II SA/Łd 819/09

Dnia 1 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...], znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: przyznać skarżącej B.K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, w pozostałym zakresie wniosek oddalić. B.C. B. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W dniu 27 października 2009 r. strona skarżącą wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości 2026 zł netto. Ponadto wnioskodawczyni jest współwłaścicielką domu o powierzchni 100 m2 oraz samochodu osobowego marki Ford rocznik 1998. W uzasadnieniu wniosku B. K. podkreśliła, że przez 37 lat pracowała jako kurator zawodowy. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2009 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 100 złotych, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W sprzeciwie od powyższego postanowienia B.K. podniosła, że jest emerytowanym kuratorem zawodowym-specjalistą, przez 37 lat pracowała w sądzie i z tej przyczyny należy się jej pomoc prawna. Strona podkreśliła, że jest po operacji mózgu, choruje na cukrzycę, miesięcznie na leki wydaje około 200 zł. Ponadto znajduje się pod stałą opieką specjalistów i okresowo wykonuje kosztowne badania. W dalszej części uzasadnienia sprzeciwu strona wskazała, że przez wiele lat prowadziła resocjalizację dozorowanych, więc teraz jako dawnemu pracownikowi sądu należy się jej pomoc. Konstatując wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zd. 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 powołanej wcześniej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 2 – 4). Po myśli art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, iż B. K. nie wykazała dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co w świetle przywołanych norm prawnych uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Niewątpliwym jest bowiem, że skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 2026 zł netto, sama prowadzi gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielką domu o pow. 100 m2 i samochodu osobowego marki Ford rocznik 1998. Ponadto z uwagi na swój stan zdrowia miesięcznie na leki wydaje około 200 zł. Przytoczone wyżej okoliczności świadczą, w przekonaniu Sądu, o tym, że B. K. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tego też powodu, zasadnym jest - zdaniem Sądu - przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 250 złotych i oddalenie wniosku w pozostałym zakresie. Podkreślić należy, że w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, które zresztą Sąd w pełni podziela, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia) (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Zakamycze 2005, s. 593). Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt I FZ 202/08). Na marginesie wyjaśnić jeszcze trzeba, że wieloletnia praca skarżącej w sądzie, jako kurator zawodowy przy resocjalizacji dozorowanych nie są w świetle obowiązujących przepisów prawa okolicznościami uzasadniającymi przyznanie stronie prawa pomocy. Z tych wszystkich powodów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 4 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. B.C.