II SA/Łd 91/04

Dnia 26 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Asesor Arkadiusz Blewązka, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku stałego wyrównawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. umorzył postępowanie w sprawie D.D. w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego przyznanego decyzją Kierownika GOPS w M. z dnia [...] Nr [...] w związku z brakiem właściwości miejscowej Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. W uzasadnieniu podano, że postępowanie w sprawie przyznania D.D. zasiłku stałego wyrównawczego (decyzja [...] z dnia [...]) stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zgodnie z jej oświadczeniem nadesłanym przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. nie jest ona ani zameldowana na terenie gminy M., ani też tam nie przebywa od dnia 1 lipca 2003r. Od powyższego rozstrzygnięcia D.D. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., zarzucając, że organ I instancji zamiast ponownie rozpatrzyć jej wniosek o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego w wyniku przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] i udzielić pomocy jej rodzinie, zwrócił się w tej sprawie do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zdaniem strony organ pomocowy działając w powyższy sposób, wyrządził jej oraz jej dzieciom krzywdę, gdyż zmuszeni byli głodować, a nadto zostali pozbawieni ubezpieczenia zdrowotnego, przez co musieli korzystać z prywatnych porad lekarskich. D.D. podała także, że na terenie Gminy M. wraz z dziećmi była zameldowana od dnia 10 września 2002r. do dnia 30 czerwca 2003r. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż zagadnienie właściwości miejscowej w sprawach pomocy społecznej reguluje art. 37 wskazanej wyżej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca stałego pobytu lub ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby ubiegającej się o świadczenie. Uregulowaniem szczególnym jest natomiast ustalenie właściwości miejscowej gminy w oparciu o miejsce pobytu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Sytuacja ta ma zastosowanie jedynie w przypadkach szczególnie uzasadniających sytuację osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach nie cierpiących zwłoki. Organ odwoławczy stwierdził także, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że D.D. na terenie gminy M. przebywała jedynie czasowo w okresie od dnia 10 września 2002r. do dnia 30 czerwca 2003r., a następnie powróciła do miejsca stałego pobytu, gdzie zameldowana jest na pobyt stały. tj. do miejscowości C., gmina (miasto) W. Powyższe ustalenia, w ocenie organu odwoławczego, potwierdza Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W., który obejmuje zainteresowaną pomocą społeczną (pismo z dnia [...] znak: [...]) oraz sama zainteresowana w oświadczeniu z dnia 17 września 2003r., w którym stwierdza, że na terenie gminy M. nie przebywa od dnia 1 lipca 2003r. i w związku z tym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. nie ma prawa ingerować w jej prywatność. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w tym stanie rzeczy organ I instancji, stwierdzając swą niewłaściwość w sprawie przyznania D.D. zasiłku stałego wyrównawczego, zasadnie umorzył prowadzone przed tym organem postępowanie. Nadto wskazano, że decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] nie dotyczyła umorzenia postępowania "w sprawie" przyznania D.D. zasiłku stałego wyrównawczego, co może budzić wątpliwości w związku z nieścisłym sformułowaniem sentencji rozstrzygnięcia, gdyż decyzją tą, mimo niezręcznego sformułowania, organ pomocowy umorzył jedynie postępowanie w związku z brakiem właściwości miejscowej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem D.D. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze wyjaśniła, że na terenie gminy M. była zameldowana do dnia 30 czerwca 2003r. i z tego tytułu decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznano jej zasiłek stały wyrównawczy w kwocie 41,99 zł. Jednakże od decyzji tej wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., kwestionując datę przyznania zasiłku oraz jego wysokość. Nadto skarżąca podniosła, że nie udzielono jej żadnej pomocy pomimo przeprowadzenia niejednego wywiadu środowiskowego oraz pozbawiono ją i jej dzieci ubezpieczenia zdrowotnego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie skarżąca wyjaśniła, że do chwili obecnej nie uzyskała żadnego świadczenia z opieki społecznej za okres do 30 czerwca 2003r., a ponadto, że aktualnie ponownie przebywa na terenie gminy M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 tejże ustawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych i prawa materialnego, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( Dz.U. nr 64 z 1998r., poz. 414 ze zm. ), obowiązującej w dacie wydania kwestionowanych decyzji. D.D., przebywając wraz z dwójką dzieci w miejscowości G., gm. M., zwróciła się w styczniu 2003r., co wynika z wywiadu środowiskowego, do tamtejszego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie jej pomocy finansowej w formie zasiłku stałego wyrównawczego oraz o pomocy w postaci gorącego posiłku dla dzieci. Okolicznością poza sporem było wówczas, iż miejscem stałego pobytu tej rodziny była miejscowość C., gm. W. Decyzją z dnia [...] organ I instancji - Kierownik GOPS w M. przyznał D.D. świadczenie za okres od 1 stycznia 2003r. do 31 grudnia 2005r., którego wysokość i czasokres przyznania - początkowy termin, skarżąca zakwestionowała w odwołaniu. Na skutek tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że w toku postępowania wyjaśniającego nie ustalono, który organ jest właściwy do załatwienia sprawy, a w szczególności, czy nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Kolegium wyjaśnienia wymaga ponadto skład rodziny oraz uzyskiwany przez nią dochód, gdyż są to okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Po przekazaniu niniejszej sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wydana została decyzja z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie, która jest kwestionowana w przedmiotowej skardze. Rozpatrując skargę Sąd uznał, że mimo poczynienia ustaleń, iż od dnia 1 lipca 2003r. D.D. nie przebywała na terenie gminy M., brak było podstaw, by tylko z tego tytułu uznać postępowanie za bezprzedmiotowe i umorzyć je w oparciu o art. 105 § kpa. Okolicznością istotną było bowiem to, iż faktycznie przebywała ona wraz z dziećmi w miejscowości G., gm. M. w okresie od dnia 10 września 2002r. do 30 czerwca 2003r. i w tym czasie na terenie tejże gminy była zameldowana. W ocenie Sądu, w składzie rozpatrującym niniejszą skargę, o braku właściwości do rozpatrzenie sprawy w przedmiocie świadczenia za okres faktycznego pobytu, nie może automatycznie przesądzać jedynie okoliczność powrotu skarżącej do miejscowości zameldowania na pobyt stały. Stosownie do regulacji zawartej w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r., obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca stałego pobytu lub ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby ubiegającej się o świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 2-6. W myśl art. 37 ust. 2 tej ustawy - w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach nie cierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgodnie natomiast z treścią ust. 3 art. 37 - w miejscu pobytu, w przypadkach, o których mowa w ust. 2, przyznaje się świadczenia wymienione między innymi w art. 27, czyli dotyczące zasiłku stałego wyrównawczego, o który ubiegała się skarżąca. Tak więc, zdaniem Sądu, organ I instancji, po uchyleniu decyzji z dnia [...] i przekazaniu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do ponownego rozpatrzenia, winien zastosować się do wskazówek wynikających z rozstrzygnięcia kasacyjnego z dnia [...]. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w związku z brakiem właściwości miejscowej GOPS w M. doprowadziło w konsekwencji do tego, że za okres do 30 czerwca 2003r. skarżąca nie uzyskała oczekiwanego świadczenia, co wynika z oświadczenia skarżącej złożonego na rozprawie. Również akta administracyjne wskazują na to, że w tym zakresie wniosek skarżącej nie został przekazany w myśl art. 65 § 1 kpa do rozpoznania do GOPS w W. Stało się tak pomimo tego, iż w sytuacji, gdy w wyniku wadliwej oceny swojej działalności organ wszczął postępowanie, to zachodziła wprawdzie podstawa do jego umorzenia zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem, ale organ który uznał swą niewłaściwość, musiał jednocześnie przekazać sprawę organowi właściwemu (por. np. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2000r. sygn. II SA 2308/00 - LEX nr 55315 oraz postanowienie SN z dnia 11 stycznia 1995r. sygn. III PO 9/94 - OSNP 1995/12/152 ). Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji. Zważywszy na charakter kwestionowanej decyzji ( umorzenie postępowania ) Sąd odstąpił od wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 152 tejże ustawy.