II SA/Łd 923/17

Dnia 27 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania B.M., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...]. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] przyznał B.M. zasiłek okresowy w kwocie 317 złotych miesięcznie za okres 01.07.2017 r. do 30.09.2017 r. Od powyższej decyzji odwołała się B.M. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) – dalej w skrócie "k.p.a.", w zw. z art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 930) – dalej w skrócie "u.p.s.", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia oraz regulacje art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s., a następnie wywiódł, że zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Przysługuje on ze względu na szczególne okoliczności, tylko przykładowo wymienione przez ustawę (długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego). Każda trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia, będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Przykładowo zdefiniowane przesłanki przyznania zasiłku okresowego dają organowi dużą swobodę decyzyjną oraz powodują, że przyznanie tej formy wsparcia zależy w gruncie rzeczy od spełnienia ogólnych warunków udzielenia pomocy społecznej. Jednym z nich jest dochód. Obliczając dochód rodziny, podobnie jak przy zasiłku stałym, w składzie rodziny nie uwzględnia się osób i dochodów, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.p.s. Zasiłek ustala się do wysokości różnicy między wspomnianymi kryteriami dochodowymi a dochodem osoby samotnie gospodarującej lub dochodem rodziny. Docelowo zasiłek nie może być niższy niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W następnej kolejności SKO wskazało, że z poczynionych przez organ I instancji na podstawie wywiadu środowiskowego ustaleń wynika, iż strona jest osobą samotnie gospodarującą, której dochód wynosi 0 złotych na osobę w rodzinie. Stąd też różnica pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem rodziny wynosi 634 złote. 50 % tej różnicy stanowi kwota 317 zł. Wobec powyższego organ I instancji prawidłowo wyliczył zasiłek okresowy. W ocenie SKO decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Ustalenie kwoty zasiłku okresowego dla B.M. w wysokości po 317 złotych miesięcznie na okres trzech miesięcy, z uwzględnieniem dochodu w kwocie 0 zł odpowiada wymogom art. 38 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 u.p.s. Powyższą decyzję Kolegium, B.M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie z powodu niespełnienia wymogów formalnych określonych w art. 57 § 1 p.p.s.a. – to jest braku określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego bądź ewentualnie o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Skarżąca odpowiadając na zarządzenie z dnia 28 listopada 2017 r. o określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego zakwestionowała wysokość przyznanego zasiłku celowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji publicznej, to jest zgodność z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który to przepis w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769, ze zm., dalej jako u.p.s.). Stosownie do art. 38 ust. 1 tej ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bądź rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 634 zł miesięcznie. Ponadto w myśl art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s. kwota zasiłku okresowego, nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 u.p.s.j). Natomiast okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy na mocy art. 38 ust. 5 tej ustawy. O ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany ("zasiłek okresowy przysługuje"), jeżeli tylko wnioskodawca ubiegający się o tego rodzaju pomoc spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.p.s., to już samo rozstrzygnięcie o wysokości zasiłku okresowego (w ustawowo określonych granicach) oraz o okresie, na jaki jest przyznawany cechuje dyskrecjonalność organu. O tym, w jakim rozmiarze i na jaki okres zasiłek okresowy zostanie przyznany decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ocenie sądu organ prawidłowo stwierdził w zaskarżonej decyzji, że wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku okresowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Jak bowiem trafnie podkreślił organ odwoławczy - art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, ma zastosowanie jako zasada ogólna również przy przyznawaniu zasiłku okresowego, przy uwzględnieniu treści art. 38 ust. 3 tej ustawy. Decyzja określająca wysokość zasiłku okresowego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości. Należy podkreślić, że zakres uznania administracyjnego w zakresie wysokości zasiłku okresowego został ograniczony jedynie kryteriami określającymi jego maksymalną i minimalną wysokość, które to wielkość wynikają wprost z cytowanego wcześniej art. 38 ust.2 pkt 1,3 i 4 u.p.s. W ten sposób określony został w tych przepisach przedział, w ramach którego może ustalony zasiłek okresowy. Podkreślić należy, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01; z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/2006, Lex 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, strona internetowa - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 1389/12). W rozpoznawanej sprawie organ zachował kryterium wysokości, o którym stanowi cytowany wcześniej art. 38 ust.2-4 u.p.s. Powołanie się w uzasadnieniu na sytuację skarżącej i zakres przyznawanej jej pomocy, jak również wskazanie kwot, jakimi dysponuje organ na tego typu pomoc, liczby osób, którym MOOPS udziela różnych form pomocy w stopniu wystarczającym czyni zadość kryterium prawidłowego umotywowania przyznanej kwoty. Reasumując sąd stwierdził, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji nie naruszają granic uznania administracyjnego. W motywach obu decyzji racjonalnie przedstawiono okoliczności, które zadecydowały o przyznaniu zasiłku okresowego w określonej wysokości. Tym samym sąd nie stwierdził jakichkolwiek przesłanek do uchylenia decyzji Kolegium, zresztą przesłanki takie nie zostały również wprost podniesione w treści skargi. Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanej skarżącej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. k.ż.