II SA/Łd 817/14

Dnia 25 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 roku sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. przyznać i nakazać wypłatę z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. Ł. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania W. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] odmawiającą umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 6.688,00 zł za okres od maja 2005 r. do sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją nr [...] ograniczono W. S. świadczenie w postaci zasiłku stałego, uznano świadczenie za okres od maja 2005 r. do sierpnia 2006 r. za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązano do zwrotu świadczenia w kwocie 6.688,00 zł do dnia 31 grudnia 2007 r. Mimo złożenia odwołań, orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Sąd, nie zakwestionowały ustaleń tejże decyzji. Po rozpoznaniu wniosku W. S. z dnia 23 stycznia 2009 r., decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiono odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Jednakże, uwzględniając sytuację finansową strony i wysokość świadczenia do zwrotu, rozłożono jego spłatę na 20 rat po 334,40 zł poczynając od maja 2009 r. do grudnia 2010 r. Pomimo złożonego odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz skargi do Sądu, również ta decyzja została utrzymana w mocy. Kolejna decyzja w sprawie wydana została dnia [...]. Ponownie odmówiono odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w wysokości 6.668,00 zł za okres od maja 2005 r. do sierpnia 2006 r. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z wniosku z dnia 18 czerwca 2013 r. wynika, że W. S. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie w całości powstałego zadłużenia. Organ I instancji natomiast rozpoznał wniosek w zakresie żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, a decyzja w tej sprawie została już wydana i jest ostateczna. Ponadto kwota wskazana przez organ I instancji w sentencji zaskarżonej decyzji w wysokości 6.668,00 zł nie wynika z decyzji wydanych wcześniej przez ten organ, bowiem z materiału dowodowego wynika, że jest to kwota 6.688,00 zł. Z uwagi na powyższe Prezydent Miasta Ł. wydał kolejną decyzję z dnia [...] w której wskazał, że w toku postępowania ustalono, że W. S. zamieszkuje sam w trzypokojowym mieszkaniu własnościowym w blokach. Źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 1538,07 zł, która obciążona jest egzekucją administracyjną w kwocie 461,83 zł miesięcznie z tytułu zaległości w opłacaniu składek w czasie prowadzenia działalności gospodarczej. Organ w tym miejscu wyjaśnił, że odliczenia te nie są uwzględniane w przypadku udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Wydatki W. S. związane z utrzymaniem mieszkania i leczeniem wynoszą 777,65 zł miesięcznie. Organ podkreślił, że W. S. posiada stałe źródło utrzymania, stabilną sytuację mieszkaniową, a ze względu na stan zdrowia nie ma ustalonego stopnia niepełnosprawności. Zatem w ocenie organu I instancji nie zaistniała szczególna okoliczność uprawniająca do zastosowania ulgi w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń w postaci zasiłku stałego. W odwołaniu od powyższej decyzji W. S. wskazał, że nie zgadza się z decyzją z dnia [...] bowiem nie nastąpiła poprawa jego sytuacji materialno-bytowej. W latach 2001-2009 pozostawał bez żadnych dochodów. Opłaty za mieszkanie uiszczane były wówczas przez znajomych syna, którzy zamieszkiwali w jego mieszkaniu. W. S. podkreślił, że nie zgadza się z uznaniem świadczeń za nienależnie pobrane i koniecznością ich zwrotu. Wyjaśnił, że nie posiada środków na zwrot świadczeń wypłaconych z pomocy społecznej. Przyznał, że w 2009 r. otrzymał emeryturę obciążoną obowiązkiem zwrotu nieopłaconych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z otrzymywanej emerytury na bieżące wydatki pozostaje mu jednak kwota 200 zł. Ponadto podniósł, że aktualnie pogorszył się jego stan zdrowia i ponosi zwiększone koszty zakupu lekarstw. Dodał, że posiada wiele rosnących długów u rodziny i znajomych, zaległości związanych z opłatami za mieszkanie. Poza tym poszukuje bezskutecznie pracy. W dniu 27 lutego 2014 r. W. S. dodatkowo złożył wyjaśnienie, że zamieszkany przez niego lokal obciążony jest obecnie hipoteką przymusową na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto wniósł o wyjaśnienie, dlaczego w decyzjach organu I instancji podkreślane jest, iż nie posiada ustalonego stopnia niepełnosprawności oraz wniósł o udzielnie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób i gdzie może złożyć skargę na pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Kolejnym pismem z dnia 4 marca 2014 r. W. S. podniósł, iż zgromadzone w sprawie akta są niepełne, bowiem zawierają braki dokumentów z okresu 2005-2006 r., które to wymienił szczegółowo w treści złożonego pisma. Wspominaną na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie zasadności uznania za nienależnie pobrane świadczenia w postaci zasiłku stałego za okres maj 2005 r. - sierpień 2006 r. wykraczają poza zakres niniejszego postępowania. Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 310/08 oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], którą to decyzją uznano m.in. świadczenie pobrane przez W. S. w okresie od maja 2005 r. do sierpnia 2006 r. w kwocie 6.688,00 zł za pobrane nienależnie. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż okoliczność pobrania przez skarżącego nienależnego świadczenia pomocowego jest niewątpliwa. Z kolei wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 635/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego w kwocie 6.688,00 zł wypłaconego za okres od maja 2005 r. do sierpnia 2006 r., jednocześnie zobowiązując go do zwrotu tychże świadczeń w ratach po 344,40 zł poczynając od maja 2009 r. do grudnia 2010 r. Odnośnie kwestii niezadowolenia z działań pracowników pomocy społecznej organ odwoławczy wskazał, że możliwe jest złożenie skargi powszechnej w oparciu o Dział VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Odnosząc się do meritum sprawy organ podkreślił, że w sprawach rozpatrywanych w oparciu o art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej organy orzekają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, iż organ administracji ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, ale wybór ten nie może być dowolny, musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ podniósł, iż w dniu 10 grudnia 2013 r. W. S. nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, odmówił sporządzenia oświadczenia na piśmie i poinformował, iż jego sytuacja nie uległa zmianie od lipca 2013 r., kiedy to był przeprowadzany z nim poprzedni wywiad. Wskazał, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, stosownie do art. 107 ust. 4 a ustawy o pomocy społecznej. W wyniku oceny sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej ustalonej w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 12 lipca 2013 r. stwierdził, że w sprawie nie wystąpił przypadek szczególnie uzasadniony przemawiający za umorzeniem należności. Organ wskazał, że W. S. jest osobą rozwiedzioną, prowadzącą samotnie gospodarstwo domowe, posiadającą stały dochód w postaci emerytury w wysokości 1538,07 zł, na której ciąży egzekucja administracyjna w wysokości 461,83 zł, zgłasza stałe wydatki związane z lokalem mieszkalnym i lekami w wysokości 777,65 zł. W. S. zgłasza również problemy zdrowotne, nie ma jednak orzeczonej niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że W. S. posiadanym dochodem nie spełnia przesłanki do uzyskiwania świadczeń ze środków pomocy społecznej, a jego sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna jest niewspółmierna do sytuacji beneficjentów korzystających z pomocy społecznej. W ocenie Kolegium W. S. jest w stanie zapewnić sobie utrzymanie w ramach posiadanych środków własnych. Poza tym organ nadmienił, że pobranie świadczenia w formie zasiłku stałego nastąpiło w wyniku złożenia przez W. S. nieprawdziwego oświadczenia o wysokości dochodu, jak również na skutek niepoinformowania organu pomocowego o okolicznościach mających wpływ na ustalenie sytuacji osobistej i majątkowej. Powyższe okoliczności świadczą o świadomym działaniu wnioskodawcy w celu otrzymania nienależnego świadczenia pomocowego. Podsumowując, Kolegium uznało, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Pismem z dnia 7 lipca 2014 r. W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], podnosząc, że nie zgadza się z jej treścią. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego cofnął skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a.), skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd zobowiązany jest uznać cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Z kolei stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności powodujące konieczność uznania cofnięcia skargi za niedopuszczalne. W tej sytuacji uznać należało cofnięcie skargi dokonane przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie za dopuszczalne i skuteczne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono w oparciu art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). a.bł.