II SA/Łd 816/11

Dnia 4 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata M. B. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy al. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. znak: [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. umarzającą postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...]r. przyznającej B. M. pomoc w formie zasiłku stałego w okresie od marca 2009 roku do lutego 2012 roku. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, iż pismem z dnia 25 lutego 2011r. organ poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...]r. Jednocześnie wskazało, iż okoliczności sprawy wskazują na konieczność zmiany decyzji w części dotyczącej sposobu realizacji świadczenia, gdyż materiał sprawy uzasadnia przypuszczenie, iż strona nie utrzymuje abstynencji w związku z czym istnieje prawdopodobieństwo, że przyznanie świadczenia może zostać wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że za umorzeniem postępowania przemawia ustalenie, oparte na obserwacji pracowników Środowiskowego Domu Samopomocy w B., iż strona utrzymuje abstynencję. Co za tym nie ma podstawy do zmiany decyzji ostatecznej przyznającej stronie zasiłek stały. Zmiana taka byłaby zasadna wyłącznie w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia świadczeń, lub korzystania z niego w sposób niezgodny z przeznaczeniem, jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji B. M. wyraził niezadowolenie z powtarzających się kontroli pracowników organu, z nie znajdujących oparcia w przepisach prawa ingerencji w jego życie. Przytaczając szereg fragmentów z Biblii i komentarza do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, odwołujący podkreślił, iż częstokroć umorzenie postępowania nie znajduje oparcia w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy. Dodatkowo zarzucił brak numeracji stron akt i wniósł o przyznanie adwokata oraz środków finansowych na dojazd celem przejrzenia akt. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż postępowanie w kierunku zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały, stało się bezprzedmiotowe. Z dokumentów sprawy wynika bowiem, iż strona uczęszcza do Środowiskowego Domu Samopomocy w B., a nadto z obserwacji pracowników tego Domu wynika, że strona utrzymuje abstynencję. Kolegium zwróciło uwagę, iż wszczynając postępowanie organ I instancji miał na względzie ustalenie, czy strona nie marnotrawi przyznanego zasiłku stałego. Jednakże wobec ustalenia, że strona utrzymuje abstynencję brak jest podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Reasumując Kolegium wskazało, iż spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania, a przyznany zasiłek stały będzie wypłacany w sposób dotychczasowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. M. zarzucił organowi odwoławczemu, iż zupełnie nie odniósł się do zarzutów odwołania, nie przyznał adwokata, ani nie pokrył kosztów dojazdu do Ł. Nie ustosunkował się do przytaczanych fragmentów komentarza do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz Biblii. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." – Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" p.p.s.a.. Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Godzi się pokreślić, iż co do zasady, w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a, sąd administracyjny wyrokuje na postawie akt sprawy, opierając się o stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że podstawą orzekania jest cały materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem. Przypomnieć wypada, iż zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. umarzającą postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...]r. przyznającej B. M. pomoc w formie zasiłku stałego w okresie od marca 2009 roku do lutego 2012 roku. Istotą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest prawidłowe ustalenie organu, iż zaistniały podstawy do umorzenia postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż stało się ono bezprzedmiotowe. Godzi się wyjaśnić, iż stosownie do przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowe jest postępowanie zarówno z powodu braku faktycznego przedmiotu do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi przy tym orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2011r., sygn.akt VII SA/Wa 714/11, z dnia 12 stycznia 2011r., sygn.akt VIII SA/Wa 765/10; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 grudnia 2010r., sygn.akt II SA/Wr 462/10 – dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga zatem o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera inny skutek prawny, przyjmuje bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy w danej instancji. Skutki decyzji umarzającej mają zatem charakter procesowy. Umorzenie postępowania nie stoi na przeszkodzie wszczęciu nowej sprawy, oczywiście jeśli na podstawie prawa będzie to możliwe. Okoliczności rozstrzyganej sprawy wskazują na bezprzedmiotowość postępowania w zakresie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...]r. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 25 lutego 2011r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. przyznającej pomoc w formie zasiłku stałego. Podstawą do wszczęcia z urzędu tegoż postępowania było podejrzenie organu, iż okoliczności sprawy wskazują na konieczność zmiany przywołanej decyzji, gdyż z informacji jakimi dysponuje organ strona nie utrzymuje abstynencji. Zaistniało zatem prawdopodobieństwo, że przyznane świadczenie może być wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem. A ustalenie to, jeżeli zostałoby potwierdzone w toku czynności wyjaśniających mogłoby stanowić podstawą do zastosowania trybu określonego w przepisie art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten uprawnia bowiem organ pomocy społecznej do ograniczenia świadczenia, odmowy przyznania lub przyznania pomocy w formie świadczenia niepieniężnego, jeżeli pracownik organu stwierdzi marnotrawienie przyznanych świadczeń, ich celowe niszczenie lub korzystanie w sposób niezgodny z przeznaczeniem, bądź marnotrawienie własnych zasobów finansowych. Analiza dokumentów zgromadzonych w toku czynności wyjaśniających wskazuje jednoznacznie, iż w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały podstawy do zastosowania przywołanego przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Co za tym idzie nie zaistniały podstawy do zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...]r. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż pracownicy organu ustalili, iż skarżący uczęszcza do Środowiskowego Domu Samopomoc w B. I co ważne z obserwacji pracowników Środowiskowego Domu Samopomoc wynika, iż strona utrzymuje abstynencję. Oznacza to, iż nie ustalono, aby skarżący marnotrawił przyznany mu na mocy decyzji z dnia [...]r. zasiłek stały, aby korzystał z przyznanej mu pomocy w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem. A skoro tak, to zasadnie organy obu instancji stwierdziły, iż postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...]r. stało się bezprzedmiotowe. Nie było bowiem podstaw do orzekania na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organ nie stwierdził, aby wystąpiła sytuacja, z którą ustawa wiąże skutek w postaci ograniczenia przyznanego świadczenia. Podkreślić należy, mając na uwadze zastrzeżenia skarżącego, iż w istocie zaskarżona decyzja jest dla strony skarżącej korzystna. Nie rozstrzyga bowiem o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron, co oznacza, iż strona nie utraciła, ani nie zostało jej ograniczone prawo do zasiłku stałego, który przyznany jej został na okres od marca 2009 roku do lutego 2012 roku. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, stwierdzić trzeba, iż pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu, w szczególności okoliczności faktyczne przytaczane przez stronę, na poparcie których cytuje fragmenty Biblii. Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne działają i rozstrzygają na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Okoliczności faktyczne są uwzględniane wyłącznie w świetle konkretnych przepisów prawa, stąd też szereg zarzutów skierowanych bezpośrednio do pracowników socjalnych pozostaje poza kognicją Sądu. Zarzut braku uwzględnienia zarzutów odwołania również nie znajduje oparcia wobec ustalonego i niekwestionowanego w sprawie stanu faktycznego i prawnego. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p..s.a., w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.). ar