowanie wyjaśniające w trybie art. 136 k.p.a. jeszcze na etapie postępowania odwoławczego. Skarżący zresztą skutecznie tych ustaleń nie podważył. Nieporozumieniem jest zarzucanie organom prowadzącym postępowanie naruszenia art. 6 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy działają na podstawie przepisów prawa. Organy wskazały i wyjaśniły zastosowane w postępowaniu przepisy prawa. Nie sposób dopatrzyć się bezprawności, naruszenia zasady praworządności w postepowaniu organu, które zmierza do doprowadzenia do zgodności z porządkiem prawnym samowolnego, a więc bezprawnego działania inwestora. Zarzuty dotyczące nierozważenia zasady dobrego sąsiedztwa są w tym postepowaniu bezprzedmiotowe. Te przesłanki sposobu zagospodarowania bada się w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, a nie w postępowaniu samowolnej zmiany sposobu zagospodarowania działki. Również poza kontrolą sądu w tym postepowaniu jest przebieg postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Nie może odnieść skutku zarzut naruszenia konstytucyjnego prawa własności. Każdy ma prawo do korzystania z przysługujących mu praw z poszanowaniem praw osób trzecich i w granicach obowiązującego porządku prawnego. Granice korzystania z prawa własności wyznaczają między innymi regulacje ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jak zaś wykazano wcześniej, skarżący swym postepowaniem naruszył regulacje tej ustawy, co uzasadnia ingerencję organów administracji publicznej. Niezasadny jest też zarzut, ze wadliwie organ odstąpił od zawieszenie postępowania do czasu uzyskania decyzji ustalającej warunki zabudowy. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 59 u.p.z.p. uzyskanie warunków zabudowy nie jest zagadnieniem wstępnym, a następczym. Z treści art. 59 ust.3 pkt 1 wprost wynika, że sekwencja czynności jest następująca - skoro inwestor nie dochował wymogu uprzedniego uzyskania decyzji o wz, to organ, stosownie do art. 59 ust.3 najpierw wstrzymuje korzystanie z nieruchomości w nielegalny sposób następnie udziela terminu na uzyskanie warunków zabudowy. Decyzja organu odwoławczego wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – uchylona została decyzja organu I instancji, umorzone postępowanie w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania działki nr 811 i orzeczony nakaz wstrzymania użytkowania działki nr 810 do czasu uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Uchylenie decyzji jest zasadne, gdyż istotnie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. czyni adresatem obowiązku jedynie właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego, obowiązek mógł być zatem nałożony jedynie na T. K., skoro jego żona nie jest właścicielką tej działki. Trafnie również SKO umorzyło postępowanie w zakresie zmiany zagospodarowania działki nr 811, poza sporem jest że do samowolnej zmiany zagospodarowania tej działki nie doszło, ale organ I instancji nie wydał w tej kwestii rozstrzygnięcia. ł i błąd ten naprawiło SKO. Z uwagi na fakt, że skarżący jeszcze 15 grudnia 2014 r., a więc przed wydaniem decyzji wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji wz, właściwym było odstąpienie od określania tego terminu zgodnie z brzmieniem art. 59 ust. 3 pkt 1 u.p.z.p. Reasumując, wobec niezasadności zarzutów skargi i braku podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2016.758 ze zm.). ds

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło