II SA/Łd 901/07

Dnia 6 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. i Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K. L. – S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania rozbiórki szklarni p o s t a n a w i a: przyznać uczestnikom postępowania – T. S. i Z. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. A.K. II SA/Łd 901/07 U Z A S A D N I E N I E K. L. - S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania rozbiórki szklarni. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W dniu 7 kwietnia 2008 roku uczestnicy postępowania – T. i Z. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, uczestnicy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką D. Nie posiadają żadnego majątku, dochodów ani oszczędności. Działając na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał wnioskodawców do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej wszystkich członków rodziny, które pozwoliłyby na dokładne ustalenie zdolności płatniczych strony, tj. poświadczonych za zgodność kopii zeznań podatkowych małżonków za rok 2007, informacji o rodzaju i przedmiocie prowadzonej działalności rolniczej lub gospodarczej, a jeśli są oni podatnikami podatku od towarów i usług – również deklaracji dla tego podatku za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe, informacji o posiadanych składnikach majątku, zwłaszcza nieruchomości położonej przy ul. A, w tym składnikach majątku służących prowadzonej działalności, informacji o majątku i dochodach D.S. oraz informacji o średnich miesięcznych wydatkach ponoszonych przez rodzinę wnioskodawców i sposobie ich finansowania. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawcy przedstawili kopię wspólnego zeznania PIT-36 za rok 2007, z którego wynika, iż Z. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 126.948,61 złotych i poniósł koszty w kwocie 149.804,56 złotych, uzyskując tym samym stratę w wysokości 22.855,95 złotych, zaś T. S. nie osiągała w roku 2007 żadnych przychodów. Ponadto wnioskodawcy przedstawili kopię informacji sporządzonej przez syndyka "Masy upadłości T. i Z. małż. S., Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe A, obecnie Z. S. A.’", z której wynika dodatkowo, iż strata z prowadzonej działalności z poprzednich lat wynosiła 908.665,53 złotych. Wnioskodawcy przedstawili również zaświadczenia o wysokości dochodów osiągniętych przez podatników w roku 2007 roku wydanych przez właściwy organ podatkowy. Wnioskodawcy oświadczyli także, iż przedmiotem działalności gospodarczej jest "handel – usługi sprzęt RTV – AGD", nie posiadają majątku, gdyż jest on pod władaniem syndyka, córka uczy się, a środki na naukę zdobywa pracując podczas wakacji w Wielkiej Brytanii. Wnioskodawcy poinformowali ponadto, iż nie posiadają żadnych środków, nie zarabiają, pozostają na utrzymaniu rodziny. Postanowieniem z dnia 14 maja 2008 roku Referendarz sądowy odmówił przyznania uczestnikom postępowania T. i Z. S. prawa pomocy. Od powyższego postanowienia T. i Z. S. wnieśli zażalenie, podnosząc w nim w szczególności, iż z uwagi na złą sytuację majątkową nie są w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – cytowana dalej jako p.p.s.a.). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.) Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów wynika, iż uczestnicy postępowania prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką D. Nie posiadają żadnego majątku, dochodów ani oszczędności. Nadto z zaświadczeń z urzędu skarbowego, złożonych przez uczestników postępowania wynika, iż nie osiągnęli oni w 2007 roku żadnego dochodu. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, iż w roku 2007 podatnik Z. S. poniósł wydatki w kwocie 149.804,56 złotych, albowiem ostatecznie uzyskał stratę w wysokości 22,855,95 zł. Również fakt, iż przedsiębiorstwo wnioskodawców jest w stanie likwidacji niewątpliwie potwierdza trudną sytuację wnioskodawców. W tej sytuacji, analizując przedłożone przez uczestników postępowania dokumenty Sąd uznał, że ich wniosek zasługuje na uwzględnienie i przyznał T. i Z. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W ocenie Sądu przedstawiona we wniosku niewątpliwie trudna sytuacja majątkowa i życiowa uczestników postępowania powoduje bowiem, iż nie są oni w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz kosztów związanych z ustanowieniem radcy prawnego. Spełnienie zaś tej przesłanki obligowało Sąd do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 319). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. A.K.