II SA/Łd 852/24

Dnia 5 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 roku sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 5 września 2024 roku znak SKO.4162.9.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za usunięte drzewa i krzewy oddala skargę. dc Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, decyzją z 5 września 2024r., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 10 lipca 2024 r., którą umorzono postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Z akt sprawy wynika, że 17 maja 2024 r. A. N. wystąpiła do Wójta Gminy S. z wnioskiem o ustalenia odszkodowania za drzewa i krzewy usunięte, przez właściciela urządzeń przesyłowych, z jej nieruchomości nr [...] i nr [...], zlokalizowanej w obrębie [...]. Decyzją z 10 lipca 2024 r. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania, wskazując, że nie wydał zgody na wycięcie usuniętych drzew i krzewów, co jest warunkiem przyznania odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm. – u.o.p.). Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 4 u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew i krzewów w lasach, a działki wnioskodawczyni są działkami leśnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, utrzymując w mocy powyższą decyzję, powołało się na treść art. 83e i art. 83f ust. 1 pkt 4 u.o.p., w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego i wyjaśniło, że o tym, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z lasem, stanowi wypis z ewidencji gruntów, z którego wynika zarówno przeznaczenie konkretnej nieruchomości, jak i jej powierzchnia. Wobec tego, mając na względzie fakt, że nieruchomości skarżącej są działkami leśnymi - na co wskazują wypisy z ewidencji gruntów - działka nr [...] Ls V, pow. 2,12 ha, działka nr [...] Ls VI 0,21 ha), organ odwoławczy uznał, że to do tychże nieruchomości nie będzie miał zastosowania art. 83 ust. 1 u.o.p., o czym stanowi z art. 83f ust. 1 pkt 4 u.o.p. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na wejście przez podmiot działający na rzecz P. S.A. Oddział w Ł. na jej nieruchomości i dokonanie cięć pielęgnacyjnych pod liniami energetycznymi, a w takim przypadku zastosowanie winien znaleźć art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145). Zdaniem Kolegium prawidłowym trybem postępowania w niniejszej sprawie powinna być procedura zawarta w ustawie o gospodarce nieruchomościami, tj. art. 124b ust. 4, jednak ze względu, na to że w niniejszej sprawie Wójt nie wydawał decyzji zezwalającej na wycinkę drzew procedura przewidziana w przepisach u.g.n. nie znajdzie zastosowania. W konsekwencji stronie pozostaje ubieganie się o odszkodowanie przed sądem powszechnym. W skardze A. N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ją decyzją organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 104 § 1, w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i tym samym błędne uznanie, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy określił podstawę prawną wydanej decyzji - a to w sytuacji, gdy w decyzji organu pierwszej instancji brak jest wskazania dokładnej podstawy prawnej jej wydania, gdyż zarówno art. 104 k.p.a., jak i art. 105 k.p.a. posiadają po 2 paragrafy, a organ, przywołując w sentencji przepis stanowiący podstawę prawną decyzji, powinien w sposób precyzyjny określić, które z przepisów prawa stanowiły dla niego podstawę jej wydania; - art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 105 § 1 i 2 k.p.a., w zw. z art. 83e ust. 1 u.o.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i tym samym błędne uznanie, że niewydanie przez organ zezwolenia na wycinkę drzew objętych przedmiotowym wnioskiem w sprawie stanowi przeszkodę do wydania decyzji w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania za wycięte drzewa i krzewy, a to w sytuacji gdy powyższe nie wynika z przepisów ustawy; - art. 83f ust 1 pkt 4 u.o.p., poprzez błędne zastosowanie przepisu i w efekcie błędne uznanie, że przeszkodą do wydania decyzji w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania za wycięte drzewa i krzewy zgodnie z przedmiotowym wnioskiem jest fakt, iż działki wskazane we wniosku są "działkami leśnymi", a to w sytuacji gdy wskazany przepis wylicza przesłanki do niestosowania przepisu art. 83 ust. 1 u.o.p., a przede wszystkim z uwagi, że przywołany przepis wskazuje, że chodzi o "drzewa lub krzewy na plantacjach lub w lasach w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach", a organ nie zbadał kwestii spełnienia przez działki należące do skarżącej kryteriów pozwalających na zakwalifikowanie ich jako las w rozumieniu ww. przepisów, a wobec tego nie wykazał spełnienia warunku zastosowania ww. przepisu w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że, na podstawie przepisu art. 83e ust. 1-3 u.o.p., skarżąca wniosła o wydanie decyzji, w której organ ustali wysokość odszkodowania za drzewa oraz krzewy usunięte z nieruchomości przez właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., którym jest P. S.A., który to podmiot zlecił dokonanie ww. prac podwykonawcy. W ocenie skarżącej, do usunięcia drzew i krzewów na przedmiotowych nieruchomościach konieczne było uzyskanie zezwolenia na dokonanie takiej wycinki przez właściciela sieci elektroenergetycznej lub podmiotu działającego w jego imieniu, a zobowiązanego na mocy postanowień umownych. Właściciel urządzeń przesyłowych winien złożyć wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów tylko co do tych drzew lub krzewów, które zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Właściciel urządzeń przesyłowych nie uzyskał zezwolenia na dokonanie takiego usunięcia, czym naruszył przepisy u.o.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z wystąpienia przesłanki podmiotowej bądź przesłanki przedmiotowej. Przesłankę podmiotową stanowi brak legitymacji strony postępowania administracyjnego. Natomiast przesłanką przedmiotową jest brak - w znaczeniu prawnym - przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Innymi słowy, brak przedmiotu postępowania ma miejsce wówczas, gdy stan faktyczny nie podlega uregulowaniu przepisami administracyjnymi, które dawałyby organowi administracyjnemu kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Skarżąca w niniejszej sprawie domagała się wypłaty odszkodowania w oparciu o przepis art. 83e ustawy o ochronie przyrody. W myśl owej regulacji usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń (ust. 1). Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (ust. 2). W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust.3). Przepis art. 83e u.o.p., jak wprost wynika z jego treści, znajdzie zastosowanie w sytuacji, w której usuniecie drzew nastąpi na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. Elementy wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawiera art. 83b u.o.p., natomiast podmioty zobowiązane do złożenia wniosku o zezwolenia na wycinkę drzew wskazuje art. 83 u.o.p., wymieniając m.in. właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego (ust. 1 pkt 2). Wskutek wniosku, złożonego przez wymieniony w ustawie podmiot, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wydaje zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości (art. 83a ust. 1 u.o.p.). Wobec takiego brzmienia zacytowanych przepisów uznać należy, że odszkodowanie, którym mowa art. 83e ust. 3 u.o.p., ustalane przez organ administracji, przysługuje od właściciela urządzeń o których mowa w art. 49 § 1 k.c. w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, nastąpiło na wniosek właściciela urządzeń, którego skutkiem jest zezwolenie na usunięcie drzew, wydane na podstawie art. 83a u.o.p. Taki zamysł ustawodawcy wynika wprost z treści art. 83e ust. 3 u.o.p., w myśl którego odszkodowanie za usunięcie drzewa lub krzewu na wniosek właściciela urządzeń przesyłowych ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Jednocześnie ustawodawca w art. 83f u.o.p. wskazał wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia (złożenia wniosku) na usunięcie drzew lub krzewów, zwalniając z obowiązku uzyskania zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewów na plantacjach lub w lasach w rozumieniu ustawy o lasach. Wobec tego, skoro z woli ustawodawcy w przypadku drzew lub krzewów w lasach, nie ma konieczności złożenia wniosku, a tym samym uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, to przepis art. 83e ust. 3 u.o.p. nie będzie miał zastosowania wobec drzew lub krzewów usuniętych z terenu lasu. Konsekwentnie, wbrew stanowisku organu odwoławczego, w sytuacji, w której na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody nie zostało wydane zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów nie ma podstaw do zastosowania art. 124b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celem ustalenia stosownego odszkodowania. W kontekście zarzutów skargi, wyjaśnić należy, w że zaliczanie gruntów do gruntów leśnych przeprowadza się z uwzględnieniem przepisu art. 3 ustawy o lasach, który to przepis definiuje pojęcie lasu. O kwalifikacji gruntu jako lasu, w realiach niniejszej sprawy, decyduje przeznaczenie gruntu do produkcji leśnej, ujawnione w rejestrze - ewidencji gruntów i budynków (zob. wyroki NSA: z 22 maja 2020 r. II OSK 3100/19; z 23 maja 2023 r. III OSK 2255/21). W niniejszej sprawie nie jest sporne, że nieruchomości skarżącej są działkami leśnymi, co wprost wynika z nadesłanych wypisów z ewidencji gruntów. Działka nr [...] to las LsV o powierzchni 2,12 ha zaś działa nr [...] stanowi las LsVI o powierzchni 0,21 ha. Okoliczność, że przedmiotowy jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach, skutkował brakiem wymogu uzyskania przez spółkę zezwolenia na wycinkę drzew (art. 83 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 4 u.o.p.), czego efektem jest stwierdzeniem, że w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do orzekania w przedmiocie odszkodowania na podstawie art. 83e ust. 3 u.o.p. Zasadnym zatem było umorzenie postępowania, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., który to przepis stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Wobec tego prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że w realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca ma otwartą drogę do dochodzenia odszkodowania na drodze postepowania przed sądem powszechnym. Tym samym bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają podnoszone w skardze zarzuty, odnoszące się do naruszenia przez organy przepisów postepowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. ds