II SA/Łd 912/17

Dnia 17 stycznia 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi Wydział II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.O. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 912/17 Uzasadnienie J.O., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Ze złożonego wniosku oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Małżonkowie posiadają dom o powierzchni 300 mkw., oszczędności w wysokości 150.000 zł, dwa samochody: VW A (2002 r., wartość 10.000 zł) i VW B (2010 r., wartość 50.000 zł). Skarżący uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 8000 zł, prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi dochodów. Żona skarżącego uzyskuje ze stosunku pracy kwotę 4000 zł. W uzasadnieniu skarżący podał, że koszty związane z prowadzoną działalnością to 4600 zł, koszty związane z utrzymaniem domu – 500-600 zł, wyżywienie – 500 zł, leki – 100-150 zł, koszty dojazdu do pracy – 500-600 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. post. WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/2006). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04). Prawo pomocy stanowi realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok ETPC z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż stronę zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, osiągane przez małżonków dochody oraz posiadane oszczędności pozwalają na sfinansowanie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Skarżący wraz z żoną uzyskują dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 12.000 zł. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów ani konieczność ponoszenia ciężarów tej działalności, które bezspornie skarżący zalicza do kosztów uzyskania przychodów. Co jednak bardziej istotne skarżący zadeklarował posiadanie oszczędności w wysokości 150.000 zł, co wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy pozostaje również fakt posiadania dwóch samochodów, których utrzymanie bez wątpienia generuje koszty. Choć posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09). Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania własnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG