II SA/Łd 886/03

Dnia 7 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski Protokolant Referendarz sądowy: Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004 roku na rozprawie przy udziale -- sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]); 2/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz T. Ł. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. TG II SA/Łd 886/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania T. Ł. od decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] znak: [...] – odmawiającej udzielenia pozwolenia na użytkowanie jednej ściany rozebranego budynku garażu, spełniającej funkcję części ogrodzenia działki nr 23/4 uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji T. Ł. zarzucił jej naruszenie art. 48 i art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wojewoda [...] wskazał, iż rolą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie istoty sprawy. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 1997 r. sygn. akt II SA/Łd 954/96 oddalono skargę T. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku na działce w G. przy ul. [...] 43 gm. M., użytkowanego jako warsztat elektryki samochodowej i powiadomienie o tym fakcie właściwego organu. Decyzja ta wydana została podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Nakaz rozbiórki dotyczył budynku, a nie jego części. Tak więc dopiero po wykonaniu nałożonego obowiązku, potwierdzonego protokołem kontroli organu nadzoru budowlanego, inwestor będzie mógł wykonać ogrodzenie części działki, w miejscu, w którym znajduje się obecnie jedna ze ścian przedmiotowego obiektu. Wszczęte wnioskiem odwołującego się z dnia 27 stycznia 2003 r. postępowanie o zalegalizowanie nierozebranej ściany byłego budynku garażowego jest, zdaniem organu odwoławczego, bezprzedmiotowe, gdyż stanowi ona część obiektu, w stosunku, do którego nakazano rozbiórkę. Nałożonego obowiązku, odwołujący się nie wykonał, a z odwołania wynika, że w trakcie rozbiórki budynku zostawił jedną ścianę jako ogrodzenie przewyższające 2,20 m i nie zgłosił do organu nadzoru budowlanego tego faktu. Oznacza to, że podjął próbę legalizacji samowoli budowlanej, w stosunku do części obiektu, którego nakazanie rozbiórki orzeczono ostateczną decyzją, na którą złożona skarga została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego ocena prawna jest wiążąca dla organów i stron postępowania. Powyższą decyzję zaskarżył do Sądu pełnomocnik skarżącego adwokat J. T. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze powołano się na art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zgodnie, z którym wzniesienie ogrodzenia przekraczającego wysokość 2,20 m wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. W myśl art. 49 ust. 1 w związku z art. 48 Prawa budowlanego jeżeli wzniesiono obiekt budowlany – ogrodzenie - bez wymaganego zgłoszenia, ale spełnione są określone warunki wymienione w art. 49 Prawa budowlanego, nie nakazuje się rozbiórki, a na właścicielu obiektu budowlanego spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie. Po rozbiórce obiektu właściciel postawił ścianę jako ogrodzenie przewyższające 2,20 m, a postawienie tej jednej ściany jest równoznaczna z czynnością jej wzniesienia, do której odnosi się. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Z uwagi na to, iż wnioskodawca nie zgłosił tego faktu zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 49 tegoż Prawa budowlanego. W dalszej części skargi zarzucono brak logiki rozumowaniu organu odwoławczego sprowadzającemu się do konieczności rozebrania ściany – kończąc rozbiórkę garażu, a dopiero później postawienie od nowa tej ściany jako ogrodzenia. Zdaniem skarżącego obiekt został rozebrany, a postawiona jedna ściana spełnia wyłącznie funkcje ogrodzenia. Zespół czynności polegający na wykonaniu rozbiórki garażu i pozostawieniu jednej przedmiotowej ściany spełniającej jedynie funkcję ogrodzenia, jest zespołem czynności wzniesienia ogrodzenia i ponieważ opisana sytuacja spełnia przesłanki z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego zasadny jest wniosek o uzyskanie zgody na użytkowanie tego ogrodzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 48 i 49 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż jego zdaniem organ odwoławczy błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Stanowisko to powstało dopiero po doręczeniu zaskarżonej decyzji, a zarzuty te są nieobiektywną próbą interpretacji faktów i zmierzają do wykazania błędnego działania organów administracji w sytuacji, gdy to na inwestorze ciążył obowiązek wykonania decyzji Wojewody Piotrkowskiego i wyroku NSA o rozbiórce garażu. Po wykonaniu nakazanych robót budowlanych, inwestor winien zawiadomić właściwy organ o zakończeniu robót, co winno być potwierdzone protokołem organu nadzoru budowlanego. Organy administracji związane są przy rozpatrywaniu spraw treścią żądań interwenientów zawartych we wnioskach kierowanych do tych organów. Wojewoda [...] zaznaczył, że przedmiotem wniosku skarżącego z dnia 27 stycznia 2003 r., było wydanie pozwolenia na użytkowanie jednej pozostawionej ściany budynku garażowego, który wybudowano w 1995 r. Sam budynek garażowy, którego jedna ściana została pozostawiona i jest obecnie używana jako ogrodzenie działki został rozebrany w roku 1997. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy w sprawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271, zważył, co następuje: Skarga musi zostać uwzględniona, chociaż z innych względów niż podniesione w niej. Nie może ulegać najmniejszej wątpliwości, że ostateczna decyzja Wojewody P. z dnia [...] nakazująca skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku użytkowanego jako warsztat elektryki samochodowej, na którą wniesiona skarga została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 1997 r. II SA/Łd 954/96, nie została w całości wykonana. Jedna ze ścian tego budynku pozostała po częściowej rozbiórce pozostałych, traktowana jest przez skarżącego jako ogrodzenie, co, do którego stara się on o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. Zwrócić należy przy tym uwagę, iż na organach administracji - Kierowniku Urzędu Rejonowego w P., a po 1 stycznia 1999 r. Staroście Powiatu [...], jako wierzycielach ciążył stosownie do art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek podjęcia kroków zmierzających do przymusowego wykonania nałożonych na skarżącego obowiązków, skoro skarżący nie wykonał ich dobrowolnie. Żaden z tych organów obowiązku tego nie zrealizował. W rezultacie nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku nie został wykonany w całości, co w konsekwencji umożliwiło skarżącemu wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na użytkowanie ściany częściowo rozebranego budynku jako ogrodzenia o wysokości przewyższającej 2,2 m., a więc takiego, co do którego istnieje obowiązek zgłoszenia zamiaru budowy. Stanowisko przyjęte w sprawie przez organ odwoławczy, co do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w sprawie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie owej ściany nie jest prawidłowe. Skoro bowiem skarżący domaga się wydania takiego pozwolenia, a ściana ta faktycznie nie została rozebrana i pełni funkcje ogrodzenia nie może być mowy o bezprzedmiotowości postępowania. Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania. Natomiast ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, w wyniku, którego organ administracyjny przyjął, że żądanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, nie czyni postępowania bezprzedmiotowym i nie pozwala na jego umorzenie z tego powodu. W takiej sytuacji należy wydać decyzję merytoryczną, odmawiającą uwzględnienia wniosku. Z tego powodu decyzja organu odwoławczego, jako naruszająca art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. nie może się ostać. Wadliwa w rozpoznawanej sprawie jest także decyzja organu I instancji, przynajmniej w zakresie jej uzasadnienia. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem tego organu, iż ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym związanym z obiektem budowlanym, na które pozwolenie na użytkowanie nie jest wymagane - art. 3 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2002 r., IV SA 1712/00, iż nie wszystkie ogrodzenia muszą być traktowane jako urządzenia budowlane w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Zasadniczą bowiem funkcją ogrodzenia jest oddzielenie danej działki od innych działek sąsiednich, niezależnie od tego czy owa działka jest zabudowana budynkiem czy też nie. Tak więc ogrodzenie może być traktowane także jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a także jako obiekt budowlany – art. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. W konsekwencji zaś nie można wyłączyć, zwłaszcza bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, możliwości zastosowanie do ogrodzenia przepisów art. 58 i 59 Prawa budowlanego. Uznać więc trzeba, iż obowiązkiem organów administracji było przeprowadzenie postępowania, w trybie wskazanych przepisów Prawa budowlanego i w zależności od wyników tego postępowania, a w tym oczywiście i postępowania wyjaśniającego wydanie merytorycznej decyzji w sprawie. Podniesione w skardze i licznych pismach procesowych zarzuty skarżącego dotyczące braku logiki w żądaniach organów administracji zmierzających do - najpierw rozebrania ściany (ogrodzenia), a następnie starania się o zgodę na jej ponowne wybudowanie nie są trafne. Prawo budowlane, zwłaszcza w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji, cechowało się olbrzymią restrykcyjnością w odniesieniu do wszelkich przypadków samowoli budowlanych. Nie rzadkie były na jego podstawie przypadki nakazywania rozbiórki obiektów budowlanych zbudowanych zgodnie zasadami sztuki budowlanej, na terenach przeznaczonych pod tego typu zabudowę. W konsekwencji, dopiero po rozbiórce obiektu można było starać się o pozwolenie budowlane, a następnie legalnie wybudować obiekt identyczny z dotychczasowym. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiotowej sprawie było bezprzedmiotowe. TG