II SA/Łd 883/12

Dnia 11 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA: Joanna Sekunda - Lenczewska (spr.) Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania wznowieniowego w sprawie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...], znak: [...], a także postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] znak: [...]. LS Prezydent Miasta T., postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 101 § 1 i § 3, w związku z art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. .U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił M. B. zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji [...] z dnia [...] orzekającej o zwrocie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej, córki E. B. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż M. B. pismem z dnia 24 kwietnia 2012r. wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz uprawnionej E. B., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego matkę, A. B. przyznanych na mocy decyzji ostatecznej [...] z dnia [...]. Wskazano, iż przed organem toczy się, w trybie wznowienia, postępowanie administracyjne dotyczące przedmiotowej decyzji, odnoszące się do jej zasadności, zaś podstawę wznowienia stanowił art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem M. B. powołał się na wystąpienie nowych okoliczności i dowodów istniejących w dniu wydania w/w decyzji z dnia [...], a nie znanych organowi w dniu jej wydania. Organ podkreślił, iż w interesie społecznym pozostaje zbadanie wszystkich okoliczności oraz ich wpływu na skuteczność decyzji ostatecznej [...] z dnia [...] zobowiązującej wnioskodawcę do zwrotu wypłaconych świadczeń, gdyż owa decyzja dotyczy zwrotu świadczeń wypłaconych ze środków publicznych, które zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r., nr 1, poz.7, ze zm.), podlegają ściąganiu od dłużnika alimentacyjnego. W konkluzji wskazano, iż organ nie znalazł uzasadnionych podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego na wniosek strony, ani też nie stwierdził wystąpienia przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego określonego w art. 97 K.p.a. M. B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zwrócił się o uchylenie decyzji z dnia [...] orzekającej o zwrocie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych i zawieszenie postępowania administracyjnego. Skarżący zakwestionował prawidłowość decyzji z dnia [...] zobowiązującej go do spłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz uprawnionej córki E. B., bowiem regularnie wpłacał alimenty przekazami pocztowymi, których w okresie od czerwca 2008r. do lutego 2009r. A. B., przedstawiciel ustawowy E. B. świadczenia te odbierała, na dowód czego załączył kserokopie przekazów. Uważa, że wszczęta egzekucja komornicza na wniosek przedstawicielki ustawowej małoletniej E. B. była przedwczesna, na dowód czego powołał postanowienie Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] zawieszające postępowanie egzekucyjne alimentów zaległych w kwocie 3.000,00 złotych za okres od czerwca 2008r. do listopada 2008r. Wskazał jednocześnie, że już w lipcu 2008r. wystąpił o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, a nie z jego winy procedowanie trwało do września 2011r. Tym samym, w ocenie M. B., przedstawicielka ustawowa E. B. pobierała świadczenia alimentacyjne z dwóch źródeł, tj. od skarżącego i z funduszu alimentacyjnego. Nadto zaznaczył, że na następny okres świadczeniowy 2009/2010 komornik nie wydał już zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 K.p.a. utrzymało w mocy wskazane na wstępie postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...]. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zażalenie skarżącego zostało przekazane przez organ pierwszej instancji do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, mylnie jako odwołanie od decyzji tegoż organu Nr [...] z dnia [...], bowiem storna jednoznacznie określiła przedmiot żądania wskazując, iż składa zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji o podanym numerze sprawy. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż w/w decyzją z dnia [...] zobowiązano M. B. do zwrotu należności w kwocie 6.000,00 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej E. B. w okresie od 1 października 2008r. do 30 września 2009 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ wznowił na wniosek M. B. postępowanie administracyjne zakończone ww. decyzją z dnia [...] w związku z przedłożonymi przez stronę dokumentami wskazującymi, że są to nowe dowody w sprawie. Pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r., na podstawie akt 97 K.p.a. M. B. wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o zwrot wypłaconych alimentów z uwagi na to, że zamierza wystąpić o wznowienie postępowania sądowego celem pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w pełnym zakresie, tj. od czerwca 2008r. oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego okoliczności podanych w piśmie, zaś organ pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji Nr [...], udzielając także odpowiedzi na wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego okoliczności w nim podanych pismem z dnia 26 kwietnia 2012r. Odnosząc się do meritum Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 97 § 1 pkt 1-3 K.p.a., jednakże analizy wymaga przesłanka wyrażona w pkt 4 tegoż artykułu, tj. zaistnienie zagadnienia wstępnego. Wskazano, iż postępowanie administracyjne, o którego zawieszenie skarżący wystąpił, jest postępowaniem nadzwyczajnym, prowadzonym w trybie wznowienia w oparciu o przesłankę żart. 145 § l pkt 5 K.p.a. Zdaniem organu zamiar wystąpienia przez skarżącego o wznowienie postępowania sądowego w celu pozbawienia w pełnym zakresie (od czerwca 2008r.) wykonalności tytułu wykonawczego nie może być traktowany w kategoriach zagadnienia wstępnego. Skarżący nie wykazał bowiem, iż takie postępowanie faktycznie zostało podjęte, zatem nie sposób jest dokonać jego oceny przez pryzmat zagadnienia wstępnego. Niewątpliwie zaś przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr l, póz. 7 ze zm.) nie uzależniają wydania decyzji w trybie art. 27 ust. 2 tej ustawy od uprzedniego rozstrzygnięcia jakiejkolwiek kwestii prawnej przez inny organ lub sąd. Zasadnie zatem, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za obligatoryjnym zawieszeniem postępowania. Podobnie podzielono stanowisko, iż brak było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 K.p.a., bowiem w interesie społecznym, a także w interesie strony, jest zbadanie w trakcie postępowania wznowieniowego wszystkich okoliczności i przedstawionych przez stronę dowodów oraz ich ocena w zakresie prawidłowości zobowiązania skarżącego na podstawie decyzji z dnia [...] do zwrotu należności z tytułu wypłaconych na rzecz E. B. ze środków publicznych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze na powyższe postanowienie M. B. podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga winna być uwzględniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 P.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę uchyla rozstrzygnięcie organu w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, sąd dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzających je postanowieniach, wskazanych w wyroku tego rodzaju uchybień, które obligują do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T., którym organ ten odmówił M. B. "zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji [...] z dnia [...] orzekającej o zwrocie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej, córki E. B.". Wskazane postanowienia zostały wydane w ramach postępowania nadzwyczajnego, uruchomionego postanowieniem Prezydenta Miasta T. z dnia [...] znak: [...], wznawiającym "postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej [...] z dnia [...] na mocy której orzeczono o obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej: E. B.". Podkreślenia wymaga to, że istotą postępowania wznowieniowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych, jest weryfikacja decyzji ostatecznych. Przypomnieć należy, że przesłanki wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określone zostały enumeratywnie w art. 145 § 1 pkt 1-8 i art. 145a § 1 K.p.a., zaś tryb postępowania uregulowany został przepisami art. 146 -152 K.p.a. Nie budzi wątpliwości i niespornym jest, że decyzją z dnia [...] Nr [...] organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu przez M. B. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionej E. B. Jak wynika to z akt sprawy decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 19 marca 2012r. ( duplikat zwrotnego poświadczenia odbioru). W dniu 26 marca 2012r. skarżący złożył w organie I instancji pismo, z treści którego wynika, że wnosi o anulowanie wskazanej decyzji z dnia [...], przy czym w części nagłówkowej powołuje się na jej numer. Organ I instancji pismo to zakwalifikował jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] i postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie. Porównanie wskazanych dat wskazuje, że pismo z dnia 26 marca wpłynęło w terminie 14 – dniowym do wniesienia odwołania. Tak więc stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom organu decyzja zwrotowa nie ustateczniła się. Zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Od decyzji wydanej przez organ I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ wyższego stopnia ( art. 127 § 1 i 2 K.p.a.). Wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej jest postępowanie odwoławcze, a tryb zwykły ma pierwszeństwo przed trybem nadzwyczajnym, w tym trybem wznowieniowym. Tak więc pismu złożonemu przez stronę przed upływem terminu do wniesienia odwołania, w którym strona wyraża niezadowolenie z rozstrzygnięcia, powinien zostać nadany właściwy bieg, celem rozpatrzenia w trybie zwykłym jako odwołania, niezależnie od innych argumentów jakie strona podnosi. W tym kontekście odwołać należy się do utrwalonego orzecznictwa sądowego, zgodnie z którym wniesione do organu odwoławczego przed upływem terminu do złożenia odwołania pismo zatytułowane " wniosek o stwierdzenie nieważności" powinno być rozpatrzone jako odwołanie ( por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2000r. sygn. akt I SA 1851/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 54174, wyrok NSA z dnia 12 marca 1981r. sygn. akt SA 472/81, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 9608). Analogicznie traktować należy kwestie związane ze wznowieniem z uwagi na to, że jest to również tryb nadzwyczajny ( por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2012r. sygn. akt II OSK 1362/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) Tak więc stwierdzić należy, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego w oparciu o przepis art. 149 § 1 i 2 K.p.a., a w konsekwencji do rozstrzygania następnie w przedmiocie odmowy jego zawieszenia, zarówno przez organ I jak i II instancji. Zdaniem sądu, opisane uchybienie niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, doprowadzając do uruchomienia trybu nadzwyczajnego w sytuacji, gdy nie wyczerpany został tok instancji w trybie zwykłym. Wskazana sytuacja uzasadnia zastosowanie przywołanego na wstępie przepisu art. 135 P.p.s.a. celem wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć wydanych w wadliwie uruchomionym trybie nadzwyczajnym, a więc kwestionowanego postanowienia i je poprzedzającego, a także postanowienia z dnia [...], którym ten tryb nadzwyczajny uruchomiono. Powyższe uchybienia, stwierdzone przez sąd z urzędu, na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., z uwagi na ich istotę i charakter, czynią zbędnym odnoszenie się do zarzutów skargi. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić rozważania wynikające ze wskazanych wyżej motywów i nadać sprawie właściwy bieg. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. a.bł.