II SA/Łd 87/10

Dnia 23 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta P. przyznał J. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia – J. S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008r. do dnia 30 września 2009r. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, iż egzekucja alimentów od M. S. na rzecz w/w osoby okazała się bezskuteczna. Wskazał na spełnienie warunków określonych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Kierownik USC w P. zmienił nazwisko małoletniej J. J. S. z "S." na "S.". Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta P. zmienił decyzję własną z dnia [...] w części dotyczącej nazwiska osoby uprawnionej do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta P. orzekł o uznaniu kwoty 1800 zł przekazanej według Komornika Sądowego w okresie od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 marca 2009r. na poczet alimentów na rzecz J. S. za świadczenie nienależnie pobrane, które wraz z odsetkami ustawowymi zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podlega potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Od decyzji tej J. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. – opatrzone datą 16 kwietnia 2009r. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania wniesionego przez J. S. od decyzji z dnia "[...]." – zapewne chodziło tu o w/w decyzję z dnia [...]. Na powyższe postanowienie J. S. wniosła w dniu 8 lipca 2009r. skargę do WSA w Łodzi za pośrednictwem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. Jak ustaliłam na podstawie repertorium i podsystemu OSO skarga ta nigdy nie dotarła do Sądu. Natomiast postanowieniem z dnia [...], nr [...], SKO w Ł. uwzględniło skargę w całości i uchyliło własne postanowienie z dnia [...], nr [...], a następnie po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji z dnia [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 163 K.p.a., art. 2 pkt 7 lit. d, art. 2 pkt 10, art. 12, art. 19 ust. 1, art. 24, art. 25, art. 27 ust. 9 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. – Dz.U. z 2009r., nr 1, poz. 7), a także rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. nr 136, poz. 855), Prezydent Miasta P. uchylił decyzję własną z dnia [...], nr [...] w ten sposób, że od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 marca 2009r. odmówił J. S. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę J. S. W uzasadnieniu organ administracji podał, iż z załączonych dokumentów z dnia 9 lutego 2009r. wynika, że J. S. otrzymywała systematycznie, bezpośrednio alimenty w wysokości 300 zł na rzecz córki J. S. także w okresie do października 2008r. kiedy to weszły w życie nowe uregulowania prawne. W myśl art. 2 pkt 7 lit. d w/w ustawy przyjęte alimenty bezpośrednio od dłużnika w okresie uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego są podstawą do uznania pobranych świadczeń za nienależne. Od decyzji tej J. S. wniosła (w terminie) odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W odwołaniu od tej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 27 ust. 9 oraz art. 2 pkt 7 lit. a i d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz naruszenie prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 163 K.p.a. w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i art. 138 § 2 K.p.a. Wobec tak sformułowanych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu J. S. zarzuciła, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Wywodziła, iż z treści art. 27 ust. 9 oraz art. 2 pkt 7 lit. a i d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że zastosowanie sankcji wstrzymania wypłaty świadczenia możliwe jest tylko wówczas, gdy w okresie ich pobierania otrzymywałaby alimenty bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego. Dłużnik do dnia dzisiejszego nie dokonał z tytułu alimentów wpłaty żadnej kwoty pieniężnej i jedynie B. S. (matka dłużnika), która nie została zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych i ich nie przejęła, dobrowolnie przekazywała na konto przedstawicielki ustawowej w formie przelewu bankowego, w ratach miesięcznych na rzecz małoletniej J. S. kwoty po 300 zł miesięcznie. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], sygn. akt [...] dłużnikiem alimentacyjnym jest ojciec dziecka M. S. Nie ma natomiast podstaw do przyjęcia, że dłużnikiem alimentacyjnym jest babka dziecka (matka dłużnika) B. S., ponieważ w stosunku do niej nie było prowadzone postępowanie o alimenty. W sprawie nie doszło także do przejęcia długu w rozumieniu art. 519 § 1 i 2 K.c. Ponadto nie uległa w żaden sposób zmianie jej sytuacja rodzinna lub dochodowa. Prawo do świadczeń zostało przyznane jej na podstawie: wniosku, oświadczenia oraz zaświadczenia wydanego przez Komornika Sądowego na podstawie informacji, które były przez nią przekazywane od dnia 17 września 2007r., a których treść do dnia wydania decyzji przyznającej prawo do świadczeń z dnia 10 października 2008r. nie uległa zmianie. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 107 K.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 23 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 2 pkt 7, art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż organ pierwszej instancji, stwierdzając w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego naruszenie art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w wyniku pobrania przez J. S. w okresie od dnia 3 lipca 2008r. do dnia 3 lutego 2009r. bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego alimentów w trakcie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie dokonał zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 24 ust. 1 tej ustawy zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] zmienionej decyzją z dnia [...] w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w ten sposób, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 26 sierpnia 2008r. odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej na okres od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 marca 2009r. pozostawiając pozostałe ustalenia decyzji bez zmian, lecz wydał zaskarżoną decyzję o uchyleniu decyzji z dnia [...] w ten sposób, że odmówił J. S. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie zajmując stanowiska odnośnie pozostałych ustaleń zawartych w uchylanej decyzji. Do podjęcia tej decyzji nie była wymagana zgoda J. S. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, iż zaskarżona decyzja obarczona jest wadami polegającymi na uchyleniu decyzji z dnia [...], w której organ pierwszej instancji odmówił J. S. przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 marca 2009r. na córkę J. S. z pominięciem kwestii dotyczącej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września 2009r. Następnie organ odwoławczy stwierdził, iż zarzuty zawarte w odwołaniu J. S. nie stanowiły podstawy podjętego rozstrzygnięcia i są bezzasadne. Na osobę, której przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego nałożony jest obowiązek informowania niezwłocznie o każdej zmianie: liczby członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do zaliczki alimentacyjnej organu wypłacającego świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Z art. 2 pkt 7 lit. d powołanej ustawy jednoznacznie wynika, iż nienależnie pobranym świadczeniem alimentacyjnym jest świadczenie wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty, niezależnie za jaki czasokres, niezależnie w jakiej formie i niezależnie za czyim pośrednictwem. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż nie widzi możliwości zastosowania art. 132 K.c. w przedmiotowej sprawie. Zarzuty zawarte w odwołaniu są niezrozumiałe, bowiem toczy się odrębne postępowanie nadzwyczajne, którego przedmiotem jest decyzja ostateczna. Zatem nie jest możliwym utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...], nr [...], bowiem nie jest możliwe niewłaściwe zastosowanie przepisów i ich błędna interpretacja. W skardze na powyższą decyzję J. S. zarzuciła: 1. naruszenie art. 27 ust. 9, art. 2 pkt 7 lit. d, art. 2 pkt 7 lit. a, art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 2, art. 24 ust. 1, art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; 2. niezastosowanie art. 409, art. 451 § 3, art. 519 § 1 i 2 K.c., art. 132 § K.r.o.; Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Ł. oraz stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania – art. 138 § 2 K.p.a. W uzasadnieniu skarżąca podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, iż z treści art. 2 pkt 7 lit. a i d art. 27 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji wynika, iż zastosowanie sankcji wstrzymania wypłaty świadczeń możliwe jest tylko wówczas, gdy w okresie ich pobierania otrzymywałaby alimenty bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego, nie zaś od członka jego rodziny. . Dłużnik do dnia dzisiejszego nie dokonał z tytułu alimentów wpłaty żadnej kwoty pieniężnej. Jedynie matka dłużnika – B. S., poczynając od dnia 17 września 2007r. dobrowolnie przekazywała na rzecz małoletniej J. S. kwoty po 300 zł miesięcznie z dopiskiem "alimenty". W sierpniu 2008r. Komornik Sądowy wystawił skarżącej wymagane zaświadczenie, które wraz z wnioskiem i pozostałymi załącznikami zostało złożone w organie pierwszej instancji. Skarżąca zaznaczyła we wniosku, że otrzymuje środki finansowe od babci dziecka – dokonując ich szczegółowego wyliczenia i zsumowania za rok ubiegły. W takim stanie faktycznym, decyzją z dnia [...] przyznano jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na J. S. Skarżąca podniosła także, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie miało podstaw prawnych do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, lecz powinno we własnym zakresie uzupełnić postępowanie dowodowe i wydać decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję oraz umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. Uchylenie zaskarżonej decyzji narusza art. 138 § 2 K.p.a. Nadto skarżąca wskazała, iż nie uległa w żaden sposób zmianie jej sytuacja rodzinna lub dochodowa, albowiem prawo do świadczeń zostało jej przyznane na podstawie: wniosku i oświadczenia, których treść do dnia wydania decyzji z dnia [...] nie uległa zmianie. Decyzja z dnia [...] stała się więc zgodnie z K.p.a. ostateczna. Nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek pozwalających na zastosowanie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 163 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta P. uchylił w całości decyzję własną z dnia [...], nr [...] przyznającą skarżącej świadczenie w funduszu alimentacyjnego na J. S. w okresie od dnia 1 października 2008r. do dnia 30 września 2009r. i odmówił J. S. prawa do w/w świadczenia. Z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2010r., nr [...] wynika, iż J. S. wniosła odwołanie od w/w decyzji z dnia [...] i posiedzenie w tej sprawie zostało wyznaczone na dzień 3 marca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływaną jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności i bezczynność określone w art. 3 § 2 w/w ustawy. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności. Zgodnie z art. 161 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przy tym określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznania sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji sąd uznał, iż mamy do czynienia właśnie z bezprzedmiotowością skargi. Nie przesądza o tym jednak ocena zasadności zarzutów skargi, lecz fakt, iż po jej wniesieniu organ I instancji, w wykonaniu zaskarżonej decyzji wydał kolejne rozstrzygnięcie. W takiej sytuacji uznać należy, iż zaskarżona decyzja została niejako skonsumowana, spełniła swoją rolę o tyle, że postępowanie zostało ponownie przeprowadzone i zakończone. Skarżącej służą bowiem środki zaskarżenia od rozstrzygnięć, następujących po zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu dalsze postępowanie sądowe, mające na celu weryfikację decyzji kasatoryjnej, po której zapadały kolejne rozstrzygnięcia, byłoby niecelowe, tym bardziej, że uruchomione zostały przez skarżącą kolejne środki odwoławcze w toku dalszego postępowania. Wydane w jego trakcie decyzje sprawiły, iż zaskarżona decyzja została definitywnie wykonana, wypełniając swoją rolę. Z tych względów sąd uznał, że postępowanie ze skargi na decyzję kasatoryjną stało się w tej konkretnej sprawie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a., dlatego też należało umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi z mocy art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a.