II SA/Łd 833/08

Dnia 19 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 16 i art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), przyznał A.K. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 lutego 2006 r. do 22 listopada 2006 r. w wysokości 144 złotych miesięcznie. W dniu 1 grudnia 2006 r. przedstawiciel ustawowy A.K., J.K., wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W dniu 3 stycznia 2007 r. Prezydent Miasta Ł. zawiesił postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego do czasu dostarczenia orzeczenia o niepełnosprawności A.K. W dniu 26 marca 2007 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. wpłynęło orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] o zaliczeniu A.K. do lekkiego stopnia niepełnosprawności. W dniu [...] Prezydent Miasta Ł. podjął zawieszone postępowanie i odmówił prawa do zasiłku pielęgnacyjnego A.K. jako osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. W dniu 31 maja 2007 r. J.K. złożyła wniosek o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego, załączając orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w województwie [...] z dnia 25 kwietnia 2007 r. o zaliczeniu A.K. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, która istnieje od 23 marca 2007 r. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 maja 2007 r. do 30 września 2010 r. W dniu 3 marca 2008 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. wpłynęła prośba o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 1 grudnia 2006 r. w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 16 listopada 2007 r. ustalającym, że A.K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od dnia 24 listopada 2006 r. i wypłatę zasiłku od listopada 2006 r. do kwietnia 2007 r. Wniosek ten został potraktowany przez MOPS jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] i przekazany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 65 § 1 w związku z art. 19 kpa, stwierdziło swą niewłaściwość w sprawie i przekazało sprawę zgodnie z właściwością Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, uznając, że strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 1 grudnia 2006 r. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 i art. 149 § 3 kpa, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Wyrok Sądu Rejonowego stanowiący podstawę żądania wznowienia postępowania uprawomocnił się w dniu 9 grudnia 2007 r. i od tego dnia rozpoczął bieg termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Złożenie podania po upływie terminu stanowiło podstawę do odmowy wznowienia postępowania. W piśmie z dnia 30 czerwca 2008 r., uznanym za odwołanie od powyższej decyzji, J.K. podniosła, iż o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania dowiedziała się w dniu 25 lutego 2008 r. – w dniu wydania odpisu przez Sąd Rejonowy, a zatem termin został dochowany. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, szeroko przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz podzielając pogląd, iż termin wniesienia podania o wznowienie postępowania nie został zachowany. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.K., działająca jako przedstawiciel ustawowy A.K., podniosła argumenty jak w toku postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Powyższe oznacza, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną tam podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla niepełnosprawnej A.K. Jak wynika z akt sprawy J.K., działając w imieniu A.K, wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jako podstawę wznowienia strona wskazała wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2007 r. o sygn. [...], którym zmieniona została decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 25 kwietnia 2007 r. poprzez ustalenie, że A.K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od dnia 24 listopada 2006 r. Wydanie orzeczenia przez Sąd Rejonowy zmieniającego decyzję w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności stanowi okoliczność będącą przesłanką wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Stosownie natomiast do art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się organu administracji publicznej w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym strona dowiedziała się o wyroku Sądu Rejonowego z dnia 16 listopada 2007 r. Literalne brzmienie przepisu daje podstawy do twierdzenia, że dla ustalenia, czy zachowany został termin, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa istotne jest zbadanie, kiedy strona rzeczywiście weszła w posiadanie informacji o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Podkreślenia przy tym wymaga, że wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia podania nie ma dzień, w którym strona mogła dowiedzieć się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, a tym bardziej nie jest dopuszczalne stawianie zarzutu niedochowania należytej staranności w dochodzeniu do informacji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 1999 r. o sygn. akt IV SA 1662/97, LEX nr 48730). Tymczasem zarówno organ II, jak i I instancji, z naruszeniem art. 77 § 1 kpa, zaniechały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia daty, w której strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Warto bowiem wskazać, iż żądanie wznowienia postępowania nie zawierało informacji pozwalających na ustalenie, kiedy strona dowiedziała się o wyroku Sądu Rejonowego. Rolą organu, do którego wpłynęło podanie było zatem wezwanie wnioskodawcy do wyjaśnienia tej kwestii. Prezydent Miasta Ł. poczynił natomiast własne ustalenia, dochodząc, kiedy wyrok w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności zyskał przymiot prawomocności. Organ I instancji wyszedł bowiem z założenia, że termin do wniesienia podania rozpoczął swój bieg z dniem uprawomocnienia się wyroku, gdyż od tej daty strona mogła wystąpić o odpis orzeczenia wraz z klauzulą prawomocności. Tymczasem nie znajduje usprawiedliwienia w treści art. 148 § 1 kpa teza, że data uprawomocnienia się wyroku sądowego może być traktowana jako data, w którym strona dowiedziała się o zapadnięciu tego wyroku. Również organ odwoławczy dopuścił się uchybienia art. 77 § 1 kpa, gdyż poprzestał na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji. Zwrócenia szczególnej uwagi wymaga fakt, że w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. została zawarta informacja, iż strona dowiedziała się o wyroku Sądu Rejonowego w dniu 25 lutego 2008 r., tj. w dniu, w którym wystąpiła o odpis orzeczenia. Organ odwoławczy winien zatem podjąć działanie w celu wyjaśnienia, czy oświadczenie to polega na prawdzie, czego nie uczynił. Ponadto w uzasadnieniu decyzji próżno doszukiwać się jakiegokolwiek ustosunkowania się do podniesionej w odwołaniu okoliczności, która determinowała przecież wznowienie postępowania. Tym samym zasadne staje się postawienie organowi II instancji zarzutu naruszenia art. 107 § 3 kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Reasumując należy stwierdzić, iż organy administracji dopuściły się błędnej wykładni art. 148 § 1 kpa poprzez uznanie, iż miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania biegnie od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądowego, a w konsekwencji uchybienia art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie, kiedy strona rzeczywiście dowiedziała się o wyroku Sądu Rejonowego, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Rozpoznając ponownie żądanie strony, organy administracji podejmą działania zmierzające do ustalenia, czy istnieją okoliczności wskazujące na fakt, że J.K., reprezentującą A.K., mogła faktycznie dowiedzieć się o wyroku przed dniem 25 lutego 2008 r., w szczególności, czy obecna była na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. bądź czy też podejmowała czynności w postępowaniu sądowym, które świadczyć będą o wcześniejszej znajomości wydanego wyroku. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wobec braku przymiotu wykonalności uchylonych decyzji Sąd nie orzekł o wstrzymaniu ich wykonania na podstawie art. 152 p.p.s.a. AG