II SA/Łd 892/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Człapińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania B. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] umieścił B. K. w Domu Pomocy Społecznej w Ł., przy ul. A. W odwołaniu od tej decyzji B. K. podniosła, że upłynęło 6 lat od momentu złożenia przez nią wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej (dalej w skrócie "DPS") w Ł., przy ul. B 20 i przez ten okres jej sytuacja zdrowotna i życiowa uległa znacznej poprawie. Podkreśliła, że leczyła się i w dalszym ciągu leczy się na depresję oraz u kardiologa. Obecnie egzystuje normalnie, jak każdy przeciętny człowiek. Wobec powyższego odwołująca wniosła o przesunięcie terminu pobytu w DPS na okres 6 lat lub na czas nieokreślony. Dodatkowo wniosła o umieszczenie jej w DPS przy ul. B 20, o który wnioskowała w dniu 9 listopada 2007 r. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r, poz. 23), powoływanej dalej jako k.p.a., art. 19 pkt 10, art. 54 ust. 1 i 2, art. 56 pkt 3, art. 59 ust. 2, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1, art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 930), powoływanej dalej jako "u.p.s.", rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 964), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść norm, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia, a następnie wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 9 listopada 2007 r. do organu I instancji wpłynął wniosek wraz z dokumentacją o skierowanie strony do DPS. Opierając się na zgromadzonej dokumentacji uznano, że strona spełnia przesłanki uzasadniające ubieganie się o skierowanie do DPS dla osób przewlekle psychicznie chorych, wobec czego decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji skierował B. K. do DPS odpowiedniego typu tj. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, wskazując przy tym, że decyzja ustalająca odpłatność będzie wydana w terminie późniejszym tj. przy wydawaniu decyzji o umieszczeniu strony w konkretnym DPS. Nawiązując do tejże decyzji, organ I instancji poinformował B. K., że z uwagi na brak wolnych miejsc w domach pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w Ł., w tym w DPS przy ul. B 20, zgodnie z art. 59 ust. 3 u.p.s., strona została wpisana na listę osób oczekujących na umieszczenie w placówce; średni czas oczekiwania na miejsce w DPS przy ul. B 20 wynosi ok. 8-9 lat; sytuacja przedstawia się podobnie w odniesieniu do pozostałych placówek tego typu. Strona została również poinformowana, iż przewidywany termin wydania decyzji o umieszczeniu w/w placówce wyznaczony został na 2016r. W ustalonym stanie faktycznym sprawy organ I instancji podjął decyzję z dnia [...], która – w ocenie Kolegium – odpowiada prawu. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał na konieczność rozważenia przez organ I instancji możliwości przesunięcia terminu umieszczenia odwołującej w DPS oraz kwestię umieszczenia w DPS przy ul. B 20. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. K. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. Ponadto podniosła zarzuty naruszenia: art. 54 ust. 1 u.p.s., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy skarżąca jest osobą, która nie wymaga obecnie całodobowej opieki z powodu choroby i samodzielnie funkcjonuje w życiu codziennym; art. 106 ust. 4 i art. 107 u.p.s., poprzez nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie decyzji; art. 7 i art. 77 k.p.a. W ocenie skarżącej, organy nie podjęły żadnych czynności celem ustalenia jej sytuacji zdrowotnej, która uległa znacznej poprawie. Autorka skargi podkreśliła, że wniosek o skierowanie do DPS złożyła w 2007 r. z powodu złego stanu zdrowia i żałoby po zmarłej rodzinie. Dotyczył on wyłącznie umieszczenia w DPS przy ul. B 20, bowiem tam umieszony został jej brat. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w sprawie umieszczenia skarżącej do domu pomocy społecznej w Ł., przy ul. A 36. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 tej ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1 powołanego przepisu, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust.2). W przypadku zaś, gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę uprawnioną, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (ust.2a). Typy domów pomocy społecznej wylicza art. 56 ustawy, wskazując, iż są to m.in. domy dla osób w podeszłym wieku (pkt 1), osób przewlekle somatycznie chorych (pkt 2) czy osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie (pkt 4). Gmina Ł. prowadzi domy pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku, osób przewlekle somatycznie chorych, osób przewlekle psychicznie chorych oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie (informacje dostępne na stronie internetowej www.mops.lodz.pl). Typ domu pomocy społecznej winien być określony w decyzji kierującej, zaś rozstrzygnięcie to pozostaje wiążące do organu orzekającego w przedmiocie umieszczenia w dps (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2014r., sygn. akt IV SA/Wr 602/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej (art. 59 ust.2 u.p.s.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca na swój wniosek skierowana została do domu pomocy społecznej dla osób psychicznie przewlekle chorych. Ostateczna decyzja w tym przedmiocie wydana została w dniu [...] Doręczona skarżącej wraz ze wskazaną decyzją informacja o okresie oczekiwania na miejsce, wskazywała Dom Pomocy Społecznej przy ul. B 20 w Ł. jako przewidywany do umieszczenia w nim skarżącej. Na umieszczenie w tej placówce skarżąca wyraziła zgodę i tylko on objęty był jej wnioskiem. Stanowisko skarżącej w tym zakresie zostało wyrażone jasno zarówno w trakcie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dacie orzekania o skierowaniu do domu pomocy społecznej jak i obecnie (wywiad środowiskowy z dnia 22 kwietnia 2016r.) Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzeczono wszakże o umieszczeniu B. K. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. A 36 w Ł. bez podania jakiejkolwiek przyczyny zmiany stanowiska organu w tym zakresie. Odwołanie skarżącej okoliczność powyższą akcentowało, co nie znalazło żadnego wyrazu w motywach zaskarżonej decyzji. Trudno bowiem za takowe uznać "zobowiązanie organu I instancji do rozpoznania w/w kwestii" bez wskazania w jakim trybie i w jaki sposób "w/w kwestia" winna zostać rozpoznana, w sytuacji, gdy organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję o umieszczeniu skarżącej w innym niż oczekiwany domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ograniczyło się zaś do przytoczenia całego szeregi mniej lub bardziej istotnych w rozpoznawanej sprawie przepisów prawa, nie odnosząc się do problemu zgody skarżącej na umieszczenie we wskazanym domu pomocy społecznej. Przepis art. 54 ust. 2 u.p.s. wskazuje natomiast na konieczność uzyskania zgody osoby umieszczanej w domu pomocy społecznej na wspomniane umieszczenie. Rodzi się zatem pytanie czy zgoda obejmować winna tylko określony typ domu pomocy społecznej, czy też konkretną placówkę, w której określona osoba ma być umieszczona. Zagadnienie to nie stało się przedmiotem rozważań Kolegium, choć powinno, bowiem wprost dotyczy ustawowych przesłanek orzekania w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej. W ocenie Sądu natomiast, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zgoda osoby umieszczanej w domu pomocy społecznej obejmować winna także konkretną placówkę, w której ma być umieszczona. Konstatacja taka wydaje się oczywista w sytuacji, gdy umieszczenie w placówce oznacza faktyczną organizację centrum życiowego pensjonariusza w określonym miejscu. Dodatkowo nie można tracić z pola widzenia, że proponowany przez skarżącą dps na ulicy B mieści się niedaleko jej domu, a ponadto przebywa w niej brat skarżącej - jedyny żyjący członek jej rodziny. Przywołanych wyżej okoliczności organ nie zanalizował, co powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Prowadząc ponownie postępowanie, organ w sposób należyty oceni potrzeby skarżącej w zakresie określenia placówki, w której winna być umieszczona, wyjednując w razie potrzeby konieczną zgodę na owo umieszczenie (względnie zgodę sądu w trybie art. 54 ust. 4 u.p.s.) oraz dając wyraz tejże ocenie w motywach podjętego rozstrzygnięcia. JK