II SA/Łd 826/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie NSA Januszc Nowacki (spr.), WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kolejowego Inspektora Sanitarnego w Ł. Nr [...] z dnia [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kolejowy Inspektor Sanitarny w Ł. na podstawie art.104 § 1 kpa i § 10 ust.1 i 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych/Dz.U. nr 65 poz.294 z późn. zm./ stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u A. B. choroby zawodowej. W uzasadnieniu podniesiono, iż Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W. uznało, iż nie ma podstaw do stwierdzenia u A. B. choroby zawodowej. Skoro zatem jednostka służby zdrowia nie rozpoznała choroby zawodowej to organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył A. B. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Przyczyną pogorszenia słuchu była praca na stanowisku maszynisty pojazdów trakcji elektrycznej a więc jest to choroba zawodowa. Decyzją nr [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. na podstawie art.12 ust.2 pkt.1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej/Dz.U. nr 90 z 1998r. poz.575 z późn. zm./ oraz § 1 i § 10 ust.1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych/Dz.U. nr 65 poz.294 z późn. zm./ i art.138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż A. B. był poddany dwukrotnie badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych kolejowej służby zdrowia spełniając tym postanowienie § 9 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. Wydały one orzeczenia stwierdzające, iż rozpoznane schorzenia nie wykazują cech choroby zawodowej. Z lekarskiego punktu widzenia typ zawodowego uszkodzenia słuchu rozpoznaje się w przypadku stwierdzenia ubytku słuchu typu odbiorczego, obustronnego, ślimakowego u pracowników przewlekle narażonych na poziomy hałasu uznane w świetle współczesnego stanu wiedzy medycznej za stwarzające ryzyko utraty słuchu. Ze względu na zróżnicowaną wielkość ubytku słuchu występującą u osób narażonych, a wynikającą z indywidualnej wrażliwości ucha, przyjmuje się jednolite kryterium określające stopień upośledzenia słuchu jako chorobę zawodową oparte na współczesnym stanie wiedzy medycznej a mianowicie: uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, obustronnego ślimakowego o wielkości co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym (po uwzględnieniu presbyacusis). Rozpoznane u A. B. schorzenie nie nosi cech choroby zawodowej. Samo istnienie narażenia zawodowego w środowisku pracy stwierdzone w dochodzeniu epidemiologicznym nie jest jednoznaczne z powstaniem choroby zawodowej. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji. Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. B. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Przez prawie 23 lata pracował jako maszynista pojazdów trakcji elektrycznej i był narażony na hałas. Pogorszenie słuchu nastąpiło wskutek zatrudnienia w hałasie. W konkluzji skarżący wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga A. B. jest uzasadniona. Zgodnie treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych(Dz. U. Nr 65 z 1983r. poz.294 z późn. zm./ Zgodnie z treścią § 1 ust.1 wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z wymienionego przepisu wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek a mianowicie: schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażających na powstanie tego schorzenia. W przypadku stwierdzenia obu przesłanek istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków w jakich praca była świadczona a więc, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Domniemanie takie może być obalone w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Dla obalenia domniemania niezbędne jest wykazanie jakie konkretne przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. Pogląd taki wyraził Sad Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984r. w sprawie II PRN 9/84/OSNCP nr 4 z 1985r. poz.53/ oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lutego 1996r. w sprawie I S.A. 1540/95/Prawo Pracy nr 3 z 1997r. poz.37/. W myśl pkt.15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. chorobą zawodową jest uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż u skarżącego stwierdzono niedosłuch obustronny typu przewodzeniowo-odbiorczego. A. B. przez okres przeszło 23 lat pracował jako maszynista pojazdów trakcji elektrycznej i był narażony na działanie hałasu. Organy administracji obu instancji nie wykazały, iż schorzenie skarżącego powstało wskutek przyczyn nie mających związku z warunkami pracy i że warunki te nie miały wpływu po powstanie schorzenia. Przy wydaniu decyzji organy administracji oparły się na dwóch orzeczeniach a mianowicie na orzeczeniu Kolejowej Komisji Lekarskiej w Ł. oraz orzeczeniu Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w W. Oba orzeczenia są lakoniczne i w zasadzie nie zawierają uzasadnienia. Sprowadzają się one do stwierdzenia, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Nie wyjaśniają natomiast co to jest upośledzenie słuchu typu mieszanego i dlaczego schorzenie to nie ma związku z narażeniem na hałas. Należy zaznaczyć, iż opinia biegłego lub instytutu jest konieczna gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne i sytuacja taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Opinia powinna zawierać wnioski biegłego przedstawione w sposób logiczny i dostępny dla stron oraz organu prowadzącego postępowanie. W uzasadnieniu powinny być wyjaśnione przesłanki, które doprowadziły do konkluzji opinii. Uzasadnienie winno być tak napisane aby można było skontrolować logiczny tok rozumowania biegłego. Dowód z opinii biegłego, jak każdy inny dowód jest bowiem oceniany pod kątem fachowości i logiczności. Oceny takiej dokonują zarówno strony jak i sąd. Orzeczenia Kolejowej Komisji Lekarskiej i Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej nie odpowiadają wymogom opinii w znaczeniu o którym mowa w art.84 § 1 kpa. Nie wyjaśniają one charakteru schorzenia stwierdzonego u skarżącego, jego etiologii ani nie zawierają wyczerpującego uzasadnienia. Przede wszystkim jednak nie wyjaśniają jaka jest przyczyna upośledzenia słuchu u A. B. Dla oceny, iż dane schorzenie nie jest chorobą zawodową konieczne jest wykazanie w sposób jasny i wyczerpujący jakie inne okoliczności nie związane z warunkami pracy doprowadziły do powstania choroby. Oba orzeczenia nie zawierają w tej kwestii żadnych wyjaśnień. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, iż zawodowe uszkodzenie słuchu to ubytek słuchu typu odbiorczego, obustronnego i ślimakowego o wielkości co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym. Nie zostało jednak wyjaśnione dlaczego przyjęto takie kryteria, co to znaczy ubytek słuchu ślimakowy oraz dlaczego wielkością graniczną jest 30 dB. Organy administracji nie podały także jaka jest wielkość ubytku słuchu u skarżącego. Organy administracji obu instancji odmawiając stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej naruszyły przepisy postępowania określone w art.7, 77 § 1 i 84 § 1 kpa. Nie podjęły bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Również w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły materiału dowodowego zaś swoje decyzje oparły na orzeczeniach Kolejowej Komisji Lekarskiej i Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej nie spełniających wymogu opinii. Uchybienia jakich dopuściły się organy administracji obu instancji są istotne i miały one wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kolejowego Inspektora Sanitarnego w Ł. nr [...] z dnia [...] Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest tego rodzaju, iż nie podlega wykonaniu. W związku z czym orzekanie czy i w jakim zakresie decyzja organu odwoławczego może być wykonana jest bezprzedmiotowe. Mając to na uwadze sąd odstąpił od orzekania w tej kwestii. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny zostać uzupełnione orzeczenia lekarskie gdyż zarówno orzeczenie Kolejowej Komisji Lekarskiej jak i Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej nie odpowiadają wymogom opinii w znaczeniu o którym mowa w art.84 § 1 kpa. Należy wyjaśnić dokładnie na czym polega upośledzenie słuchu typu mieszanego u skarżącego, jaka jest wielkość tego upośledzenia, co to jest ubytek słuchu typu ślimakowego i pozaślimakowego i na czym one polega oraz przede wszystkim co było przyczyną powstania niedosłuchu u A. B. Należy również rozważyć możliwość ponownego zbadania skarżącego gdyż poprzednie badania zostały wykonane przeszło 3 lata temu i od tego czasu stan jego zdrowia mógł ulec zmianie. Dopiero po wydaniu orzeczeń odpowiadających wymogom opinii organy administracji winny ocenić zebrany materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Przy wydaniu decyzji organy administracji winny uwzględnić fakt, iż w razie stwierdzenia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz wykonywania pracy w warunkach narażających na jego powstanie istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem warunków w jakich praca była wykonywana. Obalenie tego domniemania może nastąpić tylko w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Swoje rozstrzygnięcia organy administracji winny nadto uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom określonym w art.107 § 3 kpa.