II SA/Łd 835/25

Dnia 26 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędzia WSA Agata Sobieszek–Krzywicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 roku sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2025 roku nr SKO.4114.132.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. MR Decyzją z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.4114.132.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a.") w zw. z art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., dalej również jako: "u.ś.r.") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 24 lipca 2025 r., znak: SOCII.5111.006737.2020.213149.000001.2025 o uchyleniu od dnia 24 lipca 2025 r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, znak: SKO.4114.128.2019 z dnia 23 stycznia 2020 r., zmieniona decyzjami Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r., 28 grudnia 2022 r., 18 grudnia 2023 r. oraz 20 grudnia 2024 r., orzekającą o przyznaniu A. R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad H. P., w wysokości 1583,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., w wysokości 1830,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., w wysokości 1971,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., w wysokości 2119,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., w wysokości 2458,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., w wysokości 2988,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. oraz w wysokości 3287,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2025 r. na czas nieokreślony. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Decyzją z dnia 18 listopada 2019 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił A. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad H. P. w okresie od 1 listopada 2019 r. Decyzją z dnia 23 stycznia 2020 r. nr SKO.4114.128.2019 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło w całości powyższą decyzję organu I instancji oraz przyznało A. R. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – H. P. od dnia 1 listopada 2019 r. bezterminowo w kwocie 1583,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. oraz w kwocie 1830,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. bezterminowo. Przywołana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi była zmieniana decyzjami Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r., 28 grudnia 2022 r., 18 grudnia 2023 r. oraz 20 grudnia 2024 r. w zakresie wysokości świadczenia. W dniu 15 lipca 2025 r. A. R. poinformowała organ I instancji, iż w dniu 14 lipca 2025 r. ZUS przyznał H. P. świadczenie wspierające od dnia 22 maja 2024 r. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 24 lipca 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi orzekł o uchyleniu od dnia 24 lipca 2025 r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2020 r. nr SKO.4114.128.2019 z uwagi na przyznanie H. P. świadczenia wspierającego, wobec czego od dnia 22 maja 2024 r. A. R. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. R., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło podstaw od zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne wykluczają się wzajemnie. Jeśli osoba z niepełnosprawnością zaczyna pobierać świadczenie wspierające, jej opiekun traci prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał H. P. świadczenie wspierające na okres od dnia 22 maja 2024 r. Zatem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad Panią H. P. od dnia 22 maja 2024 r. nie przysługuje A. R.. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 63 ust. 11 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm., dalej również jako: "u.ś.w.") poprzez ich błędną wykładnię i efekcie niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do nienależnego pobrania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad H. P. za okres od dnia 22 maja 2024 r. w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy A. R. nie można przypisać, iż pobierała świadczenie ze świadomością, iż jest ono nienależne w szczególności mając na uwadze fakt, że decyzja o przyznania świadczenia wspierającego została wydana H. P. w dniu 14 lipca 2025 r.; 2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy oraz brak ustaleń co do okoliczności związanych ze składaniem wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego, w szczególności co do poinformowania opiekuna H. P., tj. A. R. co do obowiązku określenia daty początkowej (miesiąca) od jakiego przyznanie ma być świadczenie wspierające celem uniknięcia powstawania nienależnie pobranych świadczeń przez opiekuna. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed sądami administracyjnymi według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż wniosek o świadczenie wspierające złożyła w maju 2024 r., dopiero w dniu 9 czerwca 2025 r. została wydana decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia, pomimo że samo badanie przeprowadzone zostało w maju 2024 r., a przecież decyzja ta stanowiła podstawę wydania decyzji o przyznaniu świadczenia wspierającego. Sama decyzja o przyznaniu świadczenia wspierającego została podjęta w dniu 14 lipca 2025 r., przy czym świadczenie wspierające przyznano z mocą wsteczną od dnia 22 maja 2024 r. Zwłoka w rozpoznaniu złożonego wniosku byłą zatem rażąco długa. W ocenie skarżącej takie działanie nie buduje zaufania do działania organów państwa. Zdaniem skarżącej brak jest podstaw do przyjęcia, że w okresie poprzedzającym wydanie decyzji przyznającej H. P. prawo do świadczenia wspierającego, skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w złej wierze - ze świadomością, że się ono jej nie należy. Skarżąca nie miała świadomości, że jej matce zostanie w ogóle przyznane świadczenie skoro w sprawie nic się nie działo od 24 maja 2024 r. (data badania poziomu potrzeb wsparcia) a tym bardziej, że świadczenie zostanie przyznane z mocą wsteczną od dnia 22 maja 2024 r. Zatem skarżąca nie miała świadomości tego, że w przyszłości ziszczą się okoliczności, które przesądzą o nieistnieniu podstaw do jego pobierania. Natomiast świadomość, że świadczenie jest nienależne, ma istnieć w dacie jego pobierania, a nie dotyczyć sytuacji przyszłych, niemożliwych do przewidzenia w dacie jego pobierania. W konsekwencji strona nie może ponosić negatywnych skutków takiego stanu rzeczy. Samo złożenie wniosku nie oznacza bowiem, że świadczenie zostanie przyznane. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniosło się do przesłanki badania świadomości skarżącej co do faktu, iż pobierane świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem pobieranym nienależnie od dnia 22 maja 2024 r. Skarżąca podkreśliła również, że organy wymagają świadomości po stronie A. R. w sytuacji, gdy same nie dopełniły swoich obowiązków określonych w art. 63 ust. 9 ustawy o świadczeniu wspierającym zgodnie, z którym wypłata świadczenia pielęgnacyjnego podlega wstrzymaniu jeżeli złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Treść tego przepisu wskazuje, że takie wstrzymanie wypłaty powinno leżeć w gestii organu bez względu na to, czy osoba wnioskująca poinformuje organ o pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego, czy też nie. W stanie faktycznym sprawy organy nie podjęły żadnych czynności przed wydaniem zaskarżonych decyzji. Z uwagi na powyższe okoliczności skarżąca wniosła jak w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026r. poz. 143 z późn. zm., dalej również jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, przy czym co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 24 lipca 2025 r. orzekającą o przyznaniu A. R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką – H. P.. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, z późn. zm.) dalej jako: "u.ś.w.". Ustawa ta wprowadziła świadczenie wspierające, które jest kierowane bezpośrednio do pełnoletnich osób niepełnosprawnych mających potrzebę wsparcia i jednocześnie zmieniła przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. I tak, stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w tym przepisie osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym w wieku do ukończenia 18. roku życia. Ustawodawca przewidział jednak możliwość dalszego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów pełnoletnich osób niepełnosprawnych, którym prawo do tego świadczenia zostało już przyznane. Zastosowanie znajduje tu art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 63 ust. 2 u.ś.w. stanowi, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Świadczenie wspierające, mające w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki, przewidziane jest dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich. Stosownie do art. 3 ust. 2 u.ś.w. świadczenie wspierające przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), zwanej dalej "decyzją ustalającą poziom potrzeby wsparcia", w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. W kontrolowanej sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 63 ust. 6 ustawy o świadczeniu wspierającym, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Ustawodawca wprowadził zatem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba z niepełnosprawnością ma przyznane świadczenie wspierające. Innymi słowy, świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc powyższe uregulowania do realiów kontrolowanej sprawy trzeba przede wszystkim stwierdzić, że nie są kwestionowane ustalenia organu co do tego, że decyzją z dnia 23 stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – H. P. od dnia 1 listopada 2019 r. bezterminowo, która to decyzja była następnie zmieniana decyzjami Prezydenta Miasta Łodzi w zakresie wysokości świadczenia. Nie jest również sporne, iż w dniu 14 lipca 2025 r. ZUS przyznał H. P. świadczenie wspierające od dnia 22 maja 2024 r. W konsekwencji, z mocy art. 63 ust. 6 u.ś.w., skarżącej przestało przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką sprawowaną nad matką. Zasadnie zatem organy zastosowały przywołany przepis uchylając decyzję przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, iż dotyczą one nienależnego pobrania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wywodzi, że nie można przypisać jej pobierania świadczenia ze świadomością, iż jest ono nienależne. Tymczasem zaskarżona decyzja nie rozstrzyga w zakresie nienależnie pobranego świadczenia. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest wyłącznie uchylenie decyzji przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Na marginesie warto zauważyć, że organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji zawarł jednoznaczną informację, iż postępowanie w przedmiocie nienależnych świadczeń zostanie dopiero wszczęte. Wypada zatem przypomnieć, że z mocy art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z 20.11.1997 r., SA/Łd 2572/95, LEX nr 32521). Skoro zatem przedmiotem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji nie było rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, zagadnienie to znajduje się poza zakresem kognicji sądu w niniejszym postępowaniu. Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami zaufania, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę. a.bł.