II SA/Łd 863/07

Dnia 17 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2007 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od orzeczenia o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego postanawia odrzucić skargę. W dniu 7 września 2007 roku A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], którym zwrócono wniosek skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], ustalającego wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy P. 92. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a." nie przewidują kompetencji sądu administracyjnego do kontroli postanowienia o zwrocie wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od orzeczenia w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w przypadkach przewidzianych w art. 3 § 2 i 3 wskazanej ustawy. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie oraz postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Wydane postanowienie niewątpliwie nie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, ani postanowieniem, na które służy zażalenie, czy też postanowieniem kończącym postępowanie. Postępowanie dotyczące kwestionowania przez użytkownika wieczystego aktualizacji opłaty rocznej uregulowane jest w przepisach art. 78-80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. - Dz.U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W myśl art. 80 przedmiotowej ustawy od orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego w przedmiocie wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. W takim przypadku wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo uzasadniona jest w innej wysokości zastępuje pozew. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie orzeczenie traci moc. Sprzeciw od orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego, rozstrzygającego spory o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, nie jest środkiem odwoławczym, lecz żądaniem przekazania sprawy na drogę postępowania cywilnego. Sprzeciw nie ma charakteru zwykłej czynności procesowej w toku instancji. Wniesienie sprzeciwu w terminie wywołuje dwojakiego rodzaju skutki prawne: skutek materialnoprawny polega na utracie mocy wiążącej przez orzeczenie kolegium, skutkiem procesowym jest przeniesienie sprawy do sądu powszechnego. Wskazany w art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin do wniesienia sprzeciwu jest terminem zawitym, a upływ tego terminu wywołuje skutki wyłącznie w sferze prawa materialnego. Termin ten ma zatem charakter materialnoprawny i jest nieprzywracalny. W ocenie Sądu przepisy prawa nie przewidują możliwości złożenia wniosku ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od orzeczenia w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażano stanowisko, iż skarga do sądu administracyjnego wniesiona na postanowienia samorządowego kolegium odwoławczego wydane w toku postępowania dotyczącego aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1996 roku, sygn. akt OPK 10/96, opubl. ONSA 1997/1/8; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 1997 roku, sygn. akt I SA 1333/97, opubl. OSP 1998/3/57; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 1998 roku, sygn. akt I SA 1735/97, opubl. LEX nr 44634). Wprawdzie orzeczenia te zapadły na tle przepisu art. 43a ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. - Dz. U. z 1991 roku Nr 30, poz. 127 ze zm.), to jednak podstawą uznania skargi za niedopuszczalną było ustalenie cywilnoprawnego charakteru tego rodzaju spraw. Sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach należących do właściwości innych sądów oraz w sprawach, które mają charakter cywilnoprawny. Do postanowień i orzeczeń wydanych w postępowaniu przed samorządowymi kolegiami odwoławczymi w przedmiocie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nie mają zatem zastosowania przepisy o zaskarżalności aktów administracyjnych do sądu administracyjnego. Zauważyć jednocześnie trzeba, iż zastosowanie niektórych przepisów procedury administracyjnej nie pociąga za sobą automatycznego uznania, że sprawa dotycząca aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste staje się na pewnym etapie jej załatwiania przez kolegium sprawą administracyjną ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu konsekwencjami. Właściwy organ, mając do czynienia ze sprawą cywilnoprawną przy rozpoznaniu której mają być odpowiednio zastosowane określone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i stosując przewidzianą przez te przepisy formę postanowienia, nie tworzy w ten sposób sprawy administracyjnej odrębnej od sprawy głównej. Takie postanowienie nie kończy postępowania administracyjnego (sprawy administracyjnej). Jest to postanowienie wydane w związku z wniesieniem środka prawnego w sprawie cywilnej, jaką jest podwyższenie opłaty rocznej. Postanowienie o zwrocie wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od orzeczenia w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę administracyjną co do istoty. Postanowienie to jest postanowieniem incydentalnym, wydanym po zakończeniu pierwszego etapu rozpoznania cywilnoprawnego sporu dotyczącego wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Zgodnie z treścią art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Ponieważ do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań (art. 127 § 3 k.p.a.) od postanowienia w przedmiocie zwrotu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od orzeczenia ustalającego wysokość opłaty rocznej nie można złożyć wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprost wyklucza także możliwość stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o zażaleniu. Ustawa ta nie przewiduje w swej treści, poza sprzeciwem, żadnego środka zaskarżenia, a cywilnoprawny charakter sprawy o ustalenie wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nie pozwala na przyjęcie per analogiam, iż środek taki przysługuje. Postanowienie to nie jest również, w ocenie Sądu, postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne. Jak już wyżej zaznaczono powszechnie w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowym przyjęto, iż postępowanie dotyczące sporu o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym. Z uwagi właśnie na ten cywilnoprawny charakter wszelkie akty właściwych organów administracji publicznej w tego rodzaju sprawach nie podlegają sądowej kontroli sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1998 roku, sygn. akt I SA/1712/97, opubl. Lex nr 44538; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2006 roku, sygn. akt P 35/05, opubl. OTK-A 2006/11/167; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2005 roku, sygn. akt II SA/Gd 167/05, opubl. Lex nr 220205; A. Wrześińska-Nowacka, J. P. Tarno, Postępowanie w sprawach opłaty za użytkowanie wieczyste, opubl. Samorząd Terytorialny 1995/7-8, str. 109-117). W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż zaskarżone postanowienie nie zostało wymienione w treści art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a co za tym idzie nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.