II SA/Łd 874/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Ewa Cisowska - Sakrajda, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. - II SA/Łd 874/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] Zastępcy Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-B. o odmowie przyznania A. B. zasiłku okresowego w miesiącu marcu 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 31 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z treścią tego artykułu osobom i rodzinom może być przyznany zasiłek okresowy, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się też na art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, iż A. B. spełnia kryterium dochodowe określone w art. 4, a tym samym spełnia warunki uprawniające do korzystania z pomocy w formie bezzwrotnej. Jednak, mimo iż potrzeby zainteresowanej odpowiadają celom takiej pomocy, z uwagi na możliwości finansowe organ nie przyznał pomocy w formie zasiłku okresowego. Organ odwoławczy stwierdził, iż możliwość zaspokojenia oczekiwanych potrzeb determinowana jest posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi, tym bardziej, że zasiłki okresowe nie są zadaniem własnym gminy lecz zadaniem zleconym i finansowane są z budżetu Państwa, a organ przyznający pomoc nie ma wpływu na wysokość kwot przeznaczonych w budżecie na ten cel. Kolegium dodało również, iż zasiłki okresowe są świadczeniami fakultatywnymi, co w przypadku ograniczonych środków powoduje, iż w pierwszej kolejności zaspokajane są świadczenia obligatoryjne. Wskazał również, iż przyznanie zasiłków okresowych ma charakter uznaniowy. Zgodnie z informacją zawartą w piśmie z dnia [...] zaplanowane na rok 2003 z budżetu centralnego środki na zadania zlecone gminie, zarówno obligatoryjne jak i fakultatywne, wynosiły ogółem 7 347 159 zł, co stanowiło 92 % środków otrzymanych w 2002 r. Miesięcznie więc ośrodek mógł przeznaczyć na zadania zlecone kwotę 612 263 zł. Tymczasem miesięczne potrzeby Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-G., tylko w zakresie świadczeń obowiązkowych, wynosiły 670 000 zł. Spowodowało to, iż wypłacanie zasiłków okresowych w ogóle nie było możliwe. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy odniósł się również do wniosku A. B. o informację, na jakiej podstawie odmówiono jej przyznania gwarantowanego zasiłku okresowego, o który również wystąpiła. Kolegium stwierdziło, iż w decyzji z dnia [...] Zastępcy Kierownika MOPS Filia Ł.-B. o odmowie przyznania zasiłku okresowego gwarantowanego organ szczegółowo uzasadnił powody odmowy, powołując się na stosowne przepisy. Zgodnie z art. 31 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej prawo do gwarantowanego zasiłku okresowego nie przysługuje w przypadku upływu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, do którego osoba uprawniona nabyła prawo w wyniku zaliczenia okresu pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego. Odwołująca znajdowała się właśnie w takiej sytuacji. W okresie od dnia 3 lipca 1997 r. od dnia 2 lipca 2000 r. pobierała gwarantowany zasiłek okresowy, następnie w dniu [...] zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy i uzyskała prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 21 grudnia 2001 r., które utraciła z dniem 21 grudnia 2002 r. z powodu upływu okresu jego pobierania. Na decyzję z dnia [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła A. B.. Autorka skargi podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, samotnie wychowuje dwie córki w wieku gimnazjalnym. Jest od 10 lat bezrobotna, choć ukończyła wszelkie możliwe kursy. Mimo, iż zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącej przyznania zasiłku okresowego w miesiącu marcu 2003 r., w skardze skarżąca odnosi się głównie do sprawy gwarantowanego zasiłku okresowego. Podniosła, iż fakt wypłacania jej tego zasiłku od dnia 3 lipca 1997 r. do dnia 2 lipca 2000 r. nie spowodował zaliczenia jej tego okresu do okresu zatrudnienia. Tym samym nie nabyła dzięki jego pobieraniu prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Takie wady i uchybienia nie wystąpiły w rozpatrywanej sprawie. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Organy wydające decyzje w niniejszej sprawie dokonały obecnie prawidłowych ustaleń odnośnie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej, a odmowa przyznania zasiłku okresowego została należycie uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na: 1.długotrwałą chorobę, 2.niepełnosprawność, 3.brak możliwości zatrudnienia, 4.brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, 5.możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowym rodziny, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby lub rodziny, nie niższej jednak niż 19 zł. Użycie w treści art. 31 ust. 1 ustawy określenia "może" oznacza, iż nawet w przypadku zaistnienia wymienionych w nim przesłanek organ administracji nie jest bezwzględnie zobowiązany do przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Spoczywa na nim obowiązek szczegółowego i wnikliwego wyjaśnienia stanu rodzinnego, sytuacji materialnej i życiowej osoby (rodziny) starającej się o przyznanie pomocy, przy wzięciu jednocześnie pod uwagę potrzeb innych osób i rodzin występujących o pomoc, a także wysokość posiadanych środków finansowych. Ocena przedstawionych przez wnioskodawców ich potrzeb, rodzaj i rozmiar świadczenia, pozostawione zostały przeto uznaniu organu pomocy społecznej. Uznanie to może być tylko wówczas zakwestionowane przez Sąd administracyjny, jeżeli nosi cechy dowolności, naruszając przepisy postępowania administracyjnego, traktujące o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz uwzględnienia słusznego interesu strony w powiązaniu z interesem społecznym. Rozpoznając niniejszą sprawę organy obu instancji w sposób właściwy, zgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 7 i 77 § 1 kpa, wyjaśniły sytuację finansową Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-B. w Ł. oraz aktualną sytuację życiową skarżącej. W szczególności ustalono, że A. B. ma 44 lata, jest osobą bezrobotną, zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. W okresie od 21 grudnia 2001 r. do 21 grudnia 2002 r. otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, obecnie pobiera z PUP zasiłek rodzinny na dwoje dzieci. Wychowuje ona samotnie dwie córki urodzone w 1987 i 1989 r. Na dzieci otrzymuje alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym, którego skarżąca jest współwłaścicielką. Występują zaległości w opłatach czynszowych. Ponadto ustalono, że zaplanowane na rok 2003 z budżetu centralnego środki na zadania zlecone gminie, zarówno obligatoryjne jak i fakultatywne, wynosiły ogółem 7 347 159 zł, co stanowiło 92 % środków otrzymanych w 2002 r. Miesięcznie więc Ośrodek mógł przeznaczyć na zadania zlecone kwotę 612 263 zł. Tymczasem miesięczne potrzeby Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-G., tylko w zakresie świadczeń obowiązkowych, wynosiły 670 000 zł. Spowodowało to, iż wypłacanie zasiłków okresowych w ogóle nie było możliwe. Nawiązując do zarzutów skargi podnieść należy, że w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01 (OTK ZU Nr 8, poz. 252), Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że "cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy. W komentarzu do art. 67 Konstytucji wskazuje się, że stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych". Pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu choćby tylko najbardziej uzasadnionych potrzeb, a organy administracji publicznej nie przekroczyły w rozpoznawanej sprawie granic uznania administracyjnego (wzięto pod uwagę okoliczności istniejące po stronie skarżącej, jak też uwzględniono cele i możliwości pomocy społecznej). Na marginesie tylko podnieść należy, że obie decyzje podjęte w sprawie przez organy administracyjne dotyczyły odmowy przyznania skarżącej pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w marcu 2003 r. Z tych przyczyn bezprzedmiotowe są rozważanie SKO w Ł. zawarte w motywach rozstrzygnięcia z dnia [...] dotyczące przyczyn odmowy przyznania zasiłku okresowego gwarantowanego. W tej sytuacji nie można stwierdzić ani naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracyjne, które prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Działu Pomocy Ogólnej I Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł.-Ś. z dnia [...], nie naruszają prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ), orzeczono jak w sentencji.