II SA/Łd 832/25

Dnia 7 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek–Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2026 roku sprawy ze skargi L.W. i A.W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 23 września 2025 roku nr 187/2025 w przedmiocie obowiązku opracowania i przedstawienia projektu zamiennego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łęczycy z dnia 23 czerwca 2025 r. nr 34/2025, znak: PINB. 5143.7.2024. AA Zaskarżoną decyzją z 23 września 2025 r. nr 187/2025, znak: WOP.7721.150.2025.ID Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania L. W. i A.W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łęczycy z 23 czerwca 2025 r. nr 34/2025, znak: PINB.5143.7.2024 nakładającą na L. i A.W., jako właścicieli posesji znajdującej się w miejscowości [...] gm. Ł. (dz. nr ewid. gr. [...]), obowiązek opracowania i przedstawienia w terminie do 31 lipca 2025 r. projektu zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych związanych z wybudowanym budynkiem mieszkalnym na terenie działki nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. Ł. – w części merytorycznej (ust. 1) oraz zmienił ww. decyzję w zakresie terminu przedłożenia projektu zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowalnych, określając nowy termin wykonania obowiązku do dnia 30 listopada 2025 r. (ust. 2). Z akt sprawy wynika, że 22 lutego 2024 r. do PINB wpłynęło pismo S.W. z prośbą o sprawdzenie budowy budynku mieszkalnego wybudowanego przez A. W., z zatwierdzonym projektem budowlanym. 12 kwietnia 2024 r. organ przeprowadził kontrolę na nieruchomości, z której został spisany protokół. W jej wyniku ustalono, że na terenie działki znajduje się budynek mieszkalny parterowy z poddaszem użytkowym. Od strony północnej wyznaczona została granica między działkami nr [...] i nr [...] (punkty stałe betonowe). Po dokonaniu pomiarów odległości od wyznaczonej granicy stwierdzono, że wynosi ona 2,10 m w narożniku budynku od strony zachodniej i 2,20 m od strony wschodniej. Budowa budynku została rozpoczęta w 2008 r. i zakończona w 2011 r. Po okazaniu dokumentacji przez inwestora stwierdzono, że dopełnił wszystkich obowiązków wynikających z prawa budowlanego. O zakończeniu budowy inwestor zawiadomił PINB 2 sierpnia 2011 r., załączając wymagane dokumenty. W aktach sprawy znajdują się: decyzja Starosty Łęczyckiego z 23 maja 2007 r. nr 202/2007, znak AB.7351/189/2007 zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca L. A. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i zbiornika na nieczystości płynne na nieruchomości położonej w miejscowości [...], gm. Ł., nr działki [...]; zawiadomienie o zakończeniu budowy obiektu budowlanego z 2 sierpnia 2011 r., stosownie do którego zakończona została budowa budynku mieszkalnego oraz oczyszczalnia ścieków zlokalizowanych na działce nr [...] w miejscowości [...], a PINB nie zgłosił sprzeciwu do ich użytkowania; protokół z rozprawy administracyjnej z 29 kwietnia 2024 r. w którym A.G. oświadczył, że dokładnie nie pamięta okoliczności związanych z rozpoczęciem budowy – tyczenia obiektu w terenie. Lokalizacja projektowanego budynku jest tożsama z wykonaną inwentaryzacją powykonawczą. Prawdopodobnie projektant pomylił się na etapie sporządzania projektu zagospodarowania działki. L.W. oświadczyła, że błąd wystąpił w momencie nanoszenia zmian przez projektanta. Pierwotnie budynek zaprojektowano z wejściem od strony południowej i w wyniku uwag inwestorów obrócono budynek tak, że wejście jest od strony zachodniej. Po tych zmianach projektant nie poprawił wymiarów w stosunku do granic sąsiednich; notatka z 17 maja 2024 r. z której wynika, że Z.U., która pełniła obowiązki kierownika budowy, oświadczyła, że warunki techniczne w projekcie zostały zachowane, gdyż budynek zaprojektowano 4,0 m od granicy ze ścianą z otworami okiennymi. Suma wymiarów wielkości budynku oraz odległości od granicy podczas tyczenia było przeoczeniem geodety i dalsze prowadzenie inwestycji nie wykazało błędu. Zawiadomieniem z 20 maja 2024 r. organ I instancji poinformował, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wybudowanego budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...] w miejscowości [...], gm. Ł.. Decyzją z 27 czerwca 2024 r. nr 16/2024, znak: PINB.5143.7.2024 PINB działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego nałożył na L. i A.W. obowiązek zamurowania otworów okiennych w ścianie północnej budynku mieszkalnego w terminie do 30 września 2024 r. Odwołanie od ww. decyzji wnieśli skarżący wskazując, że nie są właścicielami nieruchomości znajdującej się w miejscowości [...]. Budynek znajdujący się na działce został wybudowany zgodnie z projektem budowlanym. Budowa budynku mieszkalnego nie była samowolą budowlaną. Ponadto według projektu budowlanego elewacja północna to strona budynku znajdująca się od podwórka, a według decyzji PINB to strona budynku skierowana na działkę sąsiada nr [...]. W odwołaniu podniesiono również, że brak jest dokumentacji, która wskazywałaby dokładną odległość budynku mieszkalnego od granicy działki sąsiedniej. Decyzją z 12 sierpnia 2024 r. nr 200/2024, znak: WOP.7721.198.2024.ID ŁWINB uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z 26 marca 2025 r. nr 9/2025, znak: PINB.5143.7.2024 PINB działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego nałożył na L. i A.W. obowiązek opracowania i przedstawienia w terminie do 30 czerwca 2025 r. projektu zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowalnych związanych z wybudowanym budynkiem mieszkalnym na terenie działki nr [...] w miejscowości [...], gm. Ł.. Odwołanie od ww. decyzji wnieśli skarżący wskazując, że budynek został wybudowany zgodnie z projektem budowalnym. Projekt zamienny jest stosowany celem sporządzenia naprawy odstępstw od projektu budowlanego, natomiast budynek mieszkalny wybudowany jest zgodnie z przedłożonym projektem budowlanym zaakceptowanym przez wszystkie organy państwowe. Nie jest winą skarżących brak kompetencji geodety, kierownika budowy czy pracowników nadzoru budowlanego. Ponadto nałożenie obowiązku zgodnie z art. 51 prawa budowlanego jest skuteczne, jeśli nie ma ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a w omawianym przypadku zostało ono wydane 2 czerwca 2011 r., nie jest ono uchylone oraz nie stwierdzono jego nieważności. Decyzją z 30 maja 2025 r. nr 111/2025, znak: WOP.7721.103.2025.ID ŁWINB uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przywołaną na wstępie decyzją z 23 czerwca 2025 r. nr 34/2025, znak: PINB.5143.7.2024 organ I instancji działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego nałożył na L. i A.W. obowiązek opracowania i przedstawienia w terminie do 31 lipca 2025 r. projektu zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowalnych związanych z wybudowanym budynkiem mieszkalnym na terenie działki nr [...] w miejscowości [...], gm. Ł.. Odwołanie od ww. decyzji wnieśli skarżący nie zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Wskazali, że budynek znajdujący się na działce nr [...] został wybudowany zgodnie z projektem budowalnym złożonym do Starostwa Powiatowego w Łęczycy w marcu 2007 r., sporządzonym przez uprawnionego architekta Z.U. oraz jednocześnie kierownika budowy, co skutkowało wydaniem pozwolenia na budowę 23 maja 2007 r. nr 202/2007. Obiekt wytyczył uprawniony geodeta A.G.. Budowa budynku odbywała się w sposób prawidłowy. Otwory okienne zostały wykonane prawidłowo oraz zgodnie z projektem. Po zakończonej budowie oraz dokonanej inwentaryzacji powykonawczej 2 czerwca 2011 r. wydano pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego przez PINB bez wskazania nieprawidłowości. W ich ocenie nie ma takiego projektu zamiennego, który doprowadziłby budynek do stanu zgodnego z prawem, a jedynie rozbiórka domu bądź wykupienie części działki sąsiadującej. Według skarżących nie istnieją możliwości techniczne doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem z uwagi na zaburzenie całej konstrukcji budynku mieszkalnego. Budowa nowej ściany szczytowej wiąże się z rozbiórką domu od dachu po fundamenty. Ściana szczytowa jest elementem konstrukcyjnym, na którym opiera się cała bryła budynku. Rozbiórka jej zaburzy stabilność całej konstrukcji. Ponadto budowa nowej ściany szczytowej zmniejszy całą stronę północną budynku, co będzie powodować zmniejszenie o 2 m szerokości pokojów, które nie będą się nadawały do normalnego użytkowania. Wskazano, że z geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej sporządzonej przez geodetę uprawnionego S.P. wynikało złe usytuowanie budynku mieszkalnego względem działki nr [...], jednak PINB w Łęczycy nie przeprowadził kontroli i wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, które nie jest uchylone oraz nie stwierdzono jego nieważności. Postępowanie naprawcze prowadzone przez PINB dotyczy natomiast sytuacji, kiedy brak jest pozwolenia na użytkowanie bądź jest ono uchylone. Ponadto, nie jest winą skarżących brak kompetencji geodety, kierownika budowy czy pracowników nadzoru budowlanego. W odniesieniu do odziaływania na działkę sąsiada wskazali, że nie ograniczają mu możliwości zabudowy działki obiektem budowalnym. Budynek mieszkalny sąsiada znajduje się około 12 metrów od granicy wnoszących. Działka sąsiednia nie jest również zacieniana przez budynek mieszkalny wnoszących, brak jest również jakiejkolwiek instalacji od strony północnej. W odpowiedzi na zgłoszoną skargę na geodetę A.G., który dokonywał wytyczenia budynku mieszkalnego, Wojewódzka Inspekcji Geodezyjna i Kartograficzna odpisała, że w jej ocenie rozbieżności w usytuowaniu budynku na działce winny zostać wyjaśnione przez geodetę i kierownika budowy. ŁWINB po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części merytorycznej oraz zmienił ją w zakresie terminu przedłożenia projektu zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowalnych określając nowy termin wykonania obowiązku do 30 listopada 2025 r. Organ, po przywołaniu treści art. 51 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego oraz § 12 ust. 1 pkt 1, pkt 2 r.w.t. wskazał, że na działce nr [...] w miejscowości [...], gm. Ł., wybudowany został budynek mieszkalny na podstawie decyzji nr 202/2007 wydanej przez Starostę Łęczyckiego z 23 maja 2007 r., znak AB.7351/189/2007 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej L. A. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i zbiornika na nieczystości płynne na nieruchomości położonej w miejscowości [...], gm. Ł., nr działki [...]. Projektowane usytuowanie budynku na działce nr [...] zachowywało odległość 4 metrów od granicy z działką nr [...], tym samym wykonanie w ścianie budynku od strony działki nr [...] okien nie powodowałoby naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków. Jednakże w trakcie procesu budowlanego budynek został posadowiony ścianą z oknami w odległości ok. 2 m od granicy z działką nr [...]. Narusza to wymóg odległości co najmniej 4 m od granicy dla sytuowania ścian zawierających otwory drzwiowe lub okienne, co oznacza, że budynek został wybudowany z istotnym odstępstwem od projektu budowlanego. Konsekwencją stwierdzenia, że budynek będący przedmiotem postępowania został zrealizowany z istotnym odstępstwem od projektu budowlanego jest wdrożenie trybu naprawczego celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Zamierzeniu temu służy nałożenie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, który powinien uwzględniać wszystkie dokonane przez inwestora zmiany, jak i powinien zawierać rozwiązania projektowe, które mieszczą się w granicach obowiązujących przepisów prawa. Dyspozycja ww. przepisu przewiduje dwojakie uprawnienie organu w wypadku istotnego odstąpienia od projektu budowlanego: nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia zamiennego projektu budowlanego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz stosowanym "w razie potrzeby", nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, również w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. PINB w Łęczycy dokonał analizy możliwych do zrealizowania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zgodnie z § 10 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Łęczyca zatwierdzonego uchwałą nr XVI/83/2004 Rady Gminy w Łęczycy z dnia 2 marca 2004 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Łęczyca, powoływanego dalej jako: "m.p.z.p." plan dopuszcza na działkach o szerokości mniejszej niż 20 m oraz w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem sytuowanie nowej zabudowy w granicy z sąsiadem lub w odległości mniejszej niż 3 m oraz realizację zabudowy z dachem jednospadowym. Stosownie zatem do jego zapisów nie istnieje możliwość zabudowy w granicy działki lub w zbliżeniu do niej na odległość mniejszą niż 3 m, z uwagi na fakt, że krótszy bok działki nr [...] posiada szerokość równą 20 m. Organ stwierdził natomiast, że istnieją możliwości techniczne doprowadzenia jej do stanu zgodnego z prawem poprzez realizację określonych robót budowlanych, a mianowicie należy wykonać roboty budowlane, które będą spełniały warunki określone w § 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 r.w.t. Istnieją możliwości techniczne pozwalające na realizację nowej ściany szczytowej dla istniejącego budynku w odległości 4 m lub 3 m od granicy działki nr [...] z działką nr [...]. Wpisuje się to pośrednio w rozbiórkę części budynku, ale wymaga wykonania dodatkowych robót budowlanych w oparciu o projekt zamienny uwzględniający kolejność oraz technologię tych robót. ŁWINB podzielił stanowisko, że nieuzasadnione jest zastosowanie dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z uwagi na fakt, że istnieją możliwości techniczne zmierzające do doprowadzenia omawianego budynku do stanu zgodnego z prawem, a nieruchomość zagospodarowana została zgodnie z zapisami m.p.z.p. w zakresie przeznaczenia terenu pod zabudowę zagrodową, zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługi. ŁWINB nadmienił, że z materiału dowodowego wynika, że inwestorzy dokonali zawiadomienia o zakończeniu budowy, do którego PINB nie zgłosił sprzeciwu. Inwestorzy nie legitymują się zatem ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Skuteczne zawiadomienie o zakończeniu budowy nie chroni inwestora przed ewentualną ingerencją organów nadzoru budowlanego, w przeciwieństwie do ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Przyjęcie przez organ zawiadomienia o zakończeniu budowy nie jest bowiem tożsame z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przywołując treść art. 36a ust. 1, ust. 5 pkt 1 prawa budowlanego, organ stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie zaprzecza twierdzeniom odwołujących, że "budowa budynku mieszkalnego odbywała się w sposób prawidłowy". Budynek został posadowiony niezgodnie z udzielonym pozwoleniem. Inwestor nie uzyskał decyzji zamiennej zezwalającej na zmianę usytuowania budynku. Zmiana usytuowania obiektu na planie zagospodarowania jest możliwa, o ile nie zwiększy obszaru oddziaływania poza działkę, na której został zaprojektowany. Wprowadzona zmiana jest niewątpliwie istotna, gdyż narusza przepisy dotyczące odległości sytuowania budynku względem granic nieruchomości sąsiedniej. Istotnym jest, że pomimo że położenie sytuacyjne budynku jest zgodne z pozwoleniem na budowę nr 202/2007 z 23 maja 2007 r., to odległość budynku do granicy z działką nr [...] wynosi ok. 2 m. Wobec powyższego, w obliczu stwierdzenia wystąpienia istotnego odstąpienia od projektu architektoniczno-budowlanego, zasadnym jest zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. Jednocześnie wykonanie przez inwestorów ww. obowiązku nie może w omawianym przypadku ograniczać się jedynie do przedstawienia projektu zamiennego, ale powinno sprowadzać się również do określenia czynności lub robót budowlanych koniecznych do realizacji w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc się do ust. 2 decyzji, ŁWINB wskazał, że termin wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB. określony do 31 lipca 2025 r. upłynął w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, wobec czego organ postanowił skorzystać z unormowania zawartego w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. umożliwiającego wydanie rozstrzygnięcia kasacyjno-reformatoryjnego z jednoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy i zmienić termin wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB, określając nowy termin jego wykonania do 30 listopada 2025 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L.W. i A. W. zaskarżyli w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy; 2. art 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez organ w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w sytuacji gdy skarżący wybudowali budynek mieszkalny i zgłosili zakończenie budowy w 2011 r., a odpowiednie organy nie zgłosiły sprzeciwu do zakończenia budowy, a skarżący od ponad 14 lat zamieszkują ww. nieruchomość, stad prowadzenie postępowania w sprawie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu godzi w naczelną zasadę działania organu w sposób budzący zaufania do władzy publicznej; 3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, prowadzącą do nieprawidłowych wniosków, w szczególności poprzez niesprawdzenie, czy w dacie wydawania pozwolenia na budowę przedmiotowej nieruchomości istniała możliwość sytuowania ściany budynku w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, w szczególności niedokonanie analizy przez organ, czy ww. możliwość wynika z obowiązującego w chwili wydawania m.p.z.p.; 4. art. 50 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 1 prawa budowlanego poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania naprawczego oraz nałożenie obowiązków w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego bez uprzedniego wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, które formalnie inicjuje procedurę naprawczą; 5. art. 51 ust. 1 prawa budowlanego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji sytuacji, gdy wydanie decyzji o której mowa w przepisie może mieć miejsce dopiero po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowalnych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca; 6. art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w postępowaniu naprawczym, w sytuacji gdy doszło do skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy bez sprzeciwu organu (z 2 sierpnia 2011 r.); Skarżący wnieśli uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazali, że organy nadzoru budowlanego stwierdziły istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu (posadowienie budynku 2 m od granicy z oknami), co uzasadnia wdrożenie trybu naprawczego, jednakże przeszły bezpośrednio do nałożenia obowiązku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, pomijając formalne wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót. Chociaż roboty budowlane zostały zakończone, a zastosowanie wstrzymania prac może wydawać się bezcelowe, formalne wymogi procedury naprawczej muszą zostać zachowane. Następnie wskazali, że nałożenie obowiązku sporządzenia projektu zamiennego w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji, gdy to doprowadzenie w sposób wskazany przez organ I instancji jest technicznie i ekonomicznie niemożliwe do zrealizowania. Budowa nowej ściany szczytowej (jako element projektu zamiennego) jest niemożliwa ze względu na jej funkcję elementu konstrukcyjnego, na którym opiera się cała bryła budynku. Taka ingerencja wiąże się z rozbiórką domu od dachu po fundamenty i powoduje, że pomieszczenia na piętrze (zmniejszone o 2 m szerokości) nie będą nadawały się do normalnego użytkowania. Skoro jedynym realnym sposobem usunięcia naruszenia jest rozbiórka domu lub wykupienie części działki sąsiadującej, to nałożenie obowiązku sporządzenia projektu zamiennego jest bezprzedmiotowe i narusza zasadę proporcjonalności, prowadząc do legalizacji w istocie fikcyjnego sposobu naprawy. W ocenie skarżących organy obu instancji nie przeprowadziły rzetelnej analizy technicznej i konstrukcyjnej w celu weryfikacji ich stanowiska, że przesunięcie ściany szczytowej jest niewykonalne bez uszczerbku dla konstrukcji i funkcjonalności budynku. W opinii organu I instancji istnieją możliwości techniczne doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, jednak ta opinia jest gołosłowna i nie została poparta dowodem z opinii biegłego w zakresie konstrukcji budynku. Zdaniem skarżących organy zignorowały kluczowy argument dotyczący faktu, że budynek jest użytkowany na podstawie skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy z 2 sierpnia 2011 r., do którego PINB nie wniósł sprzeciwu. Brak ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie jest wystarczającym powodem do wznowienia postępowania naprawczego po ponad 14 latach. Skuteczne zawiadomienie, na podstawie którego budynek jest użytkowany od 2011 r., rodzi domniemanie legalności, które powinno być respektowane zgodnie z zasadą zaufania obywateli do państwa. Organ miał pełną możliwość wszczęcia postępowania naprawczego w momencie zakończenia budowy lub wkrótce po nim. Fakt, że w 2011 r. organ nie zgłosił sprzeciwu do użytkowania, a naruszenie (wadliwe usytuowanie względem granicy) wynikało z błędu geodety i projektanta, a nie świadomego działania inwestora, obciąża w większym stopniu organy dopuszczające do użytkowania. Wszczęcie postępowania naprawczego w 2024 r. narusza zasadę stabilności stosunków prawnych. W odpowiedzi na skargę ŁWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. Dokonując kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Przenosząc określone w przepisach ustawy p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia. Materialnoprawną podstawę wydanych przez organy rozstrzygnięć stanowił art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 418) [dalej: ustawa – Prawo budowlane], zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych), organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektonicznobudowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. W realiach niniejszej sprawy niewątpliwe jest, że sporny budynek, będący przedmiotem analizowanego postępowania administracyjnego, wybudowany został ścianą z oknami w odległości ok. 2 m od granicy z działką nr [...], co niewątpliwie narusza wymóg z § 12 ust. 1 r.w.t. i istotnie odbiega od zatwierdzonego projektu budowlanego. Potwierdzają to w sposób niewątpliwy ustalenia kontroli, dokonanej na gruncie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego a także nie jest kwestionowane przez skarżących. Zgodzić się co do zasady należy, z organem, że zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo budowlane należałoby uznać, że odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowiło tzw. istotne odstępstwo. Jednakże w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma także § 10 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Łęczyca zatwierdzonego uchwałą nr XVI/83/2004 Rady Gminy w Łęczycy z dnia 2 marca 2004 roku, plan dopuszcza na działkach o szerokości mniejszej niż 20 m oraz w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem sytuowanie nowej zabudowy w granicy z sąsiadem lub w odległości mniejszej niż 3 m oraz realizację zabudowy z dachem jednospadowym. W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że organy przeanalizowały przesłankę dotyczącą szerokości nieruchomości. Nie ma też wątpliwości, że działka nr [...] ma szerokość równą 20 m i tym samym stosownie do zapisów m.p.z.p. nie ma możliwości zabudowy w granicy działki lub w zbliżeniu do niej na odległość mniejszą niż 3 m, z uwagi na fakt, że krótszy bok działki nr [...] posiada szerokość równą 20 m. Organy pominęły jednak drugą przesłankę przewidzianą w § 10 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. możliwość sytuowania zabudowy w granicy lub w odległości mniejszej niż 3 m od granicy także w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem. Skoro zatem plan miejscowy przewiduje nie tylko kryterium geometryczne odnoszące się do szerokości działki, lecz również odwołuje się do okoliczności urbanistycznych, to obowiązkiem organu było wszechstronne zbadanie obu tych przesłanek przed przyjęciem, że zrealizowane roboty budowlane pozostają w sprzeczności z ustaleniami planu. W tym miejscu należy zauważyć, że przekazany do sądu materiał dowodowy także nie pozwala dokonać oceny drugiej przesłanki wskazanej w § 10 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie, czy i w jakim zakresie wykonane roboty budowlane naruszają przepisy prawa, w tym w szczególności ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy poprzestały na stwierdzeniu, że szerokość działki wyklucza zastosowanie jednej z przewidzianych w planie podstaw dopuszczających zbliżenie zabudowy do granicy, nie odnosząc się w sposób merytoryczny do przesłanki "w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem". Należy zauważyć, że pojęcie "w sytuacjach uzasadnionych istniejącym zainwestowaniem" ma charakter niedookreślony, a jego zastosowanie wymaga przeprowadzenia ustaleń dotyczących sposobu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. Organ powinien zatem zbadać, czy na działkach sąsiednich występuje zabudowa usytuowana bezpośrednio przy granicy lub w odległościach mniejszych niż wynikające z ogólnych warunków technicznych, a także czy stan tego zagospodarowania uzasadniał przyjęcie, że również w odniesieniu do działki skarżących dopuszczalne było zbliżenie zabudowy do granicy. Zaniechanie takich ustaleń prowadzi do przedwczesności wniosków co do niezgodności inwestycji z planem miejscowym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zatem uzupełnić postępowanie dowodowe, w szczególności przez analizę mapy zasadniczej oraz stanu zagospodarowania działek sąsiednich, tak aby w sposób jednoznaczny ustalić, czy § 10 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2004 r. dawał podstawę do sytuowania budynku w odległości mniejszej niż 3 m od granicy. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwa będzie prawidłowa ocena, czy zrealizowane roboty budowlane pozostają w sprzeczności z ustaleniami planu miejscowego, a w konsekwencji czy istniały podstawy do nałożenia na skarżących jakichkolwiek obowiązków. Nie zależnie od powyższego Sąd zauważa, że sentencja decyzji organu II instancji jest, źle skonstruowana. Art. 138 § 1 kpa wyraźnie wskazuje, że Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Ta norma prawna nie przewiduje możliwości utrzymania decyzji w części i jej zmiany w części. Organ II instancji może orzec w zakresie w którym uchyla decyzję. Ustawodawca pojęciem zmiana decyzji posługuje się w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego a nie w trybie zwykłym Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza że prowadzenie przez właściwy organ nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 51 ust. 1 jest możliwe nawet po przyjęciu bez sprzeciwu zawiadomienia o zakończeniu budowy. Wynika to z tego, że przyjęcie przez organ zawiadomienia o przystąpieniu do użytkowania danego obiektu budowlanego nie jest tożsame z wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, która, dopóki nie zostanie uchylona, korzysta z domniemania jej prawidłowości. Ponadto brak jest także podstaw prawnych do tego, aby zawiadomieniu o przystąpieniu do użytkowania budynku i przyjęciu takiego zawiadomienia przez właściwy organ przyznać moc sanującą wszelkie odstępstwa zrealizowanego obiektu od pozwolenia na budowę czy też obowiązujących przepisów (por. Komentarz do ustawy Prawo budowlane pod redakcją A. Glinieckiego W-ctwo LexisNexis, wydanie 2 str. 680, wyrok NSA z 8 stycznia 2013 r. sygn. II OSK 1616/11). W sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez zastosowanie do obiektów już wykonanych. Możliwe jest także zastosowanie tego przepisu bez uprzedniego wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Dzieje się tak w sytuacji gdy roboty zostały wykonane i zastosowanie art. 51 ust. 1 następuje w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powoływanej ustawy p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących solidarnie zwrot uiszczonego wpisu sądowego (pkt 2 sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę w jej całokształcie organy uwzględnią dokonaną przez tutejszy Sąd ocenę prawną i wskazania zawarte w poprzedzającej części uzasadnienia (art. 153 ustawy p.p.s.a.), dokonają ustaleń "w zakresie sytuacji uzasadnionej istniejącym zainwestowaniem" o którym mowa w § 10 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2004 r. w sposób wyczerpujący ocenią potrzebę, możliwość i zasadność zastosowania pełnej dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane.