II SA/Łd 900/16

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odsetek związanych z odszkodowaniem za nieruchomość postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych), w pozostałej części oddalić wniosek. AG II SA/Łd 900/16 UZASADNIENIE M.G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odsetek związanych z odszkodowaniem za nieruchomość. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu emerytur w łącznej kwocie 3276,73 zł. Posiadają dom jednorodzinny o powierzchni 324,82 mkw., działkę o powierzchni 3311 mkw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,9 ha bez zabudowań, w użyczeniu. Skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki T. (rok produkcji 2004). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w miesiącu listopadzie 2016 r. wydatki kształtowały się następująco: leki – 508,02 zł, woda – 141,14 zł, gaz – 1005,46 zł (sezon grzewczy), energia elektryczna – 152,97 zł, podatek od nieruchomości – 409 zł. Dodatkowo wnioskodawca podał, że jego żona jest osobą niepełnosprawną, wymagającą opieki, a syn choruje na chorobę nowotworową – mimo chemioterapii nastąpił nawrót choroby, co prawdopodobnie będzie się wiązać z kosztowną terapią za granicami kraju (koszt w zależności od miejsca leczenia to 45.000-180.000 zł). Strona wskazała także, że posiada na rachunku bankowym kwotę 130.000 zł, stanowiącą pozostałość z przyznanego odszkodowania w kwocie 765.117 zł z tytułu wywłaszczonej nieruchomości. Brakująca część odszkodowania została wydana na modernizację budynku mieszkalnego i dostosowanie go do potrzeb chorej żony i syna, lecz obiekt ten wymaga dalszych nakładów finansowych związanych z wymianą urządzeń grzewczych oraz założeniem nowej izolacji w zawilgoconych pomieszczeniach niskiego parteru. Skarżący wyjaśnił, że w związku z wystąpieniem o zwrot nieruchomości będzie musiał dokonać zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania (sprawa o sygn. akt II SA/Łd 556/16). W tym miejscu wskazania wymaga, że co prawda, skarżący złożył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na formularzu PPF, którego wzór ustalało nieobowiązujące już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U.Nr 227, poz. 2245), jednak z uwagi na fakt, że zawierało ono niezbędne dane do oceny sytuacji materialnej strony, a także na poszanowanie zasady ekonomiki procesowej, zostało ono wzięte pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku skarżącego stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie w części. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się jednakże tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). Wnioskodawca wskazał w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i małżonkowie utrzymują się z dochodów (emerytury) w łącznej kwocie 3.276,73 zł, zaś ponoszą stałe wydatki w kwocie 2216,59 zł. O ile wydatkom na utrzymanie domu czy leki nie sposób odmówić charakteru wydatków niezbędnych, to jednak podana kwota nie odzwierciedla stanu rzeczywistego w odniesieniu do średnich miesięcznych wydatków w skali roku. Wnioskodawca podał bowiem wśród wydatków w miesiącu listopadzie 2016 r. kwotę 1.005 zł za gaz w sezonie grzewczym, tymczasem koszty ogrzewania domu w sezonie grzewczym niewątpliwie rozkładają się na cały rok kalendarzowy. Nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony pozostaje posiadanie na rachunku bankowym kwoty 130.000 zł. Kwota ta niewątpliwie pozwala na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. "Nienaruszalności" tej sumy nie uzasadnia potencjalna możliwość obowiązku zwrotu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ani plan dalszego modernizowania budynku mieszkalnego. Odnosząc się do tych podniesionych przez stronę argumentów należy wskazać, że kwota 130.000 zł jest pozostałością po odszkodowaniu w wysokości 765.117 zł. Reszta pieniędzy według wnioskodawcy (635.117 zł) została przeznaczona na modernizację domu. Referendarz sądowy nie dał wiary powyższemu twierdzeniu, gdyż takie środki pozwalają na wybudowanie nowego domu, a nie tylko dostosowanie już istniejącego do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Jeśli zaś idzie o kwestię "oddania" odszkodowania, to w przywoływanej sprawie o sygn. akt II SA/Łd 556/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Niezależnie od dochodów skarżący posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości. Fakt ten powoduje, że skarżącego nie sposób zaliczyć do kręgu osób ubogich. Fakt posiadania kwoty 130.000 zł na rachunku bankowym oraz majątku w postaci nieruchomości (w tym domu o powierzchni ponad 300 mkw.) daje podstawy do twierdzenia, że strona co do zasady jest w stanie wygospodarować środki na to, aby pokryć koszty udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym bez uszczerbku dla utrzymania własnego i rodziny. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że występując z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący załączył liczną dokumentację medyczną dotyczącą żony (nowotwór, wypadek komunikacyjny, zaburzenia poznawcze, brak możliwości samodzielnej egzystencji) oraz syna (nowotwór). Powołał się również na to, że u syna, pomimo długotrwałego leczenia (chemioterapia) nastąpił nawrót choroby, która wymagać będzie poddania go kosztownej terapii za granicą. Powyższa okoliczność, z uwagi na pierwszeństwo w zaspokojeniu wydatków na ratowanie zdrowia i życia członków najbliższej rodziny, przesądziła, że skarżącemu, mimo zgromadzonych na rachunku bankowym środków, zasadnym stało się częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Referendarza sądowego skarżący jest natomiast w stanie wygospodarować kwotę w wysokości 1.000 złotych na częściowe pokrycie kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG