II SA/Łd 871/17

Dnia 19 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.) powoływanej dalej k.p.a., art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 489 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.o.u.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., nr [...] –[...], orzekającą o odmowie umorzenia H. K. należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz M. K. na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r., nr 86 poz. 732). Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji H. K. wskazał na swoją sytuację zdrowotną oraz finansową, podnosząc jednocześnie, że obecnie nie stać go na spłatę zadłużenia, bo utrzymuje się z renty, której 70% przeznacza na pobyt w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym DPS "A". Organ odwoławczy podkreślił dalej, że zaliczka alimentacyjna była wypłacana na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, która obowiązywała do dnia 30 września 2008r. Z przepisów przejściowych nowej ustawy - o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - wynika, że dotychczasowe przepisy, tj. przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej mają zastosowanie jedynie do spraw o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy (art. 41 u.p.o.u.a.), spraw o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne (art. 42 ust. 2 u.p.o.u.a.) i egzekucji należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (art. 43 ust. 1 u.p.o.u.a.). Sprawa o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie należy do żadnej z kategorii spraw, wymienionych w przepisach przejściowych nowej ustawy. Tym samym sprawy, dotyczące umarzania należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, zostały potraktowane jako podlegające regulacjom nowej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co - w przypadku złożenia przez dłużnika alimentacyjnego wniosku o umorzenie należności z tytuły wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych po 1 października 2008r. - oznacza bezpośrednie stosowanie nowego prawa. Wobec powyższego, Kolegium stwierdziło, że podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy art. 30 ust. 1 i ust. 3 u.p.o.u.a., a następnie wyjaśniło, że H. K. złożył do Urzędu Miasta i Gminy w N. wniosek o umorzenie zadłużenia oraz wstrzymanie egzekucji z renty, opisując w jego uzasadnieniu swoją sytuację materialna i zdrowotną. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N., pismem z dnia 11 maja 2017r., nr [...], przekazał ww. wniosek do organu właściwego dłużnika - Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. Wskazując, że wniosek dotyczy umorzenia zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych w wysokości 6.897,92 zł. Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł., pismem z dnia 16 maja 2017r., nr [...], zwróciło się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. M. K. o wskazanie stanu zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz M. K., a także stanu egzekucji prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego – H. K. W odpowiedzi na powyższe pismo Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. M. K. przekazał zaświadczenie o dokonanych wpłatach z dnia 30 maja 2017r., o sygn. akt [...]. Organ II instancji podkreślił, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest organ właściwy dłużnika. W myśl zaś art. 2 pkt 9 u.p.o.u.a., ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym dłużnika oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny zamieszkuje na terenie miasta Ł. co oznacza, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, jest Prezydent Miasta Ł. Dalej organ odwoławczy wskazał, że z treści przepisu art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jednoznacznie wynika, iż koniecznym i jedynym warunkiem umorzenia choćby części należności, powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. O skuteczności egzekucji można mówić tylko wówczas, gdy w danym okresie wyegzekwowano od dłużnika pełną kwotę należności z tytułu bieżących i zaległych alimentów. Podnieść należy, że jedynym kryterium rozstrzygania o zakresie należności, jakie może umorzyć organ właściwy dłużnika alimentacyjnego jest okres czasu, w jakim egzekucja jest skuteczna co najmniej w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Kolegium wskazało, że z załączonego do akt sprawy zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia 30 maja 2017r. wynika, że w okresie ostatnich 3, 5 czy też 7 lat egzekucja zasądzonych od skarżącego alimentów nie była skuteczna (w każdym miesiącu systematyczne wpływy na konto wierzyciela mają miejsce dopiero od dnia 22 września 2016r.) bowiem wysokość dokonywanych potrąceń nie odpowiada warunkom określonym w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Konsekwencją powyższego jest odmowa umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej zaliczek alimentacyjnych. Organ II instancji dodał, że kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Z tego też względu argumenty strony, dotyczące niewątpliwie trudnej sytuacji zdrowotnej, życiowej i finansowej oraz ewentualne powody powstania zadłużenia, pozostają bez wpływu na wynik sprawy, bowiem w przedmiotowej sprawie jedyną i konieczną przesłanką rozstrzygania o zakresie należności, jakie mógł umorzyć organ właściwy dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych, jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości określonej w sposób procentowy i w okresach przewidzianych w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Warunek ten w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył H. K., który przedstawił swą trudną sytuację finansową i zdrowotną. Na tej podstawie skarżący podniósł, że nie jest w stanie w dalszym ciągu spłacać zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i w związku z tym prosi o uwzględnienie jego sytuacji zdrowotnej oraz życiowej i całkowite umorzenie jego zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach prawa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl art. 30 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów - (ust. 1). Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (ust. 2). Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Z przywołanego wyżej unormowania art. 30 ustawy wynika, że instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń, odrębnie uregulowana jest w odniesieniu do kompetencji organu właściwego dłużnika (art. 30 ust. 1) odrębnie zaś wierzyciela (art. 30 ust.2). W rozpoznawanej sprawie organy orzekające, swą właściwość wywodziły z treści art. 2 pkt 9 u.p.o.u.a, działając jako organ właściwy dłużnika. Ich kompetencja ograniczała się przeto jedynie do możliwości orzekania w trybie art. 30 ust. 1 powołanej ustawy. Analizując przeto zasadność wniosku H. K. w kontekście przesłanek określonych we wskazanym przepisie, słusznie podkreślono, że jedyną i konieczną przesłanką rozstrzygania o zakresie należności, jakie mogą podlegać umorzeniu w tym trybie, jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości określonej w sposób procentowy i w okresach przewidzianych w art. 30 ust. 1 ustawy. Warunek ten w rozpoznawanej sprawie nie został natomiast spełniony. Z załączonej do akt sprawy informacji przekazanej organowi I instancji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – Ś. w Ł. pismem z dnia 30 maja 2017 r. wynika, że w okresie ostatnich 3, 5 czy też 7 lat egzekucja zasądzonych od skarżącego alimentów była nieskuteczna, zaś wysokość dokonywanych przez niego wpłat nie odpowiada warunkom określonym w art. 30 ust. 1. W ocenie Sądu, kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Z tego też względu argumenty skarżącego dotyczące jego niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej i finansowej oraz ewentualne powody powstania zadłużenia nie mogły mieć znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Argumenty te mogą natomiast stać się podstawą do oceny wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy. Jednakże organem właściwym do prowadzenia postępowania w oparciu o tenże przepis jest, jak wyżej wskazano, organ właściwy wierzyciela, który w niniejszej sprawie nie jest tożsamy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o umorzenie wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych został przez skarżącego równolegle złożony również w organie właściwym wierzyciela (pismo z dnia 8 maja 2017r.). Burmistrz Miasta i Gminy N. przekazał go jednakże do rozpoznania organowi właściwemu dłużnika, kwalifikując go jak żądanie umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, choć podnoszone przez skarżącego przesłanki wskazywały raczej na oparcie żądania o treść przepisu art. 30 ust. 2 ustawy. Wskazane wyżej działania organu właściwego wierzyciela nie podlegają wszakże kontroli w toczącym się postępowaniu sądowoadministarcyjnym, pozostając bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. A.B.