II SA/Łd 812/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA: Małgorzata Stahl, Sędziowie: WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. WSA : Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...], 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz T. S. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku T. S. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, wobec tego, że został on złożony po dniu 31.grudnia 1999r. tj. po upływie terminu wskazanego w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Zdaniem organu I instancji postępowanie administracyjne na skutek uchybienia wspomnianemu terminowi stało się bezprzedmiotowe, wobec czego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzeczono o jego umorzeniu. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, T. S. podniosła, że w 1994r. , będąc dzieckiem, wraz z rodzicami, została z obozu przesiedleńczego wywieziona na roboty przymusowe do III Rzeszy. Jako osoba schorowana i nieporadna nie była w stanie przed datą złożenia wniosku zgromadzić niezbędnych dokumentów. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] wywodząc jak w tejże decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, T. S. wskazała, iż wielokrotnie zwracała się pisemnie i osobiście o udzielenie informacji, dotyczących przysługujących jej uprawnień, nie otrzymując odpowiedzi. Wskazała nadto, iż czynienie jej zarzutu z niedochowania terminu do złożenia wniosku uważa za krzywdzące. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł również, iż termin do złożenia wniosku jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuję: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, możliwe jest m.in. wówczas, gdy w grę wchodzi naruszenie prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit a p. p.s.a.) W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.czerwca 2003r. w sprawie o sygn. akt P 24/02 (ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Nr 110 z dnia 27.czerwca 2003r., poz. 1060), stwierdzona została niezgodność z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji, art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Oznacza to, że wskazany wyżej przepis został uchylony, z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego o utracie jego mocy obowiązującej. Nie sposób wszakże nie zauważyć, że niezgodność tego przepisu z Konstytucją istniała od samego początku, tj. od daty uchwalenia ustawy. Orzeczenie Trybunału miało tylko charakter deklaratoryjny, stwierdzający ową niezgodność. Z tego też powodu, przyjąć należy, że przepis ustawy niezgodny z konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków. (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.listopada 1993r. ICKN 204/98, OSNC 2000/5/94). Niezależnie więc od faktu, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] wydane zostały przed dniem utraty mocy obowiązującej art.4 ust. 5 cytowanej ustawy, przyjąć należy, że brak jest materialno - prawnej podstawy, uzasadniającej ich wydanie, gdyż w sensie prawnym, podstawa ta nie istnieje. Skoro zatem wnioski o przyznanie uprawnienia do świadczeń, określonych w ustawie z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), mogą być składane, bez określonej cezury czasowej, przeto umorzenie postępowania administracyjnego, wszczętego w tejże sprawie, z uwagi na wystąpienie z wnioskiem po 31.grudnia 1999r., pozbawione jest prawnego uzasadnienia. Z tych też powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 22.stycznia 2001r. Wobec charakteru prawnego uchylonych orzeczeń (nie podlegających wykonaniu w drodze egzekucji), brak było podstaw do orzekania w przedmiocie ich wykonania (art. 152 .p.s.a.) O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.s.a, zasądzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego przezeń wpisu sądowego.