II SA/Łd 841/10

Dnia 3 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 roku sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...], z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. – po rozpatrzeniu odwołania B. P. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. nr [...], z dnia [...] roku, odmawiającej zmiany wysokości zasiłku stałego w miesiącu marcu 2010 roku – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazało przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 18, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 roku, Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż B. P. we wniosku z dnia 12 marca 2010 roku domagała się wyrównania kwoty zasiłku stałego do wysokości 444 zł od miesiąca marca 2007 roku, który to zasiłek – zdaniem skarżącej – nieprawidłowo był pomniejszony o kwotę zasiłku pielęgnacyjnego oraz kwotę stypendium socjalnego otrzymywanego przez jej syna. Organ pierwszej instancji – w następstwie rozpoznania powyższego wniosku – odmówił zmiany wysokości zasiłku stałego. Uzasadniając odmowę zmiany w marcu 2010 roku organ wskazał, iż zasiłek stały ustalono w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 477 zł, a dochodem skarżącej, na który składał się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Zatem zasiłek stały dla skarżącej ustalono na kwotę 324 zł. Organ nie znalazł więc podstaw do uwzględnienia żądania strony do zmiany zasiłku stałego od marca 2007 roku. Odwołanie od tej decyzji złożyła B. P. podnosząc, iż "MOPS w obecnie zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. nieustanie zmienia fakty, aby odejmować sprzecznie z prawem od zasiłku stałego z MOPS - stypendium otrzymywane przez syna, oraz zasiłek pielęgnacyjny skarżącej, aby MOPS mógł pokombinować sobie zgodnie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12.03.2004r. - że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony (...)". W następstwie rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podnosząc, że w przedmiotowej sprawie ustalono, że od października 2007 roku B. P. zamieszkuje sama, bowiem jej syn wyjechał poza granice Polski i nie utrzymuje z matką kontaktu i nie pomaga jej również finansowo. Ponadto organ wskazał, że orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 15 października 2007 roku B. P. została zaliczona do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a orzeczenie wydane zostało na stałe. Następnie decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, nr [..] został przyznany B. P. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie od stycznia 2008 roku na czas nieokreślony, który stanowi jedyny dochód strony. Organ odwoławczy – mając na uwadze fakt, iż zasiłek pielęgnacyjny nie został przez ustawodawcę zaliczony do środków podlegających wyłączeniu przy obliczaniu dochodu – świadczenie to uznał za dochód strony w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. W ten sposób organ uznał, że B. P. od miesiąca stycznia 2008 roku posiada dochód własny w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie. Nadto organ odwoławczy ustalił, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku, nr [....] zmienił własną decyzję z dnia 17 stycznia 2008 roku i ustalił wysokość zasiłku stałego od miesiąca lutego 2008 roku na kwotę 324 zł miesięcznie. Świadczenie w tej wysokości było wypłacane stronie comiesięcznie do kwietnia 2009 roku. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że B. P. z uzyskiwanym dochodem w okresie od 1 maja 2009 roku do 30 czerwca 2009 roku spełniała kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących do przyznania pomocy finansowej z pomocy społecznej. Co więcej spełniała również pozostałe przesłanki wymienione w przepisie art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, do otrzymania zasiłku stałego. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 477 zł, a dochodem tej osoby, wynoszącym w wypadku B. P. 153 zł miesięcznie. Tym samym, organ stwierdził, że w tym przypadku wysokość zasiłku stałego wynosi 324 zł miesięcznie i brak podstaw do jego zmiany. W ocenie Kolegium nie można również uznać za zasadne podnoszone przez B. P. okoliczności dotyczące pobierania przez jej syna stypendium socjalnego, bowiem okoliczność ta pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, bowiem od października 2007 roku odwołująca się jest osobą samotnie gospodarującą. Nadto Kolegium wskazało, iż stanowisko jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w wyroku z dnia [...] roku w sprawie o sygn. akt [...], nie jest – jak to odbiera B. P. – równoznaczne z przyznaniem jej zasiłku stałego w żądanej wysokości, tym bardziej, że Sąd uchylił decyzję Kolegium utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie ograniczenia okresu wypłaty zasiłku stałego do miesiąca kwietnia 2009 roku z innych przyczyn niż podnoszone przez skarżącą. Sąd wskazał mianowicie, iż nie została zbadana okoliczność czy w przedmiotowej sprawie zachodziła w danym czasie konieczność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, a która to okoliczność stanowiła o wstrzymaniu przyznania zasiłku stałego do miesiąca kwietnia 2009 roku. Organ podkreślił, że powyższy wyrok nie daje też podstaw do żądania wysuniętego przez odwołującą się "o zwrot kwoty 6.016 zł. tytułem niewypłaconego zasiłku stałego". B. P. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś braku występowania powyższych naruszeń prawa Sąd – stosownie do art. 151 p.p.s.a, – oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego w oparciu o wskazane wyżej podstawy prawne. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]roku o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. odmawiającej zmiany wysokości zasiłku stałego za marzec 2010 roku. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji stanowiły przepisy przywołanej już powyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. Według unormowania zawartego w przepisie art. 37 ust. 1 tejże ustawy zasiłek stały przysługuje w szczególności pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W tym miejscu warto przypomnieć, że ustawa o pomocy społecznej w art. 6 pkt 1 przyjmuje, iż całkowita niezdolność do pracy – to całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Stosownie do postanowień art. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) wyróżniamy trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wolą ustawodawcy zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolejnym wymogiem do otrzymania zasiłku stałego jest spełnianie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 omawianej ustawy. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której miesięczny dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Podkreślenia wymaga, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. art. 8 ust. 3 omawianej ustawy). Zaś wolą ustawodawcy ustanowiono katalog świadczeń pieniężnych, których nie wlicza się do dochodu w rozumieniu powyższej ustawy. I tak są to: - jednorazowe pieniężne świadczenie socjalne, - zasiłek celowy, - pomoc materialna mająca charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawana na podstawie przepisów o systemie oświaty, - wartość świadczenia w naturze, - świadczenia przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznych użytecznych. Zatem jedynie wyżej wymienione świadczenia mogą podlegać pominięciu przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia ze środków pomocy społecznej. Wypada zatem skonstatować, że wśród tych świadczeń nie został wymieniony zasiłek pielęgnacyjny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż niesporna jest konkluzja organów, że skarżąca spełniła przesłanki do otrzymania zasiłku stałego. Jest bowiem osobą samotnie gospodarującą o orzeczonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a uzyskiwany przez nią dochód nie przekracza stosownego kryterium. Dalej wskazać należy, że wysokość zasiłku stałego ustawodawca określił na podstawie przepisu art. 37 ust. 2 omawianej ustawy – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – jako różnicę miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Mając na uwadze wysokość uzyskiwanego przez skarżącą dochodu z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego należy wskazać, iż wysokość należnego skarżącej zasiłku stałego była ustalona w sposób prawidłowy. Ustalając wysokość dochodu skarżącej organy prawidłowo uznały, iż przyznawany skarżącej zasiłek pielęgnacyjny nie może być utożsamiany – jak chce tego skarżąca – z zasiłkiem celowym. Powyższe formy pomocy rządzą się własnymi kryteriami i służą do przezwyciężania odmiennych trudnych sytuacji życiowych. Natomiast nie ulega wątpliwości, że rozróżnienie dokonane pomiędzy nimi ma istotne znaczenie, chociażby z punktu widzenia źródeł uzyskiwanych dochodów. W konkluzji wskazać zatem należy, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji – odmawiającą zmiany wysokości zasiłku stałego w marcu 2010 roku – wbrew zarzutom skargi, wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. m.ch.