II SA/Łd 816/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Zbrojewski (spr.), Sędziowie SA: A. Stępień, Asesor WSA: R. Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego B. Czyżewska, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) nakazuje wypłacić z funduszów Skarbu Państwa - kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat J. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 3) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia upra- womocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Łd 816/04 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...], Nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez T. S. od decyzji z dnia [...] Nr [...] wydanej przez Dyrektora Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. w sprawie umorzenia postępowania o przyznanie pobytu dla J. S. w Środowiskowym Domu Samopomocy dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi w P. oraz zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z brzmieniem art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie. Natomiast w myśl art. 58 kpa termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wskazana decyzja odebrana została w dniu 27 stycznia 2004 r., o czym świadczy podpis J. S. z datą na potwierdzeniu odbioru korespondencji. Matka strony - T. S., będąca jednocześnie jej pełnomocnikiem, złożyła odwołanie od tej decyzji do organu II instancji dopiero w dniu 2 lipca 2004 r., mimo iż termin do jego złożenia upłynął bezskutecznie w dniu 10 lutego 2004 r. Nie wystąpiła jednak z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powyższe postanowienie T. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie. Podniosła, że przedmiotowa decyzja nie została przesłana na adres domowy syna, a J. S. nie występował do organu I instancji z wnioskiem o przesyłanie korespondencji na adres szpitala. Dodatkowo oświadczyła, iż decyzję organu I instancji otrzymała dopiero w dniu 28 czerwca 2004 r. W związku z zarządzeniem Sądu z dnia 4 listopada 2004 r. Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. w dniu 22 listopada 2004 r. przesłało do Sądu kserokopię pełnomocnictwa dla T. S. do reprezentowania syna w postępowaniu administracyjnym, opatrzone datą 14 czerwca 2004 r., złożone w organie w dniu 16 maja 2004 r. Natomiast w dniu 7 grudnia 2004 r. T. S. złożyła w Sądzie pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania syna. Na rozprawie dniu 15 kwietnia 2005 r. matka skarżącego wystąpiła z wnioskiem o przyznanie J. S. adwokata z urzędu oraz oświadczyła, że nie toczyło się postępowanie sądowe w przedmiocie ubezwłasnowolnienia syna. J. S. oświadczył natomiast, że potwierdza dokonanie czynności złożenia skargi przez swoją matkę T. S. w dniu 26 sierpnia 2004 r. Postanowieniem podjętym na rozprawie Sąd zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. do nadesłania zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji z dnia [...] lub też do wskazania, na jakiej podstawie organ uznał, że decyzja ta została doręczona w dniu 27 stycznia 2004 r. Odpowiadając na wezwanie Sądu, Kolegium w dniu 26 kwietnia 2005 r. złożyło kserokopię faksu organu I instancji, z której wynika, iż od dnia 27 listopada 2003 r. J. S. przebywał na Oddziale Psychiatrycznym Samodzielnego Publicznego ZOZ w P. i w dniu 27 stycznia 2004 r. będąc na tym oddziale odebrał korespondencję z Centrum, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Za prawdziwość tego podpisu poświadczyła pracownik socjalny - E. S.. Do tegoż pisma organ odwoławczy załączył także kserokopię dokumentu, na którym widnieje: data 27 stycznia 2004 r. i podpis J. S. oraz jego imię, nazwisko i adres "B", a także odręczna adnotacja "Potwierdzenie odbioru korespondencji". Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 816/04 Sąd przyznał skarżącemu J.S. prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami prawa administracyjnego, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oceny tej Sąd dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Po myśli art. 39 kpa organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli jednak strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 1 i 2 kpa). Przepisy art. 42, 43 i 44 kpa określają tzw. "zasadę kolejności doręczeń" zgodnie, z którą pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§1 art. 42). Mogą być one doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2 art. 42). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscy, gdzie się adresata zastanie (§ 3 art. 42). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 kpa). Dopiero w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w przepisach art. 42 i 43 pismo składa się na poczcie lub w urzędzie gminy na zasadach określonych w pkt 1 i 2 art. 44 kpa. Mając na uwadze cytowane wyżej przepisy podkreślić według Sądu trzeba, iż zasadą jest doręczanie pism przez pocztę. Natomiast doręczanie pism przez pracowników organu albo inne upoważnione osoby lub organy powinno być ograniczone do przypadków szczególnie uzasadnionych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że doręczenie decyzji Dyrektora Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] Nr 1/04/U, w sprawie umorzenia postępowania o przyznanie pobytu dla J. S. w Środowiskowym Domu Samopomocy dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi w P. oraz zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt nie nastąpiło przez pocztę. Co więcej, stwierdzić trzeba, iż w aktach administracyjnych rozważanej sprawy brak jest jakiegokolwiek urzędowego poświadczenia odbioru wskazanej wyżej decyzji. Załączona natomiast na wezwanie Sądu do akt postępowania sądowego kserokopia faksu organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2005 r. wraz z kserokopią pisma, na którym widnieje: data 27 stycznia 2004 r. i podpis J.S., oraz jego imię, nazwisko i adres "B", a także odręczna adnotacja "Potwierdzenie odbioru korespondencji" nie mogą – zdaniem Sądu- świadczyć o skutecznym doręczeniu tego rozstrzygnięcia adresatowi. Przede wszystkim zauważyć trzeba, iż z pism tych wynikają sprzeczne ze sobą informacje. Z jednej strony Dyrektor Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej twierdzi, iż J. S., zamieszkały przy ul. B w P. od dnia 27 listopada 2003 r. przebywał na oddziale Psychiatrycznym Samodzielnego Publicznego ZOZ w P. i w dniu 27 stycznia 2004 r. będąc na tym oddziale – odebrał korespondencję z Centrum, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Za prawdziwość podpisu poświadczyła nawet pracownik socjalny - E. S.. Z drugiej zaś strony załączone "potwierdzenie odbioru korespondencji" może sugerować, że owa korespondencja doręczona została nie w szpitalu, ale w miejscu zamieszkania skarżącego. Również odręczny dopisek "potwierdzenie odbioru korespondencji" podważa wiarygodność skutecznego doręczenia przedmiotowego aktu administracyjnego. Według Uniwersalnego słownika języka polskiego (pod red. S. Dubisza, tom 2 H-N, Wyd. Naukowe PWN W-wa 2003 s. 435) pod pojęciem "korespondencja" należy rozumieć porozumiewanie się, przekazywanie sobie informacji listownie, za pomocą faksu, telegrafu itp., a także listy, zbiór listów, faksów, telegrafów. Mając na uwadze takie rozumienie wskazanego wyżej określenia zasadny wydaje się wniosek, iż ze zwrotnego potwierdzenia obioru winno wynikać niezbicie, że strona odebrała konkretną adresowaną do niej decyzję, co dodatkowo musi potwierdzić własnoręcznym podpisem z określeniem daty, świadczącej o tym, kiedy takie doręczenie miało miejsce. W dotychczasowym orzecznictwie sądowym obowiązuje pogląd, który zresztą skład orzekający w pełni podziela, że nie na stronie postępowania, lecz na organie administracji ciąży obowiązek wykazania zarówno faktu doręczenia decyzji, jak i terminu doręczenia. Doręczenia decyzji powinny być dokonywane przez organy starannie tj. w sposób, by ze zwrotnych poświadczeń odbioru wynikało niewątpliwie, że doręczenie stronie decyzji w istocie miało miejsce. To organ powinien wykazać, że konkretna decyzja została doręczona i musi to wynikać właśnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Natomiast wszelkie wątpliwości w tym zakresie muszą być interpretowane na korzyść strony (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 1998 r. sygn. akt IV SA 927/96, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 879/98- nie publikowane). Strona nie powinna bowiem ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji. Sąd badając dokumentację akt administracyjnych stwierdził również naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, określających "kolejność doręczeń". W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o próbie doręczenia decyzji w miejscu zamieszkania J.S. Dodać przy tym trzeba, że skarżący nie informował organu w trybie art. 41 kpa o zmianie swego adresu. W przypadku czasowej nieobecności adresata, a taką nieobecnością był właśnie pobyt skarżącego w szpitalu, nie można było, według składu orzekającego, wykluczyć możliwości doręczenia decyzji w sposób prawnie skuteczny, choć oczywiście nie byłoby to doręczenie właściwe (do rąk adresata), ale zastępcze, które ustawodawca przewidział w dyspozycji art. 43 kpa. Na marginesie zauważyć zdaniem Sądu należy, iż skarżący w rzekomym dniu doręczenia decyzji przebywał na leczeniu psychiatrycznym w szpitalu. Z notatki służbowej załączonej do akt administracyjnych rozważanej sprawy z dnia 27 listopada 2003 r. wynika natomiast, iż stan jego zdrowia nie pozwalał lekarzowi oraz pielęgniarce psychiatrycznej na przeprowadzenie prawidłowej rozmowy z podopiecznym, co może świadczyć o tym, iż J. S. nawet jeżeli podpisał i opatrzył datą złożone przez organ I instancji " potwierdzenie odbioru korespondencji" nie był świadomy tego faktu. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż bez wyjaśnienia i ustosunkowania się do przedstawionych wyżej wątpliwości nie jest możliwe ustalenie, że odwołanie J.S. od decyzji z dnia [...] Dyrektora Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu. W tym stanie rzeczy Sąd zobligowany był do wyeliminowania zaskarżonego aktu administracyjnego z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 powołanej wcześniej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).