II SA/Łd 848/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy p o s t a n a w i a odmówić J. S. przyznania prawa pomocy. LS II SA/Łd 848/08 U Z A S A D N I E N I E J. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy, żądając jednocześnie przyznania prawa pomocy. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach J. S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną S.. Strona posiada dom o powierzchni 111 m kw. oraz działkę o powierzchni 581 m kw. Małżonkowie osiągają dochody z tytułu emerytury w łącznej wysokości 3.828,30 złotych. Skarżący zadeklarował posiadanie oszczędności w wysokości 16.000 złotych oraz samochodu osobowego o wartości ok. 20.000 złotych. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, iż oboje małżonkowie są osobami w starszym wieku, schorowanymi i zmuszeni są korzystać z prywatnej służby zdrowia. Ponadto pomagają synowi, który osiąga dochody z tytułu renty w kwocie 430 złotych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślenia wymaga, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Dokonując analizy złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnej, majątku i dochodach, uprawnione jest twierdzenie, iż wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, iż skarżący deklaruje posiadanie oszczędności w kwocie 16.000 złotych. Zgromadzenie oszczędności w powyższej wysokości stanowi okoliczność, która wyklucza możliwość stwierdzenia, iż strona nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania, co stanowi wyłączną przesłankę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto porównanie wysokości oszczędności, pozostających w dyspozycji skarżącego z wysokością wymaganych kosztów sądowych oraz wynagrodzeń pobieranych przez adwokatów lub radców prawnych wyklucza możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Oszczędności w wysokości 16.000 złotych w zupełności wystarczą na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika oraz uiszczenie kosztów sądowych. Oceny tej nie może również zmienić twierdzenie skarżącego, iż przeznacza znaczne kwoty na zapewnienie opieki lekarskiej oraz pomoc finansową dla rodziny syna. Skarżący wraz z żoną osiągają bowiem określone dochody z tytułu emerytury i skoro przy stałej konieczności zapewnienia opieki lekarskiej byli w stanie poczynić oszczędności, to są w stanie wygospodarować kwoty na udział w postępowaniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. LS