II SA/Łd 908/13

Dnia 15 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...], z dnia [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. A.P. II SA/Łd 908/13 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. Nr 182) zmienił decyzję własną z dnia [...] w przedmiocie opłaty za pobyt W. J. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 56 w ten sposób, że ustalił opłatę za pobyt w nowej wysokości 1.473,61 zł od dnia 1 marca 2013 r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że zmiana wysokości opłaty za pobyt w placówce jest wynikiem tego, iż od dnia 1 marca 2013 r. zwaloryzowana została kwota świadczenia emerytalnego z ZUS w wysokości 2.105,16 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji W. J. podniósł, że w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 maja 2013 r. o przyznaniu emerytury podlegająca potrąceniu opłata za pobyt w domu pomocy społecznej określona została na kwotę 1.418,15 zł. W uzupełnieniu odwołania z dnia 4 lipca 2013 r. strona wniosła o wyrażenie zgody na udział w rozprawie, która wyznaczona została na dzień 5 lipca 2013 r. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Jak natomiast wynika z art. 106 ust. 3b ustawy zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z uwagi na fakt, że od dnia 1 marca 2013 r. zmiana świadczenia emerytalnego przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej zasadna stała się zmiana opłaty za świadczenie w postaci pobytu w domu pomocy społecznej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. J. zarzucił organowi odwoławczemu, że wydając decyzję nie uwzględnił dokumentów złożonych przy odwołaniu oraz uzupełnienia odwołania z dnia 4 lipca 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], mocą której zmieniona została z dniem 1 marca 2013 r. wysokość miesięcznej odpłatności za pobyt W. J. w domu pomocy społecznej. Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi treść art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art.11, 12, 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że od dnia 1 marca 2013 r. podwyższeniu uległ miesięczny dochód skarżącego w związku z waloryzacją emerytury. Stosownie do treści art. 60 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego kosztu utrzymania. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu (art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy). Jednocześnie, zgodnie z art. 106 ust. 3b ustawy zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenia niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo oceniły sytuację skarżącego, uznając, że nastąpiła zmiana jego sytuacji dochodowej, a kwota zmiany przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 542 zł. Powyższe wynika z różnicy pomiędzy dochodem netto skarżącego ustalonym na dzień 1 marca 2012 r. (2.025,93 zł) a dochodem netto ustalonym na dzień 1 marca 2013 r. (2.105,16 zł). Różnica ta wyniosła 79,23 zł, zatem zostały spełnione przesłanki z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, pozwalające na zmianę decyzji w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, wyżej wymienione okoliczności dotyczące zmiany sytuacji dochodowej skarżącego uzasadniały zmianę decyzji w sprawie wysokości odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej. Wątpliwości budzi jednak termin, od którego zmieniona została wysokość odpłaty. Jak bowiem wynika z treści zaskarżonej decyzji, wysokość opłaty została zmieniona z dniem 1 marca 2013 r., podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...]. Zmiana wysokości opłaty nastąpiła zatem z mocą wsteczną. I aczkolwiek tak wskazany termin ustalenia nowej opłaty korelował z datą waloryzacji rent i emerytur, która nastąpiła właśnie z dniem 1 marca 2013 r., taki sposób ustalenia nowej wysokości opłaty nie zasługuje na akceptację. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem powszechnie reprezentowanym przez sądy administracyjne, decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., II SA/Kr 928/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z dnia 10 marca 2011 r., II SA/Sz 676/10). Ze względu zaś na konstytutywny charakter, może ona wywoływać wyłącznie skutki ex nunc. Tym samym brak jest podstaw, aby uchylać lub zmieniać decyzję przyznająca prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną ex tunc - z chwilą zaistnienia zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego. W konsekwencji poczynionych rozważań należy uznać, że termin z którym została zmieniona decyzja w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, został ustalony z naruszeniem prawa. Poczynione przez organ ustalenia, dotyczące zmiany sytuacji materialnej skarżącego, winny bowiem powodować ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej na przyszłość, a nie z mocą wsteczną. Ogólne zasady prawa administracyjnego, w tym zasada praworządności - art. 7 kpa oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 kpa nakazują, aby decyzje, w szczególności nakładające obowiązki, były decyzjami prawidłowymi, wydawanymi w oparciu o właściwe zastosowanie przepisów ustaw. W konsekwencji nie zasługuje na akceptację sytuacja, w której decyzje o charakterze konstytucyjnym nakładają na adresata obowiązek z datą wsteczną, gdyż działanie takie należy oceniać jako naruszenie prawa. Reasumując należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co musiało wywołać skutek w postaci ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny uwzględnić powyższe ustalenia dotyczące skutku decyzji wydanej na podstawie art. 106 ust. 5 ww. ustawy, mając na uwadze, że decyzja wydana w przedmiotowej sprawie powinna ustalać odpłatność na przyszłość, a nie z mocą wsteczną. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. LS