II SA/Łd 926/06

Dnia 20 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 roku sprawy ze skargi K. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki budowli 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nr [...], znak: [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz K. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem o sygn. akt II SA/Łd 117/04, z dnia 17 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone przez K. S. postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nr [...], znak: [...], z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], Nr [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oraz stwierdził, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżącego nie wezwano do uiszczenia nałożonej grzywny ani nie podano terminu jej uiszczenia. Zaskarżone postanowienie nie zawierało też stosownego pouczenia na wypadek nieuiszczenia grzywny, jak też wezwania do wykonania obowiązku w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastępczego wykonania obowiązku. Sąd zauważył także naruszenie przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem nr [...], znak: [...], z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nałożył na K. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 16 599,04 złote z powodu uchylania się od wykonania obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nr [...] znak: [...], z dnia [...] i określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] oraz nałożył obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia. Nadto organ wezwał stronę do wpłacenia grzywny oraz opłaty, pouczył skarżącego o skutkach nieuiszczenia grzywny lub opłaty oraz wezwał do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia i pouczył o możliwości zastosowania wykonania zastępczego. W uzasadnieniu podano, że wysokość grzywny stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki, iloczyn powierzchni zabudowy budynku objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1 m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, za kwartał poprzedzający kwartał w którym zostało wydane postanowienie o nałożeniu grzywny. Powołano się na komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 maja 2006 roku w sprawie ceny 1 m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2006 roku i na tej podstawie obliczono wysokość grzywny. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k. p. a., art. 20 § 1 pkt 4, art. 64 a § 1, art. 119 § 2, art. 120, art. 121 § 2, § 4 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W dniu 1 sierpnia 2006 roku K. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zarzucił organowi naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6, 7 i 77 § 1 k. p. a. Postanowieniem nr [...], znak: [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości grzywny i orzekł nową jej wysokość w kwocie 15 854,60 złotych oraz utrzymał postanowienie w pozostałej części w mocy. W uzasadnieniu podano, że postanowienie organu I instancji zawiera nieprawidłowość polegającą na przyjęciu niewłaściwej ceny 1 m 2 powierzchni użytkowej budynku. Powinno się przyjąć cenę 1 m 2 za kwartał poprzedzający kwartał, w którym wydano postanowienie, a więc za II kwartał 2006 roku. Na powyższe postanowienie K. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc jego niezgodność z prawem. Wniósł o uchylenie postanowienia. Podał, że nie jest właścicielem ani użytkownikiem gospodarstwa rolnego oraz budynków m. in. na działce nr 51 położonych w miejscowości O. w Gminie R. W odpowiedzi na skargę z dnia 27 października 2006 roku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istotą postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wykonania nałożonego obowiązku, którego w sposób dobrowolny zobowiązany w terminie nie spełnia. Do jego specyfiki należy, że jego stronami są jedynie wierzyciel i zobowiązany. W głównej mierze egzekucja koncentruje się jednak na osobie zobowiązanego, w stosunku do którego organ władny jest stosować szereg środków służących przymuszeniu zobowiązanego do wypełnienia ciążącego na nim obowiązku. Wobec tego zasadniczą przesłanką legalności postępowania egzekucyjnego jest to, by osobą poddawaną tego rodzaju środkom była tylko i wyłącznie osoba zobowiązanego. Nie sposób tolerować wymuszania wykonania obowiązków administracyjnych od osoby, która zobowiązanym nie jest. Na organie egzekucyjnym spoczywa zatem odpowiedzialność za prawidłowe ustalenie podmiotu, wobec którego czynności egzekucyjne zgodnie z prawem uprawniony jest podejmować. Organy administracji publicznej, w tym – organy egzekucyjne zobligowane są do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954 ze zm. w związku z art. 6 k. p. a). Na gruncie postępowania egzekucyjnego zasada ta wyraża się m. in. w ustawowym nakazie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, ustanowionym w art. 29 § 1 ustawy. Organ egzekucyjny winien jest zatem każdorazowo ustalić, czy przepisy prawa dopuszczają prowadzenie egzekucji, a w szczególności, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony. Trzeba w tym miejscu podnieść, że raz nałożony obowiązek może ulegać przekształceniom – zarówno przedmiotowym, jak też podmiotowym. Nie sposób przecież wykluczyć, że zobowiązany częściowo wykona treść egzekwowanej decyzji (postanowienia) lub też, że wskutek sukcesji (np. w drodze spadkobrania, czynności prawnej) dojdzie do przejścia obowiązku określonego w tytule wykonawczym na inną osobę. W takim przypadku w myśl art. 28 a ustawy dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy i postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, jednak tytuł wykonawczy stanowiący podstawę egzekucji traci swą aktualność. W celu zastosowania dalszych środków egzekucyjnych niezbędne jest dysponowanie przez organ egzekucyjny nowym tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela oraz dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji wydano z uchybieniem dyspozycji art. 28 a i 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6 k. p. a. wyrażającym się w zaniechaniu zbadania dopuszczalności egzekucji prowadzonej wobec K. S. Nie sprawdzono bowiem prawidłowości wystawionego tytułu wykonawczego; nie zanalizowano stanu prawnego zabudowanej nieruchomości, wobec której organ nadzoru budowlanego orzekł o obowiązku rozbiórki. Z akt sprawy wynika, że umową z dnia [...] (akt notarialny Rep. [...] nr [...]) zawartą przed notariuszem S. K. w R. K. S. darował synowi W. S. nieruchomość, w której skład wchodzi działka nr 51, obręb [...] w miejscowości O., nr [...], na której znajduje się podlegający rozbiórce budynek (umowa - k. 27 – 31, wypis z rejestru gruntów - k. 6 akt administracyjnych). Wobec zbycia nieruchomości, na której budynek ten posadowiono, brak było podstaw do kontynuowania stosowania środków egzekucyjnych wobec skarżącego, który utracił tytuł do władania budynkiem. Dla zastosowania tych środków niezbędnym, po myśli art. 28 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, było uzyskanie nowego tytułu wykonawczego, opiewającego na nabywcę nieruchomości wraz ze stosownym dokumentem świadczącym o zbyciu (wypis aktu notarialnego umowy darowizny, odpis z księgi wieczystej). Z tych przyczyn skorzystanie przez organ wobec skarżącego ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki było niezgodne z prawem. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 135, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie, jak też poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego R. nr [...], znak: [...]z dnia [...]. O kosztach postępowania Sąd postanowił w oparciu o art. 200 p. p. s. a.