II SA/Łd 863/01

Dnia 11 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie : Sędzia WSA Jolanta Rosińska, p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego A. Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. M. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych z tytułu kosztów postępowa- nia. Sygn. akt II SA / Łd 863 / 01 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] na podstawie art. l ust. l i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z ze zm.) odmówił przyznania Z. M. uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia. W uzasadnieniu organ administracji podał, iż Z. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w przepisach przywołanej wyżej ustawy, natomiast w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 4 ust. l i art. 2 wyżej przywołanej ustawy z dnia 31 maja 1996 roku, które stanowią, iż uprawnienie do świadczenia jest przyznawane co prawda na podstawie wniosku zainteresowanej osoby ale w oparciu o dokumenty oraz dowody potwierdzające rodzaj i okres represji. Natomiast represją w rozumieniu ustawy jest: 1) osadzenie w obozach pracy przymusowej, 2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej. Zdaniem organu administracji I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdza jedynie fakt pobytu strony we wnioskowanym miejscu i czasie, nie potwierdzając wykonywania pracy przymusowej. Strona nie przedstawiła zatem wymaganych dokumentów potwierdzających represje. Ponadto zdaniem organu należy wykluczyć, ze względu na wiek strony, wywiezienie w charakterze robotnika przymusowego, a tylko taki charakter represji daje podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia. Od powyższej decyzji Z. M. złożyła odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia, które jej zdaniem jest krzywdzące i nie uwzględnia przeżyć, jakie były jej udziałem w czasie II wojny światowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – działając jako organ II instancji – decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] . W uzasadnieniu zajętego stanowiska podniósł, iż strona przedstawiła materiał dowodowy, z którego wynika jedynie, iż wraz z matką była deportowana do Niemiec, gdzie w powiecie P. przebywała w okresie od marca 1942 roku do końca wojny. Załączone do wniosku zeznania świadków potwierdzają jedynie fakt pobytu na terenie Niemiec i odwiedzania strony w miejscu jej pobytu w okresie deportacji. Strona nie przedłożyła natomiast wiarygodnych dowodów potwierdzających wykonywanie jakiejkolwiek pracy przymusowej jako 4 i pół letnie dziecko (w początkowym okresie represji). Tym samym świadczenie pieniężne nie może zostać przyznane. Na powyższą decyzję Z. M. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi podnosząc, iż jako małoletnia dziewczynka była wraz z matką Z. F. wywieziona do Niemiec. W okresie deportacji matka zabierała ją ze sobą do pracy w pole, bowiem była bita przez niemieckie dzieci. Czasami skarżącą pilnowały inne polskie dzieci. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)) Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. N 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 pkt 2 lit. "a" tejże ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terytoria przez nią okupowane w okresie wojny w latach 1939-1945. Akta przedmiotowej sprawy wskazują w sposób bezsporny, że skarżąca będąc dzieckiem została deportowana wraz z matką do Niemiec, gdzie przebywała do końca wojny to jest do maja 1945 roku. Organ nie kwestionuje tego, iż matka skarżącej została wywieziona w celu podjęcia pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym. Jednakże, w ocenie organu administracji, brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że pracę tę – ze względu na wiek – wykonywała również skarżąca. Sąd w składzie rozpatrującym przedmiotową skargę podziela stanowisko wynikające z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003 roku wydanego w sprawie III RN 120/02, (nie publikowanego) (vide:"Rzeczpospolita" z dnia 28 października 2003 roku), w świetle którego dziecku deportowanemu wraz z rodzicami, którzy pracowali jako robotnicy przymusowi, przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego dla osadzonych w obozach pracy przymusowej i deportowanych (wywiezionych) do takiej pracy przez III Rzeszę albo ZSRR, bez konieczności ustalenia, że faktycznie pracowało. Jak bowiem przekonująco wywiódł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tegoż wyroku, nie można zakładać, że cel wywiezienia rodziców był inny niż cel wywiezienia dzieci. Ponadto z przepisów ustawy nie wynika, aby uznanie deportacji za represję było uwarunkowane zdolnością danej osoby do pracy w chwili jej wywiezienia. Czas deportacji nie był bowiem z góry ustalony, a tym samym wywożenie dzieci i umieszczanie ich wraz z rodzicami w gospodarstwach rolnych tworzyło zaplecze siły roboczej. Dzieci, w miarę rozwoju fizycznego, kierowane były przez właścicieli gospodarstw do przymusowego wykonywania różnych prac gospodarskich, niejednokrotnie przekraczających ich możliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.s.a. w związku z art. 135 p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O zasądzeniu na rzecz skarżącej kwoty z tytułu wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z art. 55 par. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania uprawnienia do świadczenia) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 p.s.a. za bezprzedmiotowe.