II SA/Łd 886/06

Dnia 2 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 roku sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] roku Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko E.S. i M.S. wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał przepis art. 104 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy przyznania świadczenia był fakt przekroczenia kryterium dochodowego. W odwołaniu od powyższej decyzji J.S. wskazała, że w roku 2005 pracodawca – Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Ł. wypłacił jej zaległe wynagrodzenie za lata 2001 – 2004 w ramach ustawy "203" w łącznej kwocie 4.605,63 zł netto. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. Z uzasadnienia wynika, że J.S. samotnie wychowuje dwójkę dzieci w wieku szkolnym. W roku 2005 uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie 19.785,02 zł. Zgodnie z treścią przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest spełnienie kryterium dochodowego, które ustalone zostało na kwotę 504 zł miesięcznie. Tymczasem przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie odwołującej się w roku 2005, wyniósł 549,58 zł. Nadto organ wskazał, że wypłacone w roku 2005 kwoty zaległych należności za pracę wykonywaną w latach 2001 – 2004 nie mogą być uznane za dochód utracony. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrata dochodu oznacza sytuację spowodowaną enumeratywnie wymienionymi okolicznościami, wśród których nie ma sytuacji, jaka miała miejsce w stanie faktycznym sprawy. W skardze do sądu administracyjnego J.S. zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 3 oraz art. 11a i 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W motywach powołała treść art. 5 ust. 3 w/w ustawy stwierdzając, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, zasiłek rodziny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Na tej podstawie skarżąca wywodziła, iż dochód w jej rodzinie w roku 2005 wyniósł 549,58 zł, natomiast suma kryterium dochodowego (504 zł) i kwoty najniższego zasiłku rodzinnego (48 zł), to 552 zł. W tej sytuacji skarżąca stwierdziła, że spełnia wymagania do przyznania wnioskowanego świadczenia wraz z dodatkami. Nadto, J.S. zarzuciła, że organ odwoławczy nie wniknął w trudną sytuację materialną jej rodziny, ani nie podszedł indywidualnie do sprawy. W konkluzji skargi wskazała, że kwota zaległego wynagrodzenia wypłacona w roku 2005 za lata wcześniejsze powinna być podzielona na 4 lata, gdyż obejmowała zaległe wynagrodzenie właśnie za 4 lata. Zatem tylko czwarta część tej kwoty powinna być uwzględniona w dochodzie za rok 2005, co dawałoby przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej w roku 2005 w kwocie 453,63 zł. Dochód miesięczny na całą rodzinę to kwota ok. 1.270 zł, natomiast miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania i dojazdy do szkoły to suma ok. 672 zł. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W stanie faktycznym sprawy, organ I instancji odmówił przyznania J.S. zasiłku rodzinnego na dzieci – E.S. i M.S. wraz z dodatkami. Jako uzasadnienie organ wskazał na fakt przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie skarżącej. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 w/w ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom (art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł (art. 5 ust. 1 ustawy). Szczególną regulację w zakresie ustalania kryterium dochodowego w rodzinie zawiera norma art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po myśli tego przepisu, w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Przepis ten zawiera zastrzeżenie, że w takiej sytuacji w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Na uwzględnienie zasługuje zawarty w skardze J.S. zarzut naruszenia przez organy administracji art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez zaniechanie rozważenia możliwości przyznania zasiłku rodzinnego w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego. Rozpatrując wniosek skarżącej organy powinny w pierwszej kolejności zbadać czy wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego. Mając na względzie powyższe, organy orzekające zasadnie przyjęły, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kwotę 504 zł, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. Zatem organy administracji w dalszej kolejności były obowiązane zbadać, czy w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki określone w art. 5 ust. 3 ustawy. Organy zaniechały takiej czynności, gdy tymczasem dochód uzyskany w roku 2005 przez rodzinę J.S. na osobę wynoszący 549,58 zł nie przekraczał powiększonej o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego kwoty uprawniającej do nabycia świadczenia, tj. sumy 552 zł (504 zł + 48 zł). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy błędnie ustaliły "dochód rodziny" skarżącej w świetle art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co spowodowało naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że organ nie mógł podzielić kwoty wypłaconej w roku 2005 z tytułu zaległego wynagrodzenia w wysokości 4.605,63 zł za lata 2001 – 2004. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, w art. 3 pkt 1 lit. "a", zawiera definicję dochodu stanowiąc, że są to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób i pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis ten nie przewiduje możliwości odliczenia jakiejś części dochodu, poza enumeratywnie wymienionymi przypadkami. Nadto, z uregulowania art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny nie przekracza określonej kwoty. Wynika z tego, że możliwość przyznania zasiłku determinowana jest tylko poprzez kryterium dochodowe, nie zależy zatem od uznania organu orzekającego. W tej sytuacji nie mają wpływu na kwestię przyznania przedmiotowego świadczenia wysokie koszty utrzymania rodziny, czy sytuacja rodzinna. Sąd oczywiście rozumie, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, ale nie może dokonywać wykładni wbrew przepisom prawa. Konkludując, z uwagi na naruszenie przez organy orzekające treści przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie regulacji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.