II SA/Łd 93/15

Dnia 29 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant Referent stażysta Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. O. - L., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania M.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]o odmowie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ pierwszej instancji – po rozpoznaniu wniosku M.S. – decyzją z dnia [...]odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko – F.S. na okres od dnia 1 września 2014 roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2 pkt 4, 5, 5a, art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 1228 ze zm., dalej jako: "ustawa"), art. 3 pkt 1 lit. "c" i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 1456 ze zm., dalej jako: "u.ś.r.") oraz § 2 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i "j" rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie"). Kontestując powyższą decyzję M.S. zakwestionowała zaliczenie do jej dochodu w 2012 roku należnych, ale nie otrzymanych alimentów w kwocie po 500 zł miesięcznie. Odwołująca nie inicjowała postępowania egzekucyjnego, bowiem ojciec dziecka obiecywał, że zacznie spłacać alimenty, miał tylko przejściowe trudności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż zgodnie z treścią art. 9 ust 1 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Organ wskazał, iż w dniu 26 września 2014 roku M.S.złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014 na dziecko – F.S. Do wniosku strona dołączyła m.in. zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w 2012 roku, zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2012 roku oraz oświadczenie o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W powołanym oświadczeniu strona wskazała, iż w roku 2012 nie uzyskała żadnego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ocenie zarówno organu pierwszej instancji, jak i Kolegium, do kwoty dochodu osiągniętego przez odwołującą w 2012 roku należy doliczyć kwotę alimentów za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 roku w wysokości wynikającej z treści wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 6 maja 2008 roku, sygn. akt: XIIC 230/08, zgodnie z którym P.S. zobowiązał się do alimentacji w wysokości 500 zł miesięcznie, począwszy od dnia 28 maja 2008 roku. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu zostało bowiem wszczęte na wniosek odwołującej dopiero w dniu 7 lipca 2014 roku. Jak następnie zaakcentował organ, świadczenia z funduszu alimentacyjnego adresowane są do rodzin wymagających pomocy, które spełniają kryterium dochodowe określone w ustawie. Ustawodawca zakłada przy tym, iż rodziny takie podejmują we własnym zakresie wszelkie możliwe działania w celu zabezpieczenia swojej sytuacji życiowej, w tym przede wszystkim korzystają z przysługujących im środków prawnych w postaci egzekucji komorniczej. W tej sytuacji organ przyjął, iż skoro strona miała prawo do uzyskiwania dochodów z tytułu alimentów na rzecz dziecka, a nie podjęła działań mających na celu uzyskanie należnych środków (egzekucja komornicza), to środki te otrzymała. W związku z tym za uzasadnione Kolegium uznało doliczenie do dochodu osiągniętego przez rodzinę odwołującej w 2012 roku kwoty alimentów na rzecz dziecka za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 6.000 zł. W tej sytuacji roczny dochód w rodzinie wnioskodawczyni w roku 2012 wyniósł 18.465,60 zł, zatem miesięcznie 1.538,80 zł. Uwzględniając, iż rodzina wnioskodawczyni składa się z dwóch osób, miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 769,40 zł i jest wyższy od określonego w art. 9 ust. 2 ustawy kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego oznacza, iż organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony. W skardze do sądu administracyjnego M.S. wnosząc o uchylenie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia i przyznanie tego świadczenia powtórzyła argumenty odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przedmiotem skargi w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stosownie do treści art. 9 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Z motywów rozstrzygnięć organów administracji wynika, iż powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia była okoliczność, iż dochód w rodzinie skarżącej przekracza wskazane kryterium dochodowe. Oceniając legalność kontestowanych decyzji podkreślić wypada, iż organy administracji publicznej prowadząc postępowanie związane są ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, organy te działają na podstawie przepisów prawa oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm., dalej jako: Kpa). Organy obowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa) i na jego podstawie oceniają, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). W szczególności zaakcentować wypada, iż jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Poglądy takie znajdują potwierdzenie w ugruntowanych poglądach judykatury (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 roku, II SA/Gl 970/11; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 roku, I SA 2188/00; wyrok NSA z dnia 5 maja 1999 roku, V SA 1568/98; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 roku, V SA 397/93, wszystkie orzeczenia są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej dostrzec wypada, iż w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącej o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Z przywołanego dokumentu wynika, iż skarżąca nie otrzymywała w we wskazanym okresie żadnego takiego dochodu, w tym przede wszystkim alimentów na syna. Tymczasem z argumentacji organów obu instancji wynika, iż organy do dochodu skarżącej za rok kalendarzowy poprzedzający okres świadczeniowy doliczyły kwotę należnych skarżącej alimentów. Innymi słowy, organy założyły, iż skarżąca otrzymała w roku poprzedzającym okres świadczeniowy alimenty należne na jej syna. Działanie takie organów administracji – w świetle powołanego oświadczenia skarżącej – uznać wypada za dowolne, jako że nie znajduje ono potwierdzenia w zgromadzonym materialne dowodowym. Podkreślić wypada, iż jeżeli organ administracji miał wątpliwości w zakresie złożonego przez stronę oświadczenia, winien podjąć działania w celu skonfrontowania jego treści, a nie przyjmować za podstawę rozstrzygnięcia założenia przeciwne. W szczególności organy winny dostrzec możliwość skierowania stosownego zapytania do dłużnika alimentacyjnego. Brak takiego działania organów obu instancji, przy przyjęciu tezy przeciwnej, uznać wypada za działanie dowolne, a zatem sprzeczne z treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Reasumując, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przy zastosowaniu art. 135 P.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi orzeczono, jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 250 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku poz. 461). W toku ponownie prowadzonego postępowania organy zobowiązane będą – stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. – do ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób bezsporny, w tym przede wszystkim tego czy skarżąca w roku poprzedzającym okres świadczeniowy otrzymywała alimenty, które winny być uwzględnione jako dochód przy ocenie czy spełnia ona kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania wnioskowanego świadczenia. IB