II SA/Łd 833/10

Dnia 04 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2010 roku przy udziale - sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr SKO [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku nr [...], którą uchylono w całości ostateczną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku nr [...] w sprawie przyznania skarżącej U. K. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na dziecko E. K. w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku. Jako podstawę prawną organy wskazały art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 23, art. 23a, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Organ I instancji wydał wyżej wskazaną decyzję uchylającą decyzję ostateczną po otrzymaniu w dniu 24 marca 2010 roku pisma z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. informującego, że od dnia 3 sierpnia 2008 roku do chwili obecnej U. K. prowadzi własną działalność gospodarczą na terenie Wielkiej Brytanii i od tego dnia mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ I instancji uzasadnił swe rozstrzygnięcie zakazem pobierania świadczeń rodzinnych w dwóch krajach w okresie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. U. K. odwołała się od decyzji pierwszo instancyjnej, wskazując jednocześnie, iż 3 sierpnia 2008 roku nie przebywała na terytorium Wielkiej Brytanii i tam nie pracowała ani nie podejmowała działalności gospodarczej. Podkreśliła, iż może udokumentować swoją obecność w kraju w tym okresie. W toku postępowania odwoławczego Kolegium wezwało skarżącą do przedstawienia dowodów, na które skarżąca powołała się w treści odwołania, które podważyłyby okoliczność pracy w Wielkiej Brytanii oraz okres przebywania w Polsce, inny niż to wynika z pisma Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł.. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, iż od sierpnia 2008 roku była w Polsce w związku z koniecznością opieki na dziećmi. Ponadto w aktach sprawy znajduje się orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącej oraz oświadczenie skarżącej z dnia 12 kwietnia 2010 roku, z którego wynika iż była w Wielkiej Brytanii od listopada 2008 roku do stycznia 2009 roku "w celu pomocy finansowej i zamieszkania", lecz nie prowadzi tam działalności gospodarczej. Wspomnianą na wstępie decyzją organu odwoławczego na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w dalszej części K.p.a.) utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Ł. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał regulacje zawarte w art. 23a ust. 2 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych stanowiące, że w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego a w sytuacji, gdy marszałek województwa ustali, że mają one zastosowanie, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust.1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto organ wskazał, że w myśl art. 32 ust. 1 tejże ustawy, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie. Organ wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku przyznano skarżącej U. K. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na dziecko E. K. w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku. W dniu 24 marca 2010 roku do organu I instancji wpłynęło pismo z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. informujące, że od dnia 3 sierpnia 2008 roku do chwili obecnej U. K. prowadzi własną działalność gospodarczą na terenie Wielkiej Brytanii i od tego dnia mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Tym samym, stosownie do wskazanych przepisów, skoro petentka zarejestrowała na terenie Wielkiej Brytanii działalność gospodarczą, to od dnia rejestracji (działalność nie została wyrejestrowana do chwili rozstrzygania) podlega ona przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co obliguje organ właściwy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie a co uzasadnia z kolei umożliwia zastosowanie art. 23a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przewidującego, że w takim przypadku to marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych od dnia w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust.1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nie oznacza to, że uchylenie decyzji przyznającej świadczenie jest jednoznacznym odebraniem prawa do świadczeń za omawiany okres, a jedynie to, że sprawa będzie rozpatrywana przez marszałka województwa, ten bowiem organ jest władny do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy w grę wchodzą przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ II instancji odnosząc się do argumentów odwołania wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie okoliczności, iż nie pracowała i nie przebywała w Wielkiej Brytanii. Nie dotrzymała natomiast zobowiązania poinformowania organu wszelkich istotnych zmianach jej sytuacji, w tym niezwłocznego poinformowania o fakcie wyjazdu poza granicę kraju. Organ podkreślił też, że brak jest potwierdzenia wyrejestrowania działalności gospodarczej przez skarżącą na terenie Wielkiej Brytanii. W ocenie Kolegium okoliczność, iż skarżąca została oszukana przez nieokreślone osoby, które bez jej zgody zarejestrowały działalność gospodarczą nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i pozostaje poza oceną tegoż organu. Zdaniem Kolegium zatem w sprawie wystąpiła przesłanka do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do dnia 3 sierpnia 2008 roku wobec skarżącej U. K., wobec czego obowiązkiem organu pomocy społecznej było uchylenie w całości decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku. Organ odwoławczy zaznaczył również, iż uchylenie decyzji przyznającej w tym przypadku oznacza, że sprawa będzie rozpoznawana ponownie przez Marszałka Województwa [...], bowiem ten organ jest władny do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych w sytuacji koordynacji systemów zabezpieczeń. U. K. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., ponawiając argumentację zawartą w poprzednich pismach. Skarżąca podniosła, iż czuje się pokrzywdzona wydanym rozstrzygnięciem oraz, że została oszukana i ktoś inny "założył na nią działalność gospodarczą" w Wielkiej Brytanii, o czym poinformowała władze brytyjskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..] roku, którą uchylono w całości ostateczną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku w sprawie przyznania skarżącej U. K. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na dziecko E. K. w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku. Materialno prawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.) a w szczególności art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 23, art. 23a, art. 32 ust. 1. W tym miejscu warto zaznaczyć, że w myśl art. 163 K.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale XIII kodeksu, o ile przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym jest art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (do którego nawiązuje art. 23a ust. 5 w/w ustawy). Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W myśl art. 23 a ust. 5 tej ustawy w przypadku, gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Treść wskazanego przepisu jednoznacznie przesądza o obowiązku, nałożonym przez ustawodawcę na organ właściwy w sprawach o świadczenia rodzinne, uchylenia uprzedniej decyzji przyznającej świadczenia rodzinne w sytuacji, gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w dniu 24 marca 2010 roku do organu I instancji wpłynęło pismo Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. (jednostki upoważnionej do sprawowania funkcji koordynacyjnych w zakresie przyznanym marszałkowi województwa) z dnia 17 marca 2010 roku informujące, że od dnia 3 sierpnia 2008 roku do chwili obecnej U. K. prowadzi własną działalność gospodarczą na terenie Wielkiej Brytanii ubiegając się o świadczenia rodzinne i od tego dnia mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skoro więc organ właściwy w sprawach o świadczenia rodzinne, powiadomiony został o tym, że od dnia 3 sierpnia 2008 roku w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to w myśl art. 23 a ust. 5 ustawy z dnia ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, zobligowany był do uchylenia dotychczasowej decyzji przyznającej świadczenie, jako że organem właściwym do rozstrzygania w przedmiocie świadczeń rodzinnych za czas, w jakim znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest marszałek województwa (art. 23 a ust. 6 – 10 ustawy). W myśl wskazanych regulacji, po uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie, sprawa winna zostać przekazana marszałkowi województwa, bowiem to właśnie marszałek ustala prawo do świadczeń, a tym samym bada wszelkie okoliczności mające wpływ na ustalenie tegoż prawa, w szczególności w kontekście zagadnień prawnych związanych z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przewidzianych między innymi, rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, oraz rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 574/72, z dnia 21 marca 1972 roku w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie. Prawidłowe zastosowanie cytowanych rozporządzeń dotyczących zbiegu świadczeń i zakazu ich kumulacji należy do marszałka województwa i wymaga ustalenia charakteru i rodzaju świadczeń rodzinnych przysługujących w państwie zatrudnienia pracownika i porównania ich z zakresem świadczeń przysługujących w państwie zamieszkania jego rodziny. Dopiero ustalenie, że konkretne świadczenie rodzinne przyznawane w Polsce odpowiada świadczeniu przysługującemu w państwie zatrudnienia i było tam pobierane może być podstawą do odmowy przyznania takiego świadczenia w Polsce, przy uwzględnieniu dorobku ETS wskazującego, że reguły mające na celu zapobieganie nakładaniu się świadczeń rodzinnych nie mogą bezpodstawnie pozbawiać osób zainteresowanych świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego. Zgodzić należy się z Kolegium, iż okoliczności wskazywane przez skarżącą ( nie podejmowanie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii, nie pobieranie tamże świadczeń, itp. ) jako mające wpływ na ocenę zasadności zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mogą być rozpatrywane przez organ do tego umocowany, a więc przez marszałka województwa nie zaś przez organ I instancji. W przedmiotowej sprawie kwestionowane rozstrzygnięcia organów wydane zostały w oparciu prawidłowo zastosowane, obowiązujące przepisy prawa a zarzuty skargi z przyczyn wyżej wskazanych nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. m.ch.