II SA/Łd 840/04

Dnia 1 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2/ stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3/ zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania Z. O. uprawnienia do w/w świadczenia. W uzasadnieniu organ podał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 2 powołanej ustawy z dnia 31 maja 1996r., z zebranego zaś materiału dowodowego wynika, że strona doznała we wnioskowanym okresie prześladowań nieobjętych przepisami ustawy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Z. O. złożyła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który uzasadniła tym, że otrzymuje niską emeryturę w wysokości 559,21 zł, z uwagi na zły stan zdrowia ponosi duże wydatki związane z zakupem leków, a Fundacja Polsko – Niemieckie Pojednanie przyznała jej odszkodowanie. Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 2 ust. 2 lit. a w/w ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż odmówił przyznania stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu, gdyż nie była ona deportowana do pracy przymusowej, lecz urodziła się już w czasie pobytu rodziców na deportacji, a okoliczność ta nie spełnia przesłanki represji w rozumieniu cytowanego przepisu. Na powyższą decyzję Z. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podniosła, że urodziła się w na terenie III Rzeszy, gdzie jej rodzice zostali deportowani do pracy przymusowej. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit.c). Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowane rozstrzygniecie zapadło z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji. Świadczenie pieniężne przewidziane ustawą z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) przysługuje osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), które w okresie podlegania represjom były obywatelami polskimi, są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej(art.1ust.1). Represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a omawianej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy lub terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Użyte w tym przepisie pojęcie represji ewoluowało w orzecznictwie sądowym. Przyjmuje się, że jedną z niezbędnych przesłanek tego pojęcia jest fakt deportacji osoby zainteresowanej do pracy przymusowej, a więc wywiezienia na terytoria wskazane w cytowanym przepisie ( por. uchwała NSA z dnia 12.10.1998r. OPS 5/98, ONSA 1999/1/1), co wywoływało kontrowersje w zakresie interpretacji cytowanego przepisu w przypadku dzieci, które były wywożone wraz z rodzicami, a także tych, które urodziły się już w miejscu wykonywania pracy przymusowej. Uznawano, że spełnia przesłankę represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a deportacja także małoletniego i z tego powodu niezdolnej do pracy fizycznej, jeżeli w późniejszym okresie swego tam pobytu co najmniej przez 6 miesięcy faktycznie wykonywała pracę przymusową (wyrok NSA z dnia 24.01.2001r. VSA 879/00, Lex nr 79348) jak również, że z unormowania art. 2 pkt 2 lit. a (...)wcale nie wynika, ze niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku lub innych przyczyn, wyklucza uznanie, iż wywiezienia dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy (wyrok NSA z dnia 04.12.2001r. VSA 674/00, Lex nr 50166). Ostatecznie ukształtował się pogląd, który podziela skład orzekający w przedmiotowej sprawie, że przesłankę powołanego przepisu spełnia zarówno fakt wywiezienia dziecka wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i fakt urodzenia dziecka w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez kobietę wywiezioną na roboty (wyrok NSA z dnia 19.08.2004r. OSK 135/04). W uzasadnieniu powołanego wyroku stwierdzono, że " (...) jeżeli przyjmuje się, że o represji nie decyduje wiek dziecka oraz to, czy faktycznie pracowało, to nie powinno budzić wątpliwości, ze osobą represjonowaną jest także dziecko urodzone w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez deportowaną matkę". Powyższa wykładnia cytowanego przepisu art. 2 pkt 2 lit. a znalazła aprobatę w znanym sądowi z urzędu piśmie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.10.2004r., L.dz. BO-4660-1/04 skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jak również w orzecznictwie tegoż organu ( np. decyzja z dnia [...] Nr [...]). Jak wynika to z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, skarżąca urodziła się w miejscowości P. dnia 14.01.1944r. podczas pobytu rodziców na robotach przymusowych, który to pobyt miał miejsce od maja 1942r. Okoliczność ta winna być z uwagi na treść art. 7 i 77 § 1 k.p.a. rozpatrzona przez organ w kontekście zaprezentowanej wykładni art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...). Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie decyzji zaskarżonej, jak i decyzji poprzedzającej na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.). O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.