II SA/Łd 925/03

Dnia 18 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia NSA Anna Stępień, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Działu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] Nr [...] - w sprawie ze skargi J. S.; 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - w sprawie ze skargi T. S.; 3. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. W.-Ł., Kancelaria Adwokacka w Ł. przy A 99 m 9 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przed adwokata ustanowionego z urzędu. II SA/Łd 925/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. przyznał J. S. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 136,64 zł miesięcznie od dnia 1 grudnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu 5 grudnia 2002 r. J. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia [...] o stopniu niepełnosprawności, w którym zaliczono J. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i ustalono, iż niepełnosprawność powstała przed 18-tym rokiem życia. Uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez zespół orzekający o stopniu niepełnosprawności lub dokumentu stwierdzającego wiek. J. S. spełnia przesłanki uprawniające do nabycia zasiłku pielęgnacyjnego w powołanym w decyzji okresie. Organ I instancji podniósł dalej, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje dziecku w wieku do 16 lat w przypadku uznania dziecka za niepełnosprawne; osobie w wieku powyżej 16 lat, jeżeli jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, jak również w przypadku gdy jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego oraz osobie, która ukończyła 75 lat Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyli J. S. i jego matka T. S. Odwołujący się wnieśli o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od kwietnia do listopada 2002 r. Wskazali, że w dniu 20 stycznia 2003 r. zostały naniesione poprawki odnośnie pkt 5 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w ten sposób, że naniesiono adnotację, iż niepełnosprawność istnieje od okresu przed szesnastym rokiem życia. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 14 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1. dziecku w wieku do lat 16 w przypadku uznania dziecka za niepełnosprawne 2. osobie w wieku powyżej 16 lat, jeżeli jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, jak również w przypadku gdy jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego na dziecko, 3. osobie, która ukończyła 75 lat W myśl art. 18 powołanej ustawy uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na podstawie następujących dokumentów: – orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez zespół orzekający o stopniu niepełnosprawności, – dokumentu stwierdzającego wiek. W niniejszej sprawie w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, tj. w dniu 5 grudnia 2002 r. organ I instancji dysponował orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, w którym zaliczono J. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i ustalono, iż niepełnosprawność powstała przed 18-tym rokiem życia. Wobec takiego zapisu organ I instancji powziął wątpliwość czy J. S. będzie przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny z uwagi na treść art. 14 ust. 3 pkt 2 wyżej powołanej ustawy, ponieważ przepis ten wymaga aby w przypadku osoby powyżej 16 roku życia niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego na dziecko - zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny na dziecko przysługuje do ukończenia 16 roku życia, a jeżeli kształci się w szkole - do ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 20 lat. Na wniosek MOPS w P. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. w piśmie z dnia 19 grudnia 2002 r. poinformował, iż w dniu 17 grudnia 2002 r. zmieniono termin powstania niepełnosprawności J. S. i ustalono, iż powstała ona przed 16-tym rokiem życia. Zatem uprawnienie do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego powstało dopiero w grudniu 2002 r. i zgodnie z art. 28 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych zasiłek pielęgnacyjny wypłaca się poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, jednak za okres nie dłuższy niż jeden miesiąc wstecz od miesiąca w którym zgłoszono wniosek. Kolegium wskazało również, iż zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W tym stanie faktycznym, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, iż zasiłek pielęgnacyjny należy wypłacać J. S. od dnia 1 grudnia 2002 r. gdyż w tym miesiącu na skutek zmian orzeczenia, nabył on uprawnienie do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli T. S. i J. S., wnosząc o jej uchylenie. W ich ocenie zasiłek pielęgnacyjny w niniejszej sprawie należało przyznać nie od dnia 1 grudnia 2002 r., ale od dnia wydania pierwszego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego J. S. na posiedzeniu w dniu [...]. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W toku rozprawy w dniu 22 września 2004 r. T. S. złożyła oświadczenie, że chce w sprawie występować jako pełnomocnik syna, "a jej oświadczenie, że chce występować jako skarżąca jest wynikiem nieporozumienia". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, była kwestia przyznania J. S. zasiłku pielęgnacyjnego na wniosek złożony w dniu 28 listopada 2002 r. Stosownie do treści art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1. dziecku w wieku do lat 16 w przypadku uznania dziecka za niepełnosprawne 2. osobie w wieku powyżej 16 lat, jeżeli jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, jak również w przypadku gdy jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego na dziecko, 3. osobie, która ukończyła 75 lat. Warunkiem ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby w wieku powyżej 16 lat jest zatem wykazanie niepełnosprawności w stopniu co najmniej umiarkowanym, a niepełnosprawność ta winna powstać w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Stosownie zaś do art. 8 ust. 1 ab initio omawianej ustawy zasiłek rodzinny na dziecko przysługuje do ukończenia 16 roku życia (...). W myśl art. 18 powołanej ustawy uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na podstawie następujących dokumentów: – orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez zespół orzekający o stopniu niepełnosprawności, - dokumentu stwierdzającego wiek – dla osób, które ukończyły 75 lat. Stosownie zaś do art. 28 ust. 1 powoływanej ustawy zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne i wychowawcze wypłaca się poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, jednak za okres nie dłuższy niż jeden miesiąc wstecz od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Organy obu instancji przyjęły, iż wniosek złożony został przez skarżącego w dniu 5 grudnia 2002 r. Nie można się z tym stwierdzeniem zgodzić. Wniosek T. S. o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego złożony został w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w P. w dniu 28 listopada 2002 r. Wniosek ów znajduje się w aktach administracyjnych - k. 4. Jeśli organ uznał, iż wniosek zawiera braki, winien w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać stronę do uzupełnienia braków wniosku, który jednak wywołuje skutki od dnia jego złożenia. Ponadto organy administracji rozpatrując przedmiotową sprawę stanęły na stanowisku, iż uprawnienie do przyznania J. S. zasiłku pielęgnacyjnego powstało dopiero w grudniu 2002 r., bowiem dopiero w tym miesiącu, dokładnie 17 grudnia 2002 r., ustalono, iż niepełnosprawność J. S. powstała przed 16-rokiem życia. Informację tę powzięto z pisma z dnia 19 grudnia 2002 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. Analizując jednakowoż powołane przepisy ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych Sąd doszedł do przekonania, iż stanowisko organów jest błędne. Organy administracji nie są uprawnione do uzależnienia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od daty ustalenia stopnia niepełnosprawności. Prawo to uzależnione jest od warunku powstania niepełnosprawności w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego – w tym przypadku w wieku do 16 lat (vide wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt IISA/Ka 1553/01). Organ I instancji (który orzekał w dniu 27 grudniu 2002 r.) w dniu 24 grudnia dowiedział się z pisma Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia 19 grudnia 2002 r., iż niepełnosprawność J. S. powstała przed 16 rokiem życia. Jeśli zatem wniosek złożony został w dniu 28 listopada 2002 r., to zgodnie z art. 28 ust.1 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, powinien przyznać to prawo od października 2002 r., a nie jak uznały organy od grudnia 2002 r. Sąd zwrócił tutaj uwagę na zupełnie niezrozumiałe odwołanie się organów administracji obu instancji do art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), skoro kwestię terminu wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego w stopniu zupełnym reguluje art. 28 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Ponadto Sąd nie może nie odnieść się do nieprawidłowej podstawy prawnej decyzji organu I instancji z dnia [...], w której powołano rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 stycznia 1995 r. w sprawie określenia wzorów dokumentów i rodzaju innych dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz szczegółowe zasady i tryb wypłaty zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz.U. Nr 12, poz. 58). Tymczasem w dacie orzekania organu I instancji rozporządzenie owo już nie obowiązywało, zaś aktem właściwym było rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia wzoru wniosku o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego, pielęgnacyjnego i wychowawczego, innych dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do tych zasiłków oraz szczegółowych zasad i trybu ich wypłaty (Dz.U. Nr 47, poz. 442). Na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. T. S. wycofała swoją skargę, oświadczając, iż występuje wyłącznie w imieniu syna J. S., co powoduje, iż postępowanie w części dotyczącej jej skargi podlega umorzeniu. Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi T. S. Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – pkt 2 wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – pkt 3 wyroku. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności, orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest bezprzedmiotowe (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).