II SA/Łd 819/16

Dnia 17 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 8 grudnia 2016 r. wydanego w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej nakazu rozbiórki postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. P. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej nakazu rozbiórki, domagając się jego uchylenia. Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, że spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 255.000 zł, posiada nieruchomość o wartości 464.325,29 zł. Za poprzedni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 15,363,03 zł, spółka nie wykazała środków na rachunkach bankowych. W uzasadnieniu prezes spółki wskazała, że spółka jest właścicielem nieruchomości, która jest zdewastowana i nie przynosi przychodów, spółka nie posiada rezerw finansowych. Do wniosku spółka załączyła rachunek zysków i strat za rok 2015 oraz wykaz przychodów i kosztów dla ustalenia dochodu do opodatkowania za wrzesień 2016 r. Jak wynika z załączonych do wniosku dokumentów spółka w miesiącu wrześniu 2016 r. uzyskała przychód w wysokości 11.995,50 zł, poniosła koszty w wysokości 12.779,80 zł. Ze złożonych w wyniku wezwania kopii deklaracji VAT-7 wynika natomiast, że spółka dokonuje comiesięcznej dostawy towarów i świadczenia usług o stałej, zbliżonej wartości ok. 11.500-12.500 zł. Spółka nie wskazała stanu posiadanych rachunków bankowych, oświadczając, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, lokat, ani kont. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka nie zgodziła się z oceną własnej sytuacji finansowej zaprezentowanej w zaskarżonym postanowieniu wskazując, że jest ona niesprawiedliwa. Przyznała przy tym, iż uzyskuje przychody, choć nie są one w stanie pokryć podstawowych kosztów. Z uwagi na oszczędności spółka nie zatrudnia pracowników. Jedyny wspólnik spółki S. M. K. z uwagi na własną trudną sytuację finansową nie jest w stanie dofinansować strat poniesionych przez spółkę. Od 2014 r. jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zatem zasadnym jest utrzymanie go w mocy. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W rozumieniu art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Według art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W przekonaniu sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo ocenił sytuację majątkową Spółki i na tej podstawie odmówił przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim zgodzić się należy z oceną zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu, iż wykazywanie przez stronę skarżącą straty nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy, tym bardziej, że Spółka nie jest w stanie likwidacji, ani też w stanie upadłości. Z przedłożonych przez Spółkę dokumentów wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą, choć jej wynik finansowy jest ujemny, generuje zatem koszty i przychody, obracając środkami finansowymi. W orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielanym w pełni przez tutejszy sąd, dominuje stanowisko, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt II GZ 655/14 i 654//14 – Lex nr 1530572 i 1530571, 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GZ 424/14 – Lex nr 1502222, 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 175/14). Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej Spółki pozostaje także, jak trafnie wskazał referendarz sądowy, wysokość jej kapitału zakładowego oraz wartość środków trwałych. Poza tym sąd nie dał wiary oświadczeniu Spółki o nieposiadaniu rachunku bankowego i uważa, że zmierza ono do ukrycia faktycznej sytuacji finansowej strony skarżącej, a co za tym idzie do nieuprawnionego obciążenia podatników kosztami postępowania sądowego zainicjowanego przez Spółkę. Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. A. P.