II SA/Łd 837/14

Dnia 27 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego W. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.tp. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania W. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 29 ust. 3 i art. 64b ustawy z dnia 11 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez zasypanie rowu przydrożnego przy działce nr 185 w miejscowości U., stanowiącej własność gminy Z. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 13 lipca 2012 r. W. K. wystąpił o wydanie decyzji na podstawie art. 29 ustawy w związku z zasypaniem przez A. P. rowu przydrożnego. Wnioskodawca argumentował, iż zasypanie rowu doprowadziło do zaburzenia funkcjonowania systemu odprowadzania wody i zachwiania stosunków wodnych, co powoduje przy ulewnych deszczach podtopienia jego posesji. Burmistrz Miasta Z., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie. W oparciu o materiał dowodowy, w szczególności informacje z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w S. ustalił, iż na mapie obowiązującej dla gminy Z., obręb [...], przy drodze gminnej U.-G. rów znajduje się od strony pół uprawnych. Nadto z oświadczeń mieszkańców wsi wynika, iż nie pamiętają aby od strony posesji wnioskodawcy kiedykolwiek był rów. Wobec powyższego organ stwierdził, iż brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy. Jednocześnie ustalenie, iż rów, który wedle wnioskodawcy miał zostać zasypany nie istnieje obligowało organ do umorzenia postępowania, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji W. K. zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego i w następstwie wydanie decyzji krzywdzącej dla odwołującego. Nie podzielił ustalenia organu, iż po stronie zabudowań nie było rowu. Wskazał, iż z oświadczeń części mieszkańców gminy, które odebrał organ w ramach postępowania wyjaśniającego wynika, iż rów istniał lub być może istniał, ale nie pamiętają tej okoliczności. Nadto podkreślił, iż z oświadczenia uprawnionego geodety z dnia 7 maja 2014 r. wynika, że w czasie pomiaru dokonanego w 1982 roku został zamierzony i ujawniony na mapie rów w pasie drogowym działki 185 we wsi U., na posesji nr 62, działka nr 196/2, rów został zainwentaryzowany w przekrojach i pokazano rzędne środka rowu oraz pobocza rowu, rów zbierał wodę z drogi. Nadto, iż wydaje się sensowne istnienie rowu do odprowadzania wody z drogi i terenu posesji. Odwołujący zwrócił uwagę, iż załącznik nr 1 do opisanego oświadczenia, przedstawia zaznaczone po obu stronach drogi rowy, zarówno od strony pól jak i zabudowań. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając stanowisko co do zasadności rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania Kolegium nie podzieliło argumentów organu I instancji. Przywołując pełne brzmienie art. 29, art. 64 i art. 64a, art. 77 ustawy organ podkreślił, iż przepisy te różnicują właściwość organów, przed którymi może być załatwiona sprawa likwidacji szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych na gruncie. W ocenie Kolegium, jeśli zmiana ta jest spowodowana zasypaniem urządzenia wodnego, jakim jest rów, to organem właściwym do władczej ingerencji jest organ właściwy do wydania pozwolenia wodonoprawnego. Przepisy art. 64a ust. 5 w związku z art. 9 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 64b i art. 77 ustawy stanowią lex specialis do art. 29 ustawy, obejmują zatem przypadki szkodliwej dla gruntów sąsiedzkich zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowanej zasypaniem urządzenia wodnego, w wyniku zarówno nienależytego jego utrzymania, jak i celowego zniszczenia. W obu przypadkach organem właściwym do załatwienia sprawy jest organ wydający pozwolenia wodnoprawne, którym jest starosta, marszałek województwa lub dyrektor regionalny zarządu. Dalej Kolegium wyjaśniło, iż przywrócenie prawidłowego utrzymania danego urządzenia zgodnie z art. 64a ust. 5 w związku z art. 9 ust. 2 pkt 2 ustawy lub art. 64b ustawy, po wydaniu stosownej decyzji przez właściwy organ powinno także usunąć szkodliwe zmiany w odpływie wody dla gruntów sąsiednich. Unormowanie z art. 29 ust. 3 ustawy w tym stanie prawnym i faktycznym nie tworzy normy kompetencyjnej dla Burmistrza Miasta Z., właściwość organów gminy do orzekania o przywróceniu stosunków wodnych będzie występować tylko wtedy, gdy nie będą występowały okoliczności uzasadniające zastosowanie norm wynikających z art. 64a, art. 64b i art. 77 ustawy. Nadto, iż stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy wykonanie urządzenia wodnego, jakim jest rów, wymaga pozwolenia wodnoprawnego, zatem w kompetencjach właściwego organu wydającego pozwolenie wodnoprawne leżą kwestie kontroli utrzymania i likwidacji urządzeń wodnych, z możliwością władczego, szczegółowego określenia obowiązków i terminu ich wykonania przez zobowiązane do tego podmioty. W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta Z. nie był właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku strony dotyczącego przywrócenia naruszonych stosunków wodnych. Mimo wskazania we wniosku na art. 29 ustawy, wnioskodawca wyraźnie powoływał się na zasypanie urządzenia wodnego, rowu przydrożnego oraz powiązane z tym negatywne oddziaływanie na jego grunty i właśnie to wskazanie, a nie przytoczona we wniosku podstawa prawna, winno determinować ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Ponieważ strona powoływała się na fakt zasypania urządzenia wodnego to oznacza, że organem właściwym do oceny zasadności zadań strony i podjęcia stosownych kroków jest organ wskazany w art. 64a i art. 64b, a nie art. 29 ust. 3 ustawy. Z tych wszystkich względów, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji co do rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania, choć z innym uzasadnieniem. Występując ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. K. powtórzył argumenty odwołania. Podkreślił, iż wniosek inicjujący postępowanie dotyczył wydania decyzji w sprawie zasypanego rowu przydrożnego, co doprowadziło do zaburzenia funkcjonowania systemu wodnego. Wniosek ten nie dotyczył, jak wywodzi organ, wydania pozwolenia wodnoprawnego przez Starostwo Powiatowe w S., zalegalizowania urządzenia wodnego. Skarżący zaznaczył, iż legalizowanie zasypanego rowu jest równoznaczne z brakiem przywrócenia rowu, tym samym z dalszym zalewaniem posesji i działaniem na szkodę strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, iż na podstawie art. 64a ust. 5 ustawy możliwe jest wydanie decyzji nakładającej obowiązek odkopania rowu zasypanego bez stosownego pozwolenia. Owszem obowiązek ten władny byłby nałożyć organ właściwy w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego – Starosta [...] – ale nie jest to równoznaczne z wydaniem pozwolenia wodnoprawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W realiach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy wyraźnie zaznaczyć, iż rację miało Samorządowe Kolegium Odwoławczej w S. wywodząc, iż wniosek skarżącego z dnia 12 lipca 2012 r. winien zostać rozpatrzony przez właściwy organ, którym niewątpliwie nie był Burmistrz Miasta Z. Jak zasadnie wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując na wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych, stanowisko sądów administracyjnych, jeżeli nastąpiło zasypanie rowu, będące w istocie likwidacją (rozbiórką urządzenia wodnego), to działanie takie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 64a ust. 5 ustawy pozwala zaś nałożyć w drodze decyzji obowiązek odkopania rowu zakopanego bez stosownego pozwolenia, ustalając warunki i termin wykonania tej czynności, a do wydania decyzji w tym przedmiocie właściwy jest organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a wiec starosta (por. postanowienia NSA: z dnia 17 stycznia 2012 r., II OW 139/11 oraz z dnia 10 stycznia 2012 r., II OW 146/11; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2013 r., II SA/Gd 98/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego argumenty organu odwoławczego w tym zakresie zasługują na podzielenie, podobnie jak dalsze kroki organu II instancji polegające na wydaniu w dniu [...] postanowienia o przekazaniu według właściwości do załatwienia przez Starostę [...] podania skarżącego dotyczącego zasypania rowu przydrożnego przy drodze gminnej U.-G. Niemniej jednak ustalenie, iż wniosek skarżącego został rozpatrzony przez organ niewłaściwy w sprawie musiało skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji organu I jak i II instancji. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, iż decyzja z dnia [...] umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., wydana została po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej. Decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy opisane rozstrzygnięcie organu I instancji, ze wskazaniem na inne przesłanki, inne uzasadnienie umorzenia postępowania, nadal jest rozstrzygnięciem wydanym po rozpatrzeniu sprawy z wniosku skarżącego. A skoro tak, to wniosek skarżącego został rozpatrzony, co uniemożliwiałoby przekazanie tegoż wniosku organowi właściwemu w sprawie. Takie przekazanie według właściwości Staroście [...] jest w niniejszym stanie faktycznym i prawnym działaniem prawidłowym i wręcz pożądanym dla zachowania porządku prawnego. Nieprawidłowym zaś, wręcz niemożliwym, byłoby przekazanie wniosku inicjującego dane postępowanie, w sytuacji gdy wniosek ten został już rozpatrzony, załatwiony, czego wyrazem była decyzja organu I instancji. W tej sytuacji niezbędne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Burmistrza Gminy Z. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie Sądu, iż w tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy weryfikując właściwość rzeczową organu I instancji i ustalając, że wniosek skarżącego został rozpatrzony przez organ niewłaściwy w sprawie, nie miał podstaw do utrzymania w mocy decyzji umarzającej postępowanie. W ten sposób bowiem zablokowałby w istocie możliwość przekazania przedmiotowego wniosku skarżącego do organu właściwego. Co podkreślał już Sąd, niedopuszczalne jest przekazanie żądania wszczęcia postępowania, które to żądanie zostało już rozpatrzone. W tej sytuacji niezbędnym było wyeliminowanie z obrotu prawnego również decyzji organu II instancji. Reasumując powyższe, na skutek orzeczenia Sądu uchylone zostały oba wadliwe rozstrzygnięcia, a jednocześnie w obrocie prawnym pozostało postanowienie z dnia [...], które przekazując wniosek skarżącego do organu właściwego rzeczowo doprowadzi do wszczęcia postępowania przez właściwy organ. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych zobowiązuje sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej w razie stwierdzenia co najmniej naruszenia przepisów procesowych, wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w niniejszej sprawie. Niezbędnym było uchylenie decyzji organu I, jak i II instancji, aby w obrocie prawnym pozostało postanowienie umożliwiające załatwienie wniosku skarżącego przez organ właściwy. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania należnych skarżącemu Sąd postanowił w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. A. P.