II SA/Łd 829/03

Dnia 16 września 2004 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 roku przy udziale ---- sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę Prezydent Miasta T. decyzją Nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 104 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 z późń.zm.) orzekł o wymeldowaniu J. K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ulicy [...] w T. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło łączne spełnienie przesłanek wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, warunkujących wymeldowanie. Zgodnie bowiem z treścią powoływanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która: 1/opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego 2/ nie dopełniła obowiązku wymeldowania się 3/utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy. Jak stwierdził organ I instancji tej ostatniej przesłance Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt K.20/01 z dnia 27 maja 2002r. (Dz.U,. Nr 78 poz. 716) przypisał zarzut niekonstytucyjności, wobec czego podstawą wymeldowania pozostaje jedynie spełnienie przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Spełnienie tych przesłanek potwierdza zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy. Ustalono bowiem, że właścicielką lokalu nr 15 przy ul. Dzieci Polskich 35 w T. jest na podstawie umowy darowizny z dnia [...] M. J. K. J. K. został zameldowany w tym lokalu 10 maja 1993r. W dniu [...] M. K. wystąpiła do Urzędu Miasta w T. z wnioskiem o wymeldowanie męża J. K., z uwagi na fakt, iż od lipca 2002r, J. K. nie przebywa pod wskazanym adresem. We wniosku poinformowała, że J. K. został skazany przez sąd za znęcanie się na rodziną. Od tego czasu zamieszkał na stałe prawdopodobnie u swoich rodziców. Z ustaleń poczynionych zarówno w trakcie kontroli dyscypliny meldunkowej w dniu 19 marca 2003r, jak i podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...], wynika , że J. K. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od sierpnia 2002r. Skarżący sam przyznał, że od tej daty nie mieszka w przedmiotowym lokalu, gdyż żona nie wpuszcza go do mieszkania. Jednocześnie oświadczył, że nie podjął żadnych działań prawem przewidzianych celem przywrócenia utraconego posiadania, nie zawiadamiał również prokuratury o fakcie uniemożliwiania mu korzystania z lokalu. Aktualnie przebywa u rodziców, którymi się opiekuje. W tej sytuacji w ocenie organu administracyjnego I instancji tak ustalony stan faktyczny i potwierdzające go dowody wskazują, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, wobec czego należało orzec jak w sentencji. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. podniósł, że nigdy nie opuścił przedmiotowego lokalu, a został z niego wyrzucony. Cały czas miał wolę stałego tam przebywania. Fakt wymiany zamków przez żonę zgłaszał na policję. Działając w zaufaniu do organów administracji powiedział prawdę, że od sierpnia 2002r. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, aczkolwiek, fakt ten obecnie działa na jego niekorzyść. Poza tym do 4 października 2002r. pracował w Poznaniu, a w okresie od 28 października 2002r do 22 listopada 2002r. przebywał w szpitalu , a więc w tych okresach przebywał poza miejscem stałego pobytu z przyczyn niezawinionych. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 z późń.zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało przez organ I instancji prawidłowo i w sposób prawidłowy oceniony został zebrany w sprawie materiał. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jednoznacznie wynika, że J. K. opuścił lokal nr [...] przy [...] T. i przynajmniej od sierpnia 2002r. w nim nie przebywa lecz pozostawił w nim część rzeczy osobistych i majątkowych. Organ odwoławczy podniósł, powołując się na utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych trzeba uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona bądź dopuszczona z utrudnieniami, jeżeli w stosownym czasie nie wystąpiła na właściwą drogę prawną z żądaniem umożliwienia jej niezakłóconego zamieszkiwania. Ewidencja ludności mająca charakter wyłącznie porządkowy winna w każdym momencie odzwierciedlać stan faktyczny zgodny z rzeczywistym, skoro więc J. K. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu to powinien być wymeldowany. W tej sytuacji decyzja organu I instancji nie narusza prawa i organ odwoławczy postanowił na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymać ją w mocy. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wystąpił o uchylenie zarówno decyzji organu I instancji jak i decyzji organu odwoławczego. Swoje stanowisko uzasadniał tym, że przedmiotowego lokalu nie opuścił dobrowolnie. Po powrocie z delegacji zastał zmienione zamki. Kilkakrotnie wzywał Policję, ale mimo podejmowanych interwencji nie udało mu się powrócić do przedmiotowego lokalu. Powołując się na wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2003r. w sprawie V S.A. 1784/99 dowodził, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Skarżący zarzucił organom administracji naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie przyczyn i okoliczności opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa [...]ego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Mając na uwadze tak określoną kognicję, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W sytuacji prawnej zaistniałej po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r, sygn. akt K 20/01 o stwierdzeniu niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, szczególna uwaga przy instytucji wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności skupiona zostaje na wykładni przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Również w świetle przepisów obowiązującej od 1 maja 2004r. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 93 poz. 887) kwestia uprawnień do lokalu w sprawach o wymeldowanie, pozostaje już poza sferą zainteresowań organu administracji, który decyzję w sprawie wymeldowania osoby wydaje na wniosek strony lub z urzędu, w przypadku opuszczenia miejsca stałego pobytu trwającego ponad 2 miesiące i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Podkreślić należy, że organy administracji kierują się zasadą swobodnej oceny dowodów i o ile wnioski mieszczą się w jej granicach pozostają pod ochroną, co w konsekwencji doprowadza do uznania decyzji za wydaną zgodnie z prawem. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i skoncentrował swoje centrum życiowe w innym miejscu. Świadczy o tym zarówno wypowiedź z dnia [...] podczas rozprawy administracyjnej jak i z dnia [...], do protokołu dyscypliny meldunkowej. W obydwu przypadkach skarżący potwierdził, że nie przebywa w przedmiotowym lokalu od sierpnia 2002r. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że ewidencja ludności ma charakter porządkowy i musi odzwierciedlać stan rzeczywisty. Swoimi działaniami organy administracji nie mogą potwierdzać fikcji meldunkowej i w każdym przypadku stwierdzenia, że dana osoba nie zamieszkuje pod wskazanym adresem mają obowiązek wymeldowania takiej osoby. Przebywanie pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu w danym lokalu oznacza, jak to podkreślał wielokrotnie NSA, a Sąd w obecnym składzie w pełni podziela to stanowisko, skoncentrowanie w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Przejawia się to w stałym korzystaniu z urządzeń tego lokalu, nocowaniu i spędzaniu w nim wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. W tym znaczeniu sporadyczne wizyty skarżącego w asyście policji nie potwierdzają takiego charakteru pobytu skarżącego w przedmiotowym lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. (por. wyroki NSA w sprawach sygn. akt V S.A. 3078/00, III SA 30/86, III SA 460/86, V SA 1413/95, V SA 858/96). W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący nie podejmował środków prawem przewidzianych w celu odzyskania utraconego posiadania. Na tle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalony w sprawie stan faktyczny wyczerpywał przesłanki opisane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędne do wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. W ocenie Sądu brak jest również podstaw uwzględnienia zarzutu skarżącego naruszenia przepisów art. 7 i 77 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. W tej sytuacji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.