II SA/Łd 901/07

Dnia 14 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. i Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. L.- S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] ([...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania rozbiórki szklarni p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. A. T. –P. II SA/Łd 901/07 U Z A S A D N I E N I E K. L. – S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania rozbiórki szklarni. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W dniu 17 marca 2008 roku uczestnicy postępowania – T. i Z. S. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką D. Nie posiadają żadnego majątku, dochodów ani oszczędności. Działając na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał wnioskodawców do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej wszystkich członków rodziny, które pozwoliłyby na dokładne ustalenie zdolności płatniczych strony, tj. poświadczonych za zgodność kopii zeznań podatkowych małżonków za rok 2007, informacji o rodzaju i przedmiocie prowadzonej działalności rolniczej lub gospodarczej, a jeśli są oni podatnikami podatku od towarów i usług – również deklaracji dla tego podatku za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe, informacji o posiadanych składnikach majątku, zwłaszcza nieruchomości położonej przy ul. A 14, w tym składnikach majątku służących prowadzonej działalności, informacji o majątku i dochodach D. S. oraz informacji o średnich miesięcznych wydatkach ponoszonych przez rodzinę wnioskodawców i sposobie ich finansowania. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawcy przedstawili kopię wspólnego zeznania PIT-36 za rok 2007, z którego wynika, iż Z. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 126.948,61 złotych i poniósł koszty w kwocie 149.804,56 złotych, uzyskując tym samym stratę w wysokości 22.855,95 złotych, zaś T. S. nie osiągała w roku 2007 żadnych przychodów. Ponadto wnioskodawcy przedstawili kopię informacji sporządzonej przez syndyka "Masy upadłości T. i Z. małż. S., Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe ‘A’, obecnie Z. S. ‘B", z której wynika dodatkowo, iż strata z prowadzonej działalności z poprzednich lat wynosiła 908.665,53 złotych. Wnioskodawcy przedstawili również, będące już w posiadaniu tut. Sądu, zaświadczenia o wysokości dochodów osiągniętych przez podatników w roku 2007 roku wydanych przez właściwy organ podatkowy. Wnioskodawcy oświadczyli także, iż przedmiotem działalności gospodarczej jest "handel – usługi sprzęt RTV – AGD", nie posiadają majątku, gdyż jest on pod władaniem syndyka, córka uczy się, a środki na naukę zdobywa pracując podczas wakacji w Wielkiej Brytanii. Wnioskodawcy poinformowali ponadto, iż nie posiadają żadnych środków, nie zarabiają, pozostają na utrzymaniu rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 p.p.s.a. osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie wnioskodawcy leży bowiem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej i umożliwiły Sądowi ocenę całokształtu sytuacji życiowej wnioskodawcy w aspekcie posiadania obiektywnie rozumianej zdolności zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, iż informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej stanu majątkowego i dochodów, jak również informacje nadesłane przez stronę na żądanie Sądu nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że zdolności płatnicze wnioskodawców nie pozwalają na pokrycie kosztów wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika. Przede wszystkim należy wskazać, iż złożone na urzędowym formularzu oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach nie zawierało żadnych danych. Wnioskodawcy ograniczyli się jedynie do załączenia zaświadczeń z urzędu skarbowego, z którego wynikało, iż nie osiągnęli w roku 2007 dochodu. Warto jednak zwrócić uwagę, że informacja o braku dochodu nie jest jednoznacznym potwierdzeniem złej sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza, gdy źródłem przychodów jest działalność gospodarcza. Konieczne zatem wydało się żądanie przedstawienia kopii zeznań podatkowych, z których istotnie wynikało, iż z tytułu działalności gospodarczej Z. S. uzyskał stratę, jednak, co godne podkreślenia, podatnik osiągał obroty i to w znacznej wysokości. Również okoliczność, iż w roku 2007 podatnik poniósł wydatki w kwocie 149.804,56 złotych, a więc w kwocie przewyższającej przychody o 22.855,95 złotych może świadczyć, iż podatnik posiadał środki na pokrycie powyższej różnicy. Nadto należy wskazać, iż wnioskodawcy nie wskazali, mimo nałożonego obowiązku, wysokości dochodów uzyskiwanych przez córkę, ograniczając się do stwierdzenia, że sezonowo pracuje ona w Anglii. Nie ustosunkowali się także do treści wezwania w części dotyczącej średnich miesięcznych wydatków i sposobie ich finansowania, poprzestając na ogólnikowym oświadczeniu o pozostawaniu na utrzymaniu rodziny. Wypada również wskazać, iż wnioskodawcy we wniosku złożonym na urzędowym formularzu nie poinformowali o stanie upadłości, także w nadesłanym uzupełnieniu nie odnieśli się w żaden sposób do pozostawania przedsiębiorcy w stanie upadłości. W tym miejscu należy podkreślić, iż skoro w interesie strony wnoszącej żądanie leży takie przedstawienie sytuacji życiowej, aby Sąd doszedł do przekonania, iż przyznanie prawa pomocy znajduje usprawiedliwienie, nie może wywołać zamierzonego rezultatu wniosek, na podstawie którego nie sposób ustalić w sposób konkretny sytuacji życiowej strony, która nie może pozostawać w sferze domniemań, i uznać, iż wnioskodawcy nie posiadają środków finansowych lub możliwości ich zdobycia. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu muszą spowodować, iż wniosek T. i Z. S. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawcy nie dołożyli staranności w celu kompletnego i wyczerpującego przedstawienia sytuacji materialnej, w jakiej się znajdują. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. A. T. – P.