II SA/Łd 889/16

Dnia 22 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. LS M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko D. S., w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 czerwca 2016r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 pkt 1, 2, 4, 12, 16, 19, 20, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 i 3, art. 18 ust. 6 oraz art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 z późn. zm.) – dalej w skrócie "ustawa" oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 114 z późn. zm.) – dalej w skrócie "u.ś.r.". W ocenie organu orzekającego świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko – D. S. przysługuje wyłącznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r., ponieważ dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni w 2014 r. wyniósł 751,36 zł. Jednakże od czerwca 2016 r. strona w związku z podjęciem zatrudnienia od dnia 1 maja 2016 r. przekracza kryterium dochodowe, ponieważ po doliczeniu dochodu uzyskanego dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 827,85 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe, zatem świadczenie wychowawcze na dziecko od dnia 1 lipca 2016 r. stronie nie przysługuje. Stanowisko Kolegium w całości podważa skarżąca, która uważa między innymi, że państwo powinno pomagać ludziom w utrzymaniu i wychowaniu dzieci, zaś obowiązujące przepisy prawa są krzywdzące dla najuboższej warstwy społeczeństwa. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) -przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W rozumieniu powołanego przepisu rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeśli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku mocą postanowienia z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 889/16, sprostowanego w dniu 16 stycznia 2017 r., do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?". W uzasadnieniu pytania WSA w Gdańsku zwrócił uwagę na możliwość takiego ukształtowania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, by czyniło zadość konstytucyjnym zasadom równości oraz sprawiedliwości społecznej, nie naruszając zarazem wartości konstytucyjnej, jaką jest ochrona właściwego stanu finansów publicznych. Zwrócono w szczególności uwagę na rozwiązanie przyjęte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518), w brzmieniu ukształtowanym od dnia 1 stycznia 2016 r., nowelizacją z dnia 15 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 995). Przepis art. 5 w ustępie 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależnia bowiem uprawnienie do zasiłku rodzinnego od kryterium dochodowego, lecz równocześnie w ustępie 3 i 3a stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę tego kryterium pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. W odniesieniu do świadczeń rodzinnych ustawodawca zrezygnował zatem z zasady "wszystko albo nic" w przypadku uzależnienia prawa do świadczenia od kryterium dochodowego, na rzecz stopniowego zmniejszania wysokości zasiłku w miarę przekraczania kryterium dochodowego. Możliwe jest więc takie ukształtowanie prawa do świadczeń o charakterze pomocy rodzinie, udzielanej ze środków publicznych, by opierając mechanizm przyznawania tych świadczeń na przesłance kryterium dochodowego, uczynić zadość zasadzie równości w ten sposób, aby pomoc ta była udzielana do poziomu dochodowego identycznego lub bardzo zbliżonego dla wszystkich potencjalnie uprawnionych osób. Taki mechanizm, wymagający rezygnacji ze sztywnej kwoty świadczenia wychowawczego określonej w art. 5 ust. 1 ustawy gwarantowałby zachowanie zasad sprawiedliwości społecznej oraz zasady równego traktowania. Mając powyższe na względzie sąd doszedł do przekonania, że udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie ma kluczowe znaczenie dla sprawy niniejszej, w której jedyną przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania skarżącej M. S. świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 lipca 2016 r. na pierwsze dziecko było przekroczenie przez nią kryterium dochodowego, a podstawą prawną zaskarżonej decyzji był także art. 5 ust. 3 ustawy, określający kryterium dochodowe w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości 800 zł. Wobec tego sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. B.A.