II SA/Łd 92/03
WyrokWSA w Łodzi2004-10-26
Skład orzekający: Ewa Markiewicz, Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w okresie powojennym stanowi bezwzględną przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od wcześniejszej działalności w ruchu oporu?Ratio decidendi
Zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej w latach 1944-1956 stanowi bezwzględną przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Intencją ustawodawcy było wyłączenie z grona osób uprzywilejowanych tych, którzy współdziałali z organami represji nastawionymi na zwalczanie niepodległościowych dążeń Polaków, co nie neguje wcześniejszej działalności kombatanckiej.Stan faktyczny
Skarżący, S. G., został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymaną w mocy decyzją organu II instancji. Podstawą pozbawienia było zatrudnienie skarżącego w Milicji Obywatelskiej i Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w okresie powojennym. Skarżący kwestionował tę decyzję, wskazując na swoją wcześniejszą działalność w ruchu oporu i aresztowanie przez gestapo. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez NSA z powodu uchybień formalnych, organ ponownie wydał decyzję pozbawiającą uprawnień, którą skarżący zaskarżył do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie: WSA Barbara Rymaszewska (spr.), p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. na rozprawie przy udziale - Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł. –J. K. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. -
II SA/Łd 92/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów pozbawił S. G. uprawnień kombatanckich, przyznanych decyzją ZBoWiD w Ł. z dnia [...] z tytułu działalności w ruchu oporu od 1.05.1944r. do 17.01.1945r. i walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 13.02.1945r. do 25.08.1945r., kiedy to S.G. był zatrudniony w strukturach Milicji Obywatelskiej, a następnie w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego jako wartownik. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że S.G. nie udowodnił istnienia przesłanek, zezwalających na zachowanie uprawnień kombatanckich, mianowicie nie wykazał, iż został skierowany do pełnienia służby w tych jednostkach przez organizacje niepodległościowe. O prawie udowodnienia tych okoliczności został pouczony w toku postępowania weryfikacyjnego, zapoznał się też ze zgromadzonym przez Urząd Kombatantów dokumentami.
Decyzję organu I instancji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] Na skutek skargi S. G. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 24 września 2002r. uchylił zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były uchybienia formalne organu administracji - w aktach administracyjnych znajdowały się dwie decyzje Kierownika Urzędu z dnia [...] o tym samym numerze, pozbawiające S.G. uprawnień kombatanckich, ale różniące się między sobą treścią uzasadnienia, co uniemożliwiało sądowi ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu S. G. uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepis art. 21 ust.2 pkt. 4 lit.a w zw. z art. 21 ust.2 pkt.4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. nr 42 poz.37).
S. G. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Skarżący podniósł, iż uprawnienia kombatanckie uzyskał w 1976r. Z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu weryfikacyjnym wynika, że w styczniu 1945r. został aresztowany przez gestapo za walkę zbrojną z okupantem niemieckim, przebywał w więzieniu do 17.01.1945r. tj do dnia wyzwolenia P. Po wyzwoleniu podjął walkę w MO, skąd skierowano go w lutym 1945r. do Urzędu Bezpieczeństwa, gdzie pełnił funkcję wartownika do 25 sierpnia 1945r.. Nie brał udziału w działalności przeciwko opozycji, gdyż takowej wówczas nie było.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując wyniki postępowania weryfikacyjnego wszczętego w 1999r.. Postępowanie to bezspornie wykazało zatrudnienie skarżącego w strukturach UB, co zresztą skarżący przyznaje.
W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi udział w sprawie zgłosiła prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł., która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wydanych z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.
Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.).
Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy o p.s.a.. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Mając na uwadze tak określoną kognicję sądu stwierdzić trzeba, że skarga nie jest zasadna. Podniesione w skardze okoliczności dotyczące przebiegu pracy skarżącego w organach bezpieczeństwa jak również działalność w czasie okupacji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia organów administracji publicznej.
Podstawę materialną prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, według stanu prawnego na dzień orzekania przez organ II instancji – 12.12.2002r. (Dz.U. z 2002r. Nr42, poz.371).
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów jako podstawę prawną decyzji wskazał przepis art. 25 ust.2 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 21 ust.2 pkt.4 lit. a powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944 – 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Takie unormowanie oznacza, iż zatrudnienie skarżącego w organach bezpieczeństwa stanowi bezwzględną przesłankę pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie podstawy ich nabycia, a więc i bez względu na to, że podstawą ich przyznania była także wcześniejsza działalność w ruchu oporu. Pozbawienie uprawnień kombatanckich nie jest próbą negowania wcześniejszej działalności skarżącego. Intencją ustawodawcy było jednak wyłączenie z grona podmiotów szczególnie uprzywilejowanych osób współdziałających poprzez zatrudnienie z organami represji nastawionymi na zwalczanie niepodległościowych dążeń Polaków ( tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26.04.2002r. V SA 2326/01). Decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem materialnym.
Nie doszło też do naruszenia procedury administracyjnej. Zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne. W toku postępowania przed organami administracji publicznej został zebrany materiał dowodowy, który jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia. Skarżący został zapoznany z materiałem dowodowym.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art.151 ustawy o p.s.a. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło