II SA/Łd 817/16

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 817/16 U Z A S A D N I E N I E A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej nakazu rozbiórki. Jednocześnie spółka sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, że spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 255.000 zł, posiada nieruchomość o wartości 464.325,29 zł. Za poprzedni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 15,363,03 zł, spółka nie wykazała środków na rachunkach bankowych. W uzasadnieniu prezes spółki wskazała, że spółka jest właścicielem nieruchomości, która jest zdewastowana i nie przynosi przychodów, spółka nie posiada rezerw finansowych. Do wniosku spółka załączyła rachunek zysków i strat za rok 2015 oraz wykaz przychodów i kosztów dla ustalenia dochodu do opodatkowania za wrzesień 2016 r. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), dalej - p.p.s.a. Przepis art. 244 p.p.s.a., że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tego artykułu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego artykułu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, w tym także spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, określa natomiast przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie wyjaśnić należy, że zawarty w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Referendarza sądowego zależy natomiast uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W niniejszej sprawie z oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 255.000 zł, a spółka przynosi straty. Jak wynika z załączonych do wniosku dokumentów spółka w miesiącu wrześniu 2016 r. uzyskała przychód w wysokości 11.995,50 zł, poniosła koszty w wysokości 12.779,80 zł. Ze złożonych w wyniku wezwania kopii deklaracji VAT-7 wynika natomiast, że spółka dokonuje comiesięcznej dostawy towarów i świadczenia usług o stałej, zbliżonej wartości ok. 11.500-12.500 zł. Spółka nie wskazała stanu posiadanych rachunków bankowych, oświadczając, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Oddalając wniosek spółki wskazać należy, że spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji, ani upadłości, prowadzi działalność gospodarczą - uzyskuje przychody, generuje koszty. Fakt, że spółka nie osiąga dochodu, lecz wykazuje straty nie może stanowić automatycznie podstawy przyznania prawa pomocy. Co prawda skarżąca deklaruje stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak podkreślenia wymaga, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest co do zasady jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, które to koszty są wynikiem decyzji gospodarczych danego podmiotu, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Co więcej, ponoszenie przez spółkę kosztów (wydatków) świadczy o tym, że posiada ona środki finansowe, mimo że nie zostały one wykazane, a spółka nie wskazała nawet na fakt posiadania rachunków bankowych. Wyjaśnienia ponadto wymaga, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest tworem prawnym powołanym przez wspólników do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania celu zarobkowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie może ona działać w oparciu o rachunek ekonomiczny powinna zostać zlikwidowana, a ewentualne dalsze jej funkcjonowanie, jeśli łączy się tylko z kosztami, a nie dochodami, powinno obciążać wyłącznie jej wspólników, nie zaś innych obywateli. Nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony pozostaje możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm., dalej k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (post. NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., II FZ 702/11). Spółka powinna zatem w ten sposób pozyskać środki na prowadzenie sporów od wspólników. Nie można także tracić z pola widzenia i tego faktu, że skarżąca spółka jest spółką jednoosobową. Przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jednoosobowej spółce oznaczałoby de facto po pierwsze, przyznanie tej pomocy osobie fizycznej – S.K., której sytuacja majątkowa nie jest Sądowi znana, a po wtóre – finansowanie przez Skarb Państwa funkcjonowania tej spółki w zastępstwie jej jedynej wspólniczki, co nie może zostać uznane za dopuszczalne i akceptowalne. Wobec powyższego na podstawie art. 243, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG