II SA/Łd 864/06
WyrokWSA w Łodzi2007-02-15
Skład orzekający: Anna Stępień, Ewa Markiewicz, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, który stanowi część składową nieruchomości objętej współwłasnością, może zostać wydana bez udziału wszystkich współwłaścicieli nieruchomości w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, który jest częścią składową nieruchomości objętej współwłasnością, nie może zostać utrzymana w mocy, jeśli postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z pominięciem niektórych współwłaścicieli. Brak zapewnienia tym osobom czynnego udziału w postępowaniu stanowi naruszenie przepisów proceduralnych, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej D. i H. M. rozbiórkę dobudowanej kotłowni i wiatrołapu do istniejącego budynku mieszkalnego, który stanowił przedmiot współwłasności. Inwestorzy wykonali roboty budowlane bez uzyskania pozwolenia na budowę lub decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organy administracji uznały roboty za samowolę budowlaną i wydały nakaz rozbiórki. Skarżący podnosili, że nie byli jedynymi współwłaścicielami nieruchomości i że inni współwłaściciele mieli brać udział w pracach budowlanych. Kwestionowali również sposób prowadzenia postępowania, wskazując na pominięcie innych współwłaścicieli.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 lutego 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 roku sprawy ze skargi D. M. i H. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]); 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją nr [...] znak: [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. 48 ust. 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 104 k. p. a. nakazał D. i H. M. rozbiórkę dobudowanej kotłowni i wiatrołapu do istniejącego budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewidencyjny gruntów: 44/1 i 44/2, obręb 4 w K. przy ul. A 115 z pozostawieniem fundamentów.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 9 grudnia 2005 roku przeprowadzono oględziny w sprawie legalności prowadzonego remontu budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na przedmiotowej działce. W wyniku wizji lokalnej ustalono, że współwłaścicielami działki są D. i H. M., J. L., W. L., Z. L., zmarła K. Ł., po której nie przeprowadzono postępowania spadkowego oraz zmarła H. J., po której przeprowadzono postępowanie spadkowe, lecz spadkobierców nie ujawniono w wypisie z rejestru gruntów z dnia 9 grudnia 2005 roku.
Na działce zlokalizowany jest budynek mieszkalny o wymiarach 10,00 x 8,00 m, wykonany w konstrukcji: ściany murowane, dach drewniany pod pokrycie blachą.
W 2004 roku D. i H. M. wykonali wymianę pokrycia dachowego z dachówki cementowej na blachę trapezową powlekaną, od strony południowej dobudowali pomieszczenie gospodarcze z przeznaczeniem na kotłownię o wymiarach zewnętrznych ok. 2,25 x 2,25 m i wysokości 2,80 m, zadaszenie (wiatrołap) o wymiarach zewnętrznych ok. 2,25 x 3,85 m nad wejściem w konstrukcji murowanej z pustaka pianowego, wymianę stolarki okiennej na PCV w ilości 8 sztuk w istniejących otworach okiennych, docieplenie ścian styropianem (bez wyprawy elewacyjnej i warstwy bazowej), instalację c. o. z kotłem na paliwo stałe.
Roboty wykonano na istniejącym fundamencie. Zakres oraz datę wykonania robót organ ustalił w oparciu o zeznania świadków
Na terenie objętym inwestycją brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestorzy nie występowali o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Na wykonanie powyższych robót nie posiadali pozwolenia lub zgłoszenia właściwemu organowi architektonicznemu.
Od powyższego rozstrzygnięcia D. i H. M. w dniu 14 lipca 2006 roku wnieśli odwołanie podnosząc, że w dniu 13 maja 2004 roku zamieszkali w domu, który zamierzali zakupić. Zawarli ze sprzedającym przedwstępną umowę sprzedaży. Początkowo wszyscy współwłaściciele nieruchomości wyrazili zgodę na sprzedaż. Do uzyskania dla skarżących niezbędnej do rozbudowy dokumentacji zobowiązali się współwłaściciele działki - bracia: W. i J. L.. Te osoby wykonywały większość prac budowlanych. Jednakże w 2004 roku bracia wycofali się z zobowiązania sprzedaży działki, podejmowali próby wyrzucenia skarżących z domu. D. i H. M. wykupili od pozostałych współwłaścicieli część udziałów we współwłasności działki.
Obecnie dom wygląda tak, jak był pierwotnie zaplanowany. Tam, gdzie jest kotłownia, miała być ubikacja, a tam, gdzie jest wiatrołap miała być sień. Samowola budowlana nie miała miejsca, a jedynie niedopełnienie obowiązku zgłoszenia wykonania robót niewymagających decyzji o pozwoleniu na budowę.
Decyzję o nakazie rozbiórki doręczono tylko D. i H. M., natomiast pozostali współwłaściciele nieruchomości nie otrzymali podobnej decyzji. W ocenie stron, każdy ze współwłaścicieli powinien być poinformowany o zaistniałej sytuacji.
Nadto podnieśli, iż zburzenie kotłowni i wiatrołapu naruszyłoby konstrukcję dachu.
Odwołujący się podkreślili, iż zostali oszukani przez braci Lesiaków.
Decyzją nr [...], znak: [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k. p. a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał w uzasadnieniu, że D. i H. M. przebudowali budynek mieszkalny, którego są jednymi ze współwłaścicieli. Organ I instancji na podstawie art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] nakazał wstrzymać prowadzenie powyższych robót i zobowiązał strony do przedstawienia zaświadczenia o zgodności obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku braku planu - ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Małżonkowie M. nie wykonali powyższego obowiązku.
Organ wskazał na możliwość legalizacji samowoli budowlanej, przewidzianą w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W celu przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego uzyskał z Urzędu Miejskiego w K. informację, iż obecnie Gmina K. nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i w latach 2001 – 2005 nie została wydana żadna decyzja ustalająca warunki zabudowy dla terenu, na którym skarżący popełnili samowolę budowlaną.
Obecnie niemożliwa jest legalizacja obiektu, co uzasadnia sankcję określoną w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Organ dodatkowo zaznaczył, że zgodnie z art. 29 ustawy Prawo budowlane, budowa kotłowni i wiatrołapu nie jest wymieniona na zamkniętej liście zawierającej wykaz obiektów, których budowa jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Na powyższą decyzję D. i H. M. wnieśli w dniu 16 września 2006 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, że obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości spoczywa na właścicielach nieruchomości, tj. na W. i J. L., posiadających udział 152/192 części w jej własności, którzy sporne roboty wykonywali.
W uzasadnieniu skarżący podali, że w dniu 13 maja 2004 roku zawarli z podającymi się za właścicieli nieruchomości: W. i J. L. umowę przedwstępną sprzedaży. Dom wymagał remontu, który mieli przeprowadzić skarżący na koszt własny.
W dniu 9 czerwca 2004 roku zgłosili w Urzędzie Miasta wykonanie robót budowlanych niewymagających decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgłoszenie nie zostało przyjęte, ponieważ skarżący nie przedstawili dowodu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością. Wówczas okazało się, że współwłaścicieli nieruchomości jest więcej, a bracia L. posiadają udział we współwłasności nieruchomości wynoszący 152/192 części. W. i J. L. zobowiązali się uzyskać niezbędne pozwolenie na rozbudowę budynku. Poinformowali skarżących, iż dokumenty te otrzymali i przystąpili do remontu, wykonując go w przeważającej części własnoręcznie, na koszt małżonków M.. W późniejszym okresie, bracia L. wycofali się z zobowiązania co do sprzedaży działki. W międzyczasie strony kupiły od pozostałych współwłaścicieli udziały wynoszące 12/192 części nieruchomości.
W ocenie D. i H. M. wydana decyzja narusza art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ niezasadnie obciążył skarżących za niedopełnienie obowiązków spoczywających na innych osobach.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 135, poz. 1269) w związku z art. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl z art. 134 § 1 p. p. s. a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze.
Na podstawie art. 135 p. p. s. a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie zaś do art. 133 § 1 p. p. s. a. Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej w granicach danej sprawy.
W niniejszej sprawie organy nie ustrzegły się uchybień prowadzonego postępowania skutkujących koniecznością uchylenia aktów obu instancji. Decyzje wydano w oparciu o przepisy art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 ze zm.), regulujące postępowanie w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego.
Na wstępie podnieść należy, iż przepisy art. 28 i nast. ustawy Prawo budowlane nakazują inwestorowi procesu budowlanego poprzedzenie realizacji inwestycji uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego konieczne jest uprzednie otrzymanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w oparciu o art. 4 ust. 2 oraz art. 60 i nast. ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.)
Prowadzenie inwestycji pomimo niespełnienia powyższych wymagań rodzi doniosłe skutki. Organ nadzoru budowlanego wyposażony jest bowiem w szereg kompetencji do wymuszenia na inwestorze doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. W niektórych przypadkach organ jest uprawniony do wydania decyzji o nakazie rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu (art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane). Sankcje stosowane są organ nadzoru budowlanego bez względu na tytuł prawny do działki, jakim legitymuje się inwestor samowolnie wzniesionego obiektu. Rygory te mogą być adresowane w szczególności wobec właściciela nieruchomości.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż prawo własności jest najsilniejszym prawem do rzeczy, podlegającym ochronie przepisem rangi konstytucyjnej (art. 64 Konstytucji RP). W myśl art. 140 k. c. właścicielowi rzeczy przysługuje uprawnienie do korzystania z rzeczy, w tym do pobierania z niej pożytków, a także do rozporządzania rzeczą. Właściciel wyposażony jest w szereg instrumentów służących zapewnieniu możliwości niezakłóconego korzystania ze swego prawa. W szczególności władztwo właściciela zabezpiecza powództwo wydobywcze i negatoryjne uregulowane w art. 222 § 1 i 2 k. c.
Jednakże w pewnych wypadkach, z uwagi na kolizję instytucji własności z innymi dobrami prawnymi zachodzi konieczność uszczuplenia praw właściciela na rzecz udzielenia ochrony innym wartościom. Wyrazem tak pojmowanego dobra powszechnego jest przewidziana w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP możliwość ograniczania właściciela w korzystaniu i rozporządzaniu przedmiotem własności na zasadach określonych w ustawach. Niewątpliwie do ustaw takich zalicza się także ustawę Prawo budowlane, która w art. 28 i nast. reglamentuje zasady wznoszenia budynków i budowli, realizując obowiązek ochrony także innych prawnie chronionych dóbr, jak np. zdrowie, życie obywateli, bezpieczeństwo powszechne, porządek publiczny.
Decyzja administracyjna nakazująca inwestorowi będącemu współwłaścicielem nieruchomości rozbiórkę wybudowanego obiektu stanowi wypełnienie obowiązku ustawowego czuwania nad zgodnością z prawem procesu budowlanego. Wartość ta ma charakter ogólnospołeczny i zyskuje prymat nad prawem właściciela do swobodnego wykorzystywania nieruchomości.
Jednocześnie zważyć należy, iż własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Wówczas zastosowanie znajduje instytucja współwłasności (art. 195 k. c.). Współwłasność występuje albo w postaci współwłasności łącznej albo współwłasności w częściach ułamkowych (art. 196 § 1 k.c.).
W przypadku współwłasności łącznej, stosuje się doń przepisy prawa, z których wynika, np. przepisy o wspólności majątkowej małżeńskiej. Natomiast w przypadku współwłasności w częściach ułamkowych, prawo każdego ze współwłaścicieli określone jest odpowiednim ułamkiem w stosunku do całości rzeczy. W takiej sytuacji każdemu ze współwłaścicieli przysługuje niepodzielne prawo do współposiadania i korzystania z rzeczy w zakresie, w jakim da się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k. c.). Wtedy jednak czynności prawne o charakterze rozporządzającym wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli, która w pewnych wypadkach może być zastąpiona zgodą wyrażoną przez Sąd.
Jednocześnie, mając na uwadze fakt, iż źródłem sporu w niniejszej sprawie była rozbudowa budynku mieszkalnego położonego na wspólnej nieruchomości zwrócić uwagę należy na dyspozycję art. 48 k. c., który przewiduje, iż budynki należą do części składowych nieruchomości. Wobec jasnego i precyzyjnego brzmienia art. 47 § 1 k. c. przyjąć wypada, iż budynek stanowiący część składową nieruchomości należy do wszystkich współwłaścicieli tejże nieruchomości. Konstatacja ta pozwala na wszechstronne rozważenie zagadnienia strony i interesu prawnego współwłaściciela nieruchomości w postępowaniu administracyjnymi toczącym się wobec budynku wzniesionego na działce objętej współwłasnością.
W myśl art. 28 k. p .a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zgodne są poglądy doktryny i orzecznictwa, iż o przymiocie strony postępowania administracyjnego decydują normy prawa materialnego, z których wywodzi się posiadany interes prawny lub obowiązek. Chodzi tu zarówno o przepisy materialnego prawa administracyjnego, jak też i innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego, z których konkretny podmiot wywodzi roszczenie procesowe o udzielenie ochrony konkretnego uprawnienia, bądź z których wynika dlań obowiązek określonego działania, nieczynienia, czy też znoszenia czyjegoś działania wkraczającego w sferę uprawnień strony. Jednocześnie różnorodność podstawy prawnej uprawnienia do występowania w charakterze strony nie przekłada się na zróżnicowanie w zakresie praw przysługujących w postępowaniu. Z panującej w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności wynika bowiem, iż każda ze stron wyposażona jest w pełen wachlarz uprawnień i obowiązków. Oznacza to, iż bez względu na tytuł prawny, z którego konkretny podmiot wywodzi przymiot strony, ma tę samą, jak inne - pozycję procesową (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 224 i nast.)
Prawidłowe ustalenie zakresu podmiotów legitymujących się uprawnieniem do występowania w charakterze strony należy do podstawowych warunków rzetelnie przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W myśl bowiem art. 10 § 1 k. p. a. każdej ze stron, bez wyjątku, zapewnić należy realną możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Niespełnienie powyższego nakazu skutkować może zaistnieniem przesłanki wznowienia postępowania, o ile przełoży się na niezawiniony przez stronę stan braku udziału w postępowaniu, określony w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Tak zarysowana instytucja strony postępowania uzasadnia stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie z pominięciem niektórych stron postępowania, z naruszeniem art. 10 § 1 i 28 k. p. a. Uchybienie to należy do wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a. podstaw wznowienia postępowania, ponieważ pominięte strony nie uczestniczyły w postępowaniu bez własnej winy. (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2003 roku, sygn. akt I SA 280/02, niepubl., wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 roku, sygn. akt OSK 682/04, publ. Lex nr 176144)
Podnieść bowiem należy, iż z niekwestionowanych ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym wynika, iż nieruchomość położona przy ul. A 115 w K. wraz z częścią składową, tj. spornym budynkiem mieszkalnym stanowi przedmiot współwłasności wielu osób. Organy wskazują wprost imiona i nazwiska współwłaścicieli podając, iż są to: J. L., W. L., Z. L., nieżyjące: K. Ł. i H. J. oraz małżonkowie: D. i H. M..
Tymczasem obowiązek wynikający z kwestionowanych decyzji, dotyczących wspólnej z mocy wymienionych wyżej przepisów Kodeksu cywilnego, nieruchomości został nałożony jedynie na skarżących, których udział we współwłasności wynosi 12/192 części (wypis z księgi wieczystej – k. 50/6 akt administracyjnych).
W tym stanie rzeczy adresatami rozstrzygnięć organów obu instancji winni być wszyscy współwłaściciele zabudowanej samowolnie nieruchomości. Istnieje wszak norma prawa materialnego (art. 140, art. 209 k. c.), z której współwłaściciele mają prawo wywodzić interes w udziale w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nieruchomości wspólnej.
Podkreślić wypada, że wydane decyzje stanowiły wyraz zastosowania wprawdzie ustawowo przewidzianego, ale jednak ograniczenia w swobodnym korzystaniu z rzeczy. Zwrócić uwagę należy, iż każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony i zobowiązany do ochrony wspólnego prawa (art. 209 k. c.). Pozbawienie niektórych ze współwłaścicieli możliwości uczestniczenia w postępowaniu i kontroli wydanego rozstrzygnięcia nie może być akceptowane. Nie mieści się w szczególności w przedstawionym wyżej pojęciu strony i interesu prawnego. Wprost przeciwnie, art. 28 k. p. a. nakazuje traktowanie każdego ze współwłaścicieli nieruchomości jako stronę takiego postępowania.
Zaprezentowane wywody zgodne są z licznymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przymiot strony przyznaje nie tylko inwestorowi, ale też właścicielowi (współwłaścicielowi) nieruchomości objętej inwestycją, a nawet - w wielu wypadkach - właścicielowi działki sąsiedniej (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1992 roku, sygn. akt I SA 1135/92, publ. ONSA-OZ 1997/1/23, wyrok NSA z dnia 30 lipca 1998 roku, sygn. akt I SA 125/98, publ. Lex nr 45039, cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 roku, sygn. akt OSK 682/04).
Już tylko dodatkowo trzeba wspomnieć, że skarżący wskazywali na udział w realizacji spornej rozbudowy innych współwłaścicieli nieruchomości, a tej okoliczności organy nie badały.
Wskutek pominięcia niektórych stron prowadzonego postępowania organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 28 i art. 10 § 1 k. p. a. o charakterze kwalifikowanym, stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a. Nie ulega żadnej wątpliwości, że strony, których prawo udziału w postępowaniu zostało przez organy zignorowane zostały pozbawione tej możliwości bez własnej winy. Winą tą można natomiast obarczyć organy administracji.
Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji nie pominą żadnej ze stron postępowania, zapewniając każdej prawo czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k. p. a.). W tej kwestii zwrócenia uwagi organów wymagała będzie jeszcze jedna okoliczność. Mianowicie, z ustaleń organów administracji wynika, iż niektórzy ze współwłaścicieli działki w K. nie żyją. W tej sytuacji otwarta pozostaje kwestia osób uprawnionych do udziału w postępowaniu w charakterze strony. W celu prawidłowego ustalenia kręgu tych podmiotów ustalić należy tożsamość osób uprawnionych do spadkobrania po zmarłych stronach. Służyć temu będzie uzyskanie odpisów postanowień właściwych sądów rejonowych w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, jako że w myśl art. 1027 k. c. wykazanie przez stronę przymiotu spadkobiercy winno nastąpić w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1967 roku, sygn. akt I CZ 97/67, publ. OSNC 1968/8-9/145).
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, uznawszy iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło