II SA/Łd 897/16

Dnia 15 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 roku sprawy ze skargi R. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. B., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS II SA/Łd 897/16 U Z A S A D N I E N I E Pismem z dnia 23 maja 2011 r. Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Ł. przekazała Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. wniosek mieszkańców budynków mieszkalnych wielorodzinnych położonych w Ł. przy ul. A i ul. B, zawierający prośbę o interwencję w sprawie nieprawidłowo zamontowanych drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego nr 10, znajdującego się w budynku wielorodzinnym w Ł. przy ul. B 9B, zamieszkałego przez R.M. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 31 maja 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że w lokalu mieszkalnym nr 10, usytuowanym na III piętrze w budynku mieszkalnym na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. B, wykonano roboty budowlane związane z montażem drzwi wejściowych do ww. lokalu, polegające na: zdemontowaniu drzwi otwieranych do wewnątrz lokalu i zamontowaniu drzwi wejściowych otwieranych na zewnątrz mieszkania, tj. na klatkę schodową. Roboty budowlane związane z montażem drzwi wejściowych do lokalu nr 10 wykonane zostały, zgodnie z oświadczeniem R.M., w 2010 r., bez wymaganego prawem zgłoszenia do właściwego organu. W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji wydał w dniu [...] lipca 2011 r. decyzję Nr [...], nakazującą R. M., zam. w Ł. przy ul. [...] 9B m. 10, w terminie do dnia 30 września 2011 r., wykonanie robót budowlanych, polegających na doprowadzeniu obiektu do stanu poprzedniego, tj. zdemontowaniu drzwi wejściowych otwieranych na zewnątrz i montażu drzwi wejściowych otwieranych do wewnątrz, w lokalu nr 10, znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. W wyniku rozpatrzenia odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2011 r., Nr [...], uchylił powyższy akt administracyjny, wskazując, iż został on wydany na błędnej podstawie prawnej. W dniu [...] listopada 2011 r. decyzją Nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nałożył na R. M., zam. w Ł. przy ul. B 9B m. 10, w terminie do dnia 15 grudnia 2011 r., wykonanie robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. zdemontowaniu drzwi wejściowych otwieranych na zewnątrz i montażu drzwi wejściowych otwieranych do wewnątrz, w lokalu nr 10 znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], [...]WINB w Ł. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż przedwczesnym było wydanie zaskarżonej decyzji, z uwagi na fakt, iż organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego nie przeanalizował w omawianej sprawie możliwości zastosowania przepisu art. § 242 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W dniu 22 marca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził oględziny, a następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...], zobowiązał R. M. do przedłożenia, w terminie do dnia 30 sierpnia 2012 r., w trzech egzemplarzach, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę, oceny technicznej w zakresie: robót ogólnobudowlanych związanych z montażem drzwi zewnętrznych do lokalu mieszkalnego nr 10 otwieranych na zewnątrz, usytuowanego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. B 9B. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nakazał R.M. w terminie do dnia 15 października 2016 r., wykonanie robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. zdemontowaniu drzwi wejściowych otwieranych na zewnątrz na podest klatki schodowej i montażu drzwi wejściowych otwieranych do wewnątrz, w lokalu nr 10, znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na nieruchomości przy ul. B w Ł. W odwołaniu od powyższej decyzji R. M. wskazał, że nie jest zrozumiałe powoływanie się na § 239 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który dotyczy szerokości drzwi w świetle, stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczania. Przepis ten odnosi się wyłącznie do szerokości drzwi ewakuacyjnych (między ościeżnicami). Szerokość drzwi lokalu nr 10 i nr 11 nie uległa zmianie, chociaż PINB twierdzi inaczej. Odwołujący się podkreślił, że z racji niepełnosprawności otacza się również osobami niepełnosprawnymi i bardzo często w lokalu nr 10 przebywa więcej niż 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się. Decyzją z dnia [...] października 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożonego obowiązku, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku i orzekł o nowym terminie – do dnia 30 listopada 2016 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że przeprowadzenie robót budowlanych polegających na montażu drzwi wejściowych do lokalu w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawa materialnego może być weryfikowane przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane, który odnosi się bezpośrednio do procesu inwestycyjnego. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie co do zasady dopuszczają możliwość montażu drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania. Ograniczenie takiej możliwości następuje wówczas, gdy takie rozwiązanie stoi w kolizji z wymogami bezpieczeństwa ludzi określonymi przepisami dotyczącymi zagrożeń przeciwpożarowych, w szczególności, jeżeli sposób umieszczania i otwierania zwęża drogę ewakuacyjną. Stosownie do § 236 ust. 1 tego rozporządzenia z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej. Szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m. Dopuszcza się zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m, jeżeli jest ona przeznaczona do ewakuacji nie więcej niż 20 osób. Skrzydła drzwi, stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną, nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi (§ 242 ust. 1-2, ust. 4 ww. rozporządzenia). Ponadto szerokość przejścia ewakuacyjnego w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi, co do zasady, należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób, do których ewakuacji ono służy, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 0,9 m, a w przypadku przejścia służącego do ewakuacji do 3 osób - nie mniej niż 0,8 m (§ 237 ust. 10 ww. rozporządzenia). Ze szkiców sytuacyjnych znajdujących się w aktach omawianej sprawy wynika, że otwarcie drzwi do mieszkania skarżącego powoduje zmniejszenie szerokości przejścia ewakuacyjnego z lokalu nr 11 do szerokości poniżej 80 cm wymaganej przepisem § 237 ust. 10 rozporządzenia. Ustalenia dokonane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, zaś jego ocena w odniesieniu do obowiązujących przepisów pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż obowiązek nałożony zaskarżonym aktem administracyjnym odpowiada prawu. Poza sporem pozostaje bowiem, iż zamontowane drzwi wejściowe do lokalu mieszkalnego nr 10 powodują zmniejszenie szerokości przejścia ewakuacyjnego z lokalu nr 11, poniżej normy dopuszczonej prawem. W tej sytuacji istniej konieczność wykonania robót budowlanych, polegających na zdemontowaniu istniejących drzwi i zamontowaniu drzwi otwieranych do wewnątrz lokalu, w celu doprowadzenia do zgodności z prawem. Argumentacja podnoszona przez skarżącego, a dotycząca stanu niepełnosprawności i wygody w użytkowaniu tak zamontowanych drzwi wejściowych, nie mogła zostać uwzględniona w świetle obowiązujących regulacji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.M. wniósł o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] października 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] września 2016 r. nakazującą skarżącemu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. zdemontowania drzwi wejściowych otwieranych na zewnątrz na podest klatki schodowej i montażu drzwi wejściowych otwieranych do wewnątrz w lokalu nr 10 znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Obowiązek ten nakładany jest wówczas, gdy roboty budowlane zostały wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, m.in. gdy zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 7 ustawy pod pojęciem robót budowlanych rozumieć należy budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, a zatem montaż drzwi zaliczony do bieżącej konserwacji nie stanowi roboty budowlanej. Jednakże w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż przeprowadzenie robót budowlanych polegających na montażu drzwi wejściowych do lokalu w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawa materialnego może być weryfikowane przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane który odnosi się bezpośrednio do procesu inwestycyjnego (tak np. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., II OSK 1196/09). Szczególnej uwadze w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy poddać przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te co do zasady nie zawierają zakazu montażu drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania, czyli na klatkę schodową, o ile takie rozwiązanie nie stoi w kolizji z wymogami bezpieczeństwa ludzi, określonymi przepisami dotyczącymi zagrożeń przeciwpożarowych, w szczególności, jeżeli sposób umieszczania i otwierania nie zwęża drogi ewakuacyjnej. I tak - stosownie do § 236 ust. 1 tego rozporządzenia z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej (drogami ewakuacyjnymi). Także w myśl § 242 ust. 1 rozporządzenia szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m. Skrzydła drzwi, stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną, nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Ponadto stosownie do treści § 237 ust. 10 rozporządzenia drzwi do lokalu nr 11 nie powinny mieć w świetle szerokości mniejszej niż 0,8 metra, bowiem stanowią one wyjście ewakuacyjne z tego lokalu. Jak wynika z akt sprawy w przedmiotowym budynku na każdym piętrze znajdują się wejścia do trzech lokali mieszkalnych. Przypomnienia wymaga, że drzwi mieszkania w budynku wielomieszkaniowym prowadzące na klatkę schodową stanowią wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną. Zamontowane drzwi wejściowe do lokalu skarżącego otwierają się na wejście do lokalu nr 11, ograniczając szerokość drogi ewakuacyjnej do 45 cm, co uniemożliwia ewakuację osób z lokalu nr 11 na drogę ewakuacyjną, w wyniku czego powstaje stan zagrożenia życia i zdrowia. W świetle obowiązujących przepisów prawa, określających wymagania co do szerokości drogi ewakuacyjnej, należy przyjąć, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - w przypadku otwierania drzwi na klatkę schodową, która jest jednocześnie drogą ewakuacyjną dla mieszkańców wyższej kondygnacji budynku wielorodzinnego - dochodzi do prawie całkowitego zagrodzenia przejścia ewakuacyjnego, co zagraża bezpieczeństwu życia i zdrowia. Reasumując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy nadzoru budowlanego w sposób zasadny uznały, że montaż drzwi otwieranych na zewnątrz stwarza niebezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, a w konsekwencji nakazały demontaż drzwi i zamontowanie drzwi otwieranych do wnętrza lokalu mieszkalnego. Jednocześnie należy wskazać, że na ocenę stanu niezgodności z przepisami montażu drzwi wejściowych na zewnątrz klatki schodowej nie może mieć wpływu fakt, że skarżący jest osobą niepełnosprawną z ograniczoną możliwością poruszania się. Zastosowania nie znajduje również § 239 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, gdyż lokal mieszkalny nr 10 nie jest lokalem przeznaczonym na pobyt stały dla ponad 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w pkt 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1714). DC