II SA/Łd 859/04

Dnia 26 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska (spr.), Asesor WSA: Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant referent-stażysta: Aneta Brzezińska, Po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 roku na rozprawie przy udziale T. K. – Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat K. G., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przyznał E. K. od 1 maja 2004 roku zasiłek stały w wysokości 62,50 zł, wyjaśniając w uzasadnieniu, iż skarżąca spełnia wymogi zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 1,2 oraz art. 8 ust. 1,2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. K. podnosząc, iż przyznane świadczenie pieniężne jest mniejsze od minimum socjalnego i nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb jej i syna. Rozpatrując wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia 21 lipca 2004 roku, Nr K.O. 2834/04 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. prawidłowo ustalił wysokość przyznanego od 1 maja 2004 roku świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 253,50 zł, a zatem spełnia kryterium konieczne do przyznania zasiłku stałego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wysokość przyznanego zasiłku obliczona została zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej jako różnica pomiędzy wysokością dochodu na osobę w rodzinie a kryterium dochodowym, ustalonym w przywołanej ustawie na kwotę 316 złotych. Zgodnie z wyliczeniami przedstawionymi w zaskarżonej decyzji, wskazana różnica wynosiła 62,50 zł, która to kwota została przyznana w decyzji organu I instancji jako zasiłek stały. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało zatem, że organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość przyznanego od 1 maja 2004r świadczenia w formie zasiłku stałego w wysokości 62,50 zł. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku, określając ściśle zasady przyznawania zasiłku stałego, nie daje możliwości dowolnego czy uznaniowego ustalenia jego wysokości przez organ I instancji czy organ odwoławczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. podniosła, że zarówno organ I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wydając decyzję o przyznaniu świadczenia nie wzięły pod uwagę uprawnień skarżącej i jej syna wynikających z orzeczeń o niepełnosprawności. W szczególności nie zostało jej przyznane świadczenie w wysokości 420,00 zł, pomimo posiadanego przez nią orzeczenia o niezdolności do pracy zarobkowej oraz orzeczenia o niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji ponownie zaznaczył, że wysokość stałego zasiłku jest uzależniona od warunków określonych w art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a organy administracji nie mogą działać w tym zakresie w sposób uznaniowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej obowiązującymi w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz uwzględnia stan faktyczny zaistniały do tego dnia. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, 77, 80, Kpa), co mogło mieć wpływ na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego – art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". W myśl natomiast art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony o wymienione enumeratywnie obciążenia. Uzasadnienie decyzji organu I instancji z dnia 31 maja 2004 r. o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego w kwocie 62,50 zł miesięcznie zawiera wyłącznie lakoniczne stwierdzenie, że "po rozpatrzeniu materiałów sprawy stwierdzam, że spełnia Pani wymogi zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 1, 2 oraz art. 8 ust. 1,2,3 ustawy o pomocy społecznej". Organ uchybiając obowiązkowi określonemu art. 107 § 1 Kpa nie wskazał, jaki dochód i z jakiego okresu stanowił podstawę wydania decyzji i nie wyjaśnił sposobu wyliczenia kwoty przyznanego zasiłku. Co prawda, w aktach postępowania administracyjnego znajduje się wywiad środowiskowy sporządzony przez pracownika socjalnego w dniu 17 maja 2004 r. wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, w którym łączny dochód w rodzinie określono na kwotę 507 zł, ale z jego treści nie wynika, czy jest to dochód z miesiąca poprzedzającego wniosek, czy też z innego okresu. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przyjęło ( prawdopodobnie w oparciu o ten wywiad ), że miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi obecnie 507 zł, w tym zasiłek rodzinny w kwocie 43 zł w raz z dodatkami: z tytułu samotnego wychowywania dziecka niepełnosprawnego – 250 zł, z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka – 70 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144 zł. Wskazane kwoty nie zostały jednak wymienione w wywiadzie środowiskowym. Bezspornym natomiast jest, że zasiłki w takich właśnie kwotach przyznane zostały skarżącej innymi decyzjami tego samego organu I instancji, ale wydanymi dopiero 31 maja 2004 r. Sformułowanie "obecnie" nie precyzuje miesiąca, z jakiego dochód ustalono. Może natomiast wskazywać na datę wydania zaskarżonej decyzji, bądź datę sporządzenia wywiadu środowiskowego, co nie spełnia przesłanki ustalenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, o którym stanowi art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Złożone zaś przez skarżącą na rozprawie w dniu 26 lipca 2005 r. dwa dokumenty: decyzja z dnia [...] przyznająca od 1.04.2004 r. zasiłek stały wyrównawczy w kwocie 220, 60 zł oraz pismo Burmistrza Miasta K. z dnia 4.02.2005 r. zdają się wskazywać, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód rodziny skarżącej był inny, niż 507 zł. W konsekwencji, nie można jednoznacznie ustalić, czy organ prawidłowo wyliczył kwotę należnego skarżącej zasiłku stałego. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zgodnie z § 18 i § 19 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).