II SA/Łd 93/24

Dnia 10 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 listopada 2023 r. znak SKO.4110.161.2023 w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 28 września 2023 r., znak OPR.ŚR.510.4807.345.2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej A. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 30 listopada 2023 r., znak: SKO.4110.161.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania A.P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 3 pkt 1 - 2a, art. 4, art. 5 ust. 2, ust. 3 - 3c, art. 6, art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z 28 września 2023 r., znak: OPS.ŚR.510.4807.345.2023 wydaną na podstawie art. 3 pkt. 11 w zw. z art. 20 ust. 2 i art. 5, art. 6 ust. 1, ust. 1a, art. 13, art. 14, art. 32 ust. 1d u.ś.r. oraz art. 104 k.p.a. o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat na dziecko: P.O. ur. [...] 2014 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego organ ustalił do wypłaty łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego w następującej wysokości: od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 20,33 zł miesięcznie. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wyjaśnił, że na dochód rodziny za rok 2022 złożył się: dochód nieopodatkowany w wysokości 15 000,00 zł (bezpośrednie wpłaty alimentów przez dłużnika alimentacyjnego do rąk wierzyciela) oraz dochód nieopodatkowany w wysokości 6 000,00 zł (fundusz alimentacyjny wypłacony w 2022r.) Ogółem dochód rodziny za rok 2022 wyniósł: 21 000,00 zł. Miesięczny dochód rodziny za rok 2022 wyniósł: 1 750,00 zł. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł: 875,00 zł. Kryterium dochodowe w przypadku rodziny skarżącej w okresie od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r. wynosi 764,00 zł. Oznacza to, że rodzina przekroczyła kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Następnie organ wyjaśnił, że łączna kwota zasiłków wraz z dodatkami w okresie zasiłkowym 2023/2024 od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r. która jest maksymalną dopuszczalną kwotą przekroczenia kryterium dochodowego wynosi: 242,33 zł. Kryterium dochodowe dla rodziny w ww. okresie wynosi 1 750,00 zł. Kryterium dochodowe dla całej rodziny zostało przekroczone o kwotę 222,00 zł, co oznacza, że w okresie zasiłkowym 2023/2024 w ww. okresie miesięczna wysokość przysługujących świadczeń wynosi: 20,33 zł. Ważność orzeczenia o niepełnosprawności O.P. upływa 30 września 2024 r., wobec czego kryterium dochodowe dla rodziny w okresie od 1 października 2024 r do 31 października 2024 r. wynosi 1 348,00 zł. Kryterium dochodowe dla całej rodziny zostało przekroczone o kwotę 402,00 zł, zatem łączna kwota zasiłków wraz z dodatkami w okresie zasiłkowym 2023/2024 w ww. okresie która jest maksymalną dopuszczalną kwotą przekroczenia kryterium dochodowego wynosi: 242,33 zł. Dochód rodziny został zatem przekroczony o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych, w związku z czym świadczenia rodzinne w ww. okresie nie przysługują. Organ nadał jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie ustalenia wysokości przyznanych świadczeń rodzinnych proporcjonalnej do przekroczenia kryterium dochodowego i ustalenie ich w pełnej wysokości, tj. przy uwzględnieniu, że nie przekroczono kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego. Zdaniem skarżącej organ I instancji przy wyliczeniu wysokości dochodów błędnie uwzględnił kwotę uzyskanych alimentów zaległych za okres od 15 października 2019 r. do 17 grudnia 2020 r. (wynikających z postępowania karnego o sygn. [...]), których jako zaległe nie powinno się uwzględniać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium po przywołaniu treści art. 3 ust. 1, 4, art. 5 ust. 1, ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 pkt 5, pkt 6 u.ś.r. wyjaśniło, że regułą jest, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych dochód rodziny ustalany jest na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednakże ustawodawca przewidział możliwość swoistego "urealnienia" dochodów stron wprowadzając instytucje "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu". Zarówno alimenty jak i świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów na rzecz dzieci (tj. świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego) stanowią dochód w rozumieniu u.ś.r., a zatem w przypadku ich uzyskania w roku bazowym są one uwzględnianie przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego. W okresie zasiłkowym trwającym od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2024 r. przy wyliczaniu dochodu uwzględniany jest dochód z roku bazowego 2022. A.P. złożyła 27 września 2023 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko O.P.: zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego wskazując, że rodzina składa się z 2 osób, dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności (którego okres ważności upływa 29 września 2024 r.). Skarżąca oświadczyła, że od 2022 r. do chwili obecnej nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie jest zarejestrowana w PUP. Od kilku lat pobiera świadczenie pielęgnacyjne na syna, posiada zasądzone alimenty na syna, obecnie prowadzona jest egzekucja, nie występowała o podwyższenie alimentów i obowiązuje wyrok z 2020 r. Oświadczyła, że w 2022 r. uzyskała nieopodatkowany dochód w wysokości 21 000,00zł, na który złożyły się świadczenia z funduszu alimentacyjnego 6 000,00zł i wpłaty do rak własnych przez dłużnika 15 000,00zł (wpłaty alimentów w ww. łącznej kwocie potwierdzają postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. T.M. z [...] kwietnia 2023 r. i Komornika Sądowego dla Łodzi - [...] w Łodzi K. B. z [...] września 2022 r.). W ocenie Kolegium wszystkie ww. składniki dochodu (w tym alimenty uzyskane do rąk własnych od dłużnika alimentacyjnego i kwoty świadczeń wypłaconych w związku z bezskutecznością egzekucji alimentów) są dochodami podlegającymi uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie u.ś.r. zatem organ I instancji przy ustalaniu wysokości kryterium dochodowego słusznie uwzględnił inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych jak alimenty na rzecz dzieci (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 u.ś.r.), a także świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 27 u.ś.r.). Kolegium wyjaśniło, że ustanawiając legalną definicję dochodu ustawodawca nie zróżnicował alimentów na rzecz dzieci ani z punktu widzenia okresu za jaki były przekazywane (bieżące czy zaległe), ani z punktu widzenia formy ich otrzymywania (dobrowolnie, bezpośrednio od zobowiązanego, za pośrednictwem organu egzekucyjnego), zatem na potrzeby ustalenia dochodu środki finansowe przekazywane na rzecz dziecka tytułem alimentów należy traktować tak samo bez względu na to czy obejmują alimenty zaległe czy bieżące. Organ nadmienił, że kwota wyegzekwowanych zaległych alimentów za poprzednie lata nie może być w całości doliczona do dochodu w roku, w którym zostały one wyegzekwowane, a przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część alimentów, która zgodnie z tytułem wykonawczym przypada na dany rok, co nie oznacza, że nie można w ogóle do dochodu wliczać zaległych alimentów. Mając na względzie powyższe rozważania Kolegium stwierdziło, że przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część wyegzekwowanych alimentów, która zgodnie z tytułem wykonawczym przypada na dany rok. Z akt sprawy wynika, że na rzecz O.P. zostały zasądzone alimenty od jego ojca J.S. w wysokości 1 500,00 zł miesięcznie (rocznie 18 000,00 zł). Z oświadczenia A.P. wynika też, że uzyskała ona alimenty od dłużnika w wysokości 15 000,00zł i kwota ta jest niższa niż kwota alimentów przypadająca na dany rok, co oznacza, że dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego należało uwzględnić całą kwotę alimentów uzyskanych w roku bazowym 2022. Z danych o dochodach zgłoszonych do systemu informatycznego Ministerstwa Finansów wynika, że A.P. nie złożyła zeznania PIT. Po roku bazowym sytuacja dochodowa rodziny nie zmieniała się co oznacza, że do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych posłużył wprost dochód z roku bazowego 2022. Wedle oświadczenia A.P. uzyskała ona w 2022 r. dochód nieopodatkowany w wysokości 21 000,00 zł. Tym samym na gruncie u.ś.r. rodzina A.P. posiada miesięczny dochód w wysokości 1 750,00 zł, co czyni, że dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł 875,00 zł i przekracza próg dochodowy 764,00 zł. Kryterium dochodu rodziny zostało przekroczone o kwotę 222,00 zł. Kolegium przytaczając treść art. 5 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b i ust. 3c u.ś.r. wskazało, że Łączna kwota świadczeń rodzinnych, o które wnosi A.P. to kwota 242,33 zł (124,00 zł x 12 m-cy/12m-cy + 100,00 zł/12 + 110,00 zł x 12 m-cy/12m-cy). Kwota przekroczenia kryterium dochodowego rodziny A.P. wyniosła 242,33 zł i jest niższa od przysługujących świadczeń rodzinnych i to oznacza, że w sprawie ma zastosowania norma art. 5 ust. 3 u.ś.r. pozwalająca na warunkowe przyznanie wnioskowanych świadczeń rodzinnych w wysokości proporcjonalnej do przekroczenia kryterium dochodowego rodziny, tj. w wysokości łącznej 20,33zł (242,33 zł - 222,00 zł) w okresie od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r. w wysokości proporcjonalnej do przekroczenia kryterium dochodowego. Kolegium zwróciło jednoczesne uwagę, że ważność orzeczenia o niepełnosprawności O.P. upływa 29 września 2024 r., wówczas A.P. obowiązuje kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 1 u.ś.r., tj. 674,00zł na osobę, co oznacza, że kryterium dochodowe rodziny przekroczone zostało o kwotę 402,00zł i w sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 3 u.ś.r. i świadczenia nie przysługują. Kolegium stwierdziło, że nie ma możliwości przyznania A. P. wnioskowanych świadczeń rodzinnych na dziecko O.P. w pełnej wysokości, lecz kwota o którą przekroczone zostało kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 2 u.ś.r. pozwala na przyznanie wnioskowanych świadczeń rodzinnych w wysokości proporcjonalnej do przekroczenia w okresie ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w u.ś.r. nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz zasady jego wypłaty. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.P., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzuciła naruszenie art. 3 pkt 1 lit. a i lit. c u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dochodem w rozumieniu tego przepisu są bezpośrednio wypłacone do rąk wierzyciela przez dłużnika zaległe alimenty w wysokość równowartości sumy alimentów za jeden rok, niezależnie od tego jakiego okresu dotyczy zaległość, w sytuacji gdy wpłacone w 2022 r. zaległe alimenty pokrywają zadłużenie za okres niepokrywający się z rokiem bazowym 2022, zatem zadłużenie alimentacyjne za rok bazowy 2022 nie zostało pomniejszone dokonaną wpłatą. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zdaniem skarżącej organy obu instancji niesłusznie uwzględniły przy ustalaniu wysokości dochodu zaległe alimenty wypłacone bezpośrednio do rąk wierzyciela. Skarżąca wyjaśniła, że wyrokiem z [...] września 2022 r. Sąd Rejonowy w Z., sygn. akt [...] uznał J.S. za winnego tego, że w okresie od 15 października 2019 r. do 17 grudnia 2020 r. uchylał się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wpierw postanowieniem o zabezpieczeniu w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Z., w którym ustalono na czas trwania postępowania zobowiązanie alimentacyjne w kwocie po 1 500 zł miesięcznie, a następnie wyrokiem z 4 sierpnia 2018 r, którym podwyższono alimenty od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego do kwoty po 1 500 zł miesięcznie, poczynając od 7 marca 2018 r., przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, przez co naraził pokrzywdzonego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W związku z postawieniem w stan oskarżenia w tym postępowaniu J.S. zaczął wpłacać za pośrednictwem przekazów pocztowych kwoty zaległych alimentów w tytule wskazując sygnaturę sprawy karnej. Kwota alimentów uwzględniona przez organ jako dochód, była kwotą zaległych alimentów za okres od 15 października 2019 r. do 17 grudnia 2020 r., którego dotyczyło postępowanie karne o sygn. akt [...]. W ocenie skarżącej zaległe alimenty nie mogą być uwzględnione jako dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. Ponadto skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że przy ustalaniu dochodu może być wzięta pod uwagę różnowartość kwoty alimentów, która powinna zostać zapłacona przez zobowiązanego do alimentacji zgodnie z tytułem wykonawczym za dany okres. Kwota uzyskana przez skarżącą bezpośrednio od dłużnika pokrywała zadłużenie niepokrywające się z rokiem bazowym 2022. Dokonana wpłata nie pokryła w żadnej części zadłużenia alimentacyjnego za ten rok zgodnie z tytułem wykonawczym. Nie może być zatem uwzględniona przy obliczeniu dochodu za okres którego nie dotyczy. Zdaniem skarżącej kwota 15 000 zł zaległych alimentów otrzymanych bezpośrednio od dłużnika została niesłusznie uwzględniona przy ustaleniu dochodu rodziny za 2022 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie okazała się zasadna albowiem decyzja w ocenie Sądu jest co najmniej przedwczesna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w powyższym trybie i zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego przyznającą A.P. zasiłek rodzinny, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko O.P. od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 20,33 zł miesięcznie. W kontrolowanej sprawie organ I instancji wyjaśnił, że dochód rodziny za 2022 r. wynosił 21 000 zł na który złożył się: dochód nieopodatkowany w wysokości 15 000,00 zł (bezpośrednie wpłaty alimentów przez dłużnika alimentacyjnego do rąk wierzyciela) oraz dochód nieopodatkowany w wysokości 6 000,00 zł (fundusz alimentacyjny wypłacony w 2022 r.), zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł: 1 750,00 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie: 875,00 zł. Kryterium dochodowe w przypadku rodziny skarżącej w okresie od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r. wynosiło 764,00 zł, co oznacza to, że rodzina przekroczyła kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Łączna kwota zasiłków wraz z dodatkami w okresie zasiłkowym 2023/2024 w ww. okresie która jest maksymalną dopuszczalną kwotą przekroczenia kryterium dochodowego wynosiła: 242,33 zł, kryterium dochodowe dla całej rodziny zostało przekroczone o kwotę 222,00 zł, więc wysokość przysługujących świadczeń wynosiła: 20,33 zł. Ponadto organ stwierdził, że ważność orzeczenia o niepełnosprawności O.P. upływa 30 września 2024 r., wobec czego kryterium dochodowe dla rodziny w okresie od 1 października 2024 r. do 31 października 2024 r. wynosi 1 348,00 zł, kryterium dochodowe dla całej rodziny zostało przekroczone o kwotę 402,00 zł, co oznacza, że dochód rodziny został przekroczony o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych, w związku z czym świadczenia rodzinne w ww. okresie nie przysługują. Kolegium utrzymało w mocy ww. decyzję stwierdzając, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wpłaty do rak własnych przez dłużnika są dochodami podlegającymi uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie u.ś.r. i dodatkowo wyjaśnił, że przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część alimentów, która - zgodnie z tytułem wykonawczym - przypada na dany rok. Na O.P. zostały zasądzone alimenty od jego ojca w wysokości 1 500,00 zł miesięcznie (rocznie 18 000,00 zł). Skarżąca uzyskała alimenty od dłużnika w wysokości 15 000,00zł i kwota ta jest niższa niż kwota alimentów przypadająca na dany rok, co oznacza, że dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego należało uwzględnić całą kwotę alimentów uzyskanych w 2022 r. Wedle oświadczenia skarżącej uzyskała ona w 2022 r. dochód nieopodatkowany w wysokości 21 000,00 zł, tym samym na gruncie u.ś.r. jej rodzina posiada miesięczny dochód w wysokości 1 750,00 zł, co czyni, że dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł 875,00 zł i przekracza próg dochodowy 764,00 zł. Skarżąca zaś stoi na stanowisku, że organy błędnie przyjęły, że dochodem są bezpośrednio wypłacone do rąk wierzyciela przez dłużnika zaległe alimenty w wysokości równowartości sumy alimentów za jeden rok niezależnie od tego jakiego okresu dotyczy zaległość, w sytuacji gdy wpłacone w 2022 r. zaległe alimenty pokrywają zadłużenie za okres niepokrywający się z rokiem bazowym 2022, zatem zadłużenie alimentacyjne za rok bazowy 2022 nie zostało pomniejszone dokonaną wpłatą. Istota sporu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie czy do dochodu skarżącej należy wliczyć całość uzyskanych w 2022 r. alimentów (zaległych i bieżących), a więc czy organy dokonały prawidłowego ustalenia wysokości dochodu skarżącej za rok 2022. Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.". W myśl art. 4 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.). Zgodnie z art. 3 pkt 2 i pkt 2a u.ś.r. o możliwości przyznania zasiłku rodzinnego decyduje co do zasady dochód rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł (ust. 2). Zgodnie z art. 5 ust. 3a u.ś.r. w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały wadliwego ustalenia dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2022 r. przedwcześnie uwzględniając całość otrzymanych przez skarżącą alimentów, a w konsekwencji uznały, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe i przyznały jej prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w pomniejszonej wysokości. W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na O.P. w okresie od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2024 r., zatem dochodem na podstawie, którego należy ocenić prawo strony do wnioskowanego świadczenia jest zgodnie z art. 3 pkt 2a u.ś.r. dochód za 2022 r. Z akt sprawy wynika, że dochód skarżącej w 2022 r. wyniósł 21 000 zł na który złożyły się: 6 000 zł z Funduszu Alimentacyjnego oraz 15 000 zł z wpłat do rąk własnych przez dłużnika. Nie budzi wątpliwości, że przy ustalaniu wysokości kryterium dochodowego organ słusznie uwzględnił inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 27 u.ś.r.), tj. 6 000 zł z funduszu alimentacyjnego. Kwestią sporną pozostaje jednakże kwota 15 000 zł wypłacona do rak własnych skarżącej przez dłużnika. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z przepisami prawa w okresie otrzymywania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego wszelkie kwoty alimentów uzyskane od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności powinny trafiać do organu właściwego wierzyciela na poczet zwrotu należności dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego aż do ich całkowitego zaspokojenia, co wynika z art. 27 ust. 8 i ust. 9 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.o.u.a.". Jeżeli egzekucja jest prowadzona przez komornika sądowego, to kolejności zaspokajania roszczeń określonej w ww. artykule przestrzega komornik, jeśli zaś komornik w danej sprawie nie prowadzi postępowania egzekucyjnego, to na wierzycielu spoczywa obowiązek przekazywania do organu właściwego wierzyciela świadczeń otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego. W sytuacji zaś, gdy w okresie otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a., wierzyciel otrzyma alimenty od dłużnika (niezależnie od tego czy są to alimenty na poczet zaległości, czy też bieżące zobowiązania, gdyż u.p.o.u.a. nie zawiera takiego zastrzeżenia), to narazi się na obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie odpowiadającej otrzymanym od dłużnika alimentom (wraz z ustawowymi odsetkami). Zgodnie bowiem z treścią art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. świadczeniami nienależnie pobranymi są świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała jednocześnie alimenty). Z powyższych unormowań wynika obowiązek przekazania przez skarżącą komornikowi albo organowi otrzymanych przez dłużnika alimentacyjnych świadczeń bezpośrednio do jej rąk, co pozostało poza rozważaniami organu, które bezwiednie przyjął do ustalenia dochodu skarżącej za rok 2022 r. całą wskazaną przez nią kwotę. Ponadto analiza akt administracyjnych sprawy pozwala stwierdzić, że z postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-[...] w Łodzi K. B. z 15 września 2022 r. wynika, że oddalono wniosek skarżącej o zaliczenie kwot 5 000 zł (wpłaconej przez dłużnika bezpośrednio do wierzyciela 13 czerwca 2022 r.) oraz 4 000 zł (wpłaconej przez dłużnika bezpośrednio do wierzyciela 26 sierpnia 2022 r.) na poczet alimentów zaległych i wezwano do zwrotu ww. kwot na rachunek bankowy komornika w terminie 7 dni od dnia otrzymania korespondencji. Z kolei postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. T.M. z 28 kwietnia 2023 r. umorzono postepowanie dot. kwoty 6 000 zł (tj. 4 000 zł wpłaconych 20 września 2022 r., 1 000 zł wpłaconych 3 listopada r. oraz 1 000 zł wpłaconych 9 listopada 2022 r.). Ocena powyższych postanowień, które odnoszą się do kwoty w łącznej wysokości 15 000 zł z uwzględnieniem obowiązków skarżącej o których mowa powyżej daje uzasadnione podstawy do stwierdzenia przedwczesności rozstrzygnięcia organów obu instancji i uznania, że cała kwota 15 000 zł powinna stanowić składową obliczenia dochodu skarżącej w 2022 r. Dowody zgromadzone w aktach administracyjnych nie pozwalają na tym etapie postępowania na dokonanie jednoznacznej oceny czy otrzymana kwota alimentów powinna być i w jakiej wysokości doliczona do dochodu rodziny skarżącej za 2022 r. w którym zostały one przekazane matce przez dłużnika alimentacyjnego. W następnej kolejności należy wskazać, że zgodnie z definicją legalną "dochodu" zawartą w art. 3 pkt 1 u.ś.r., za dochód uważa się po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a); dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (lit. b), inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie wymienione w tym przepisie, wśród których m. in. wskazano "alimenty na rzecz dzieci" (lit. c tiret 14). Ustawodawca uwzględniając w definicji "dochodu" środki uzyskane z tytułu alimentów na rzecz dzieci nie wskazał w jednoznaczny sposób czy alimenty powinno zaliczać się do okresu bazowego w zależności od okresu którego dotyczą (nawet jeśli nie byłyby w tym okresie faktycznie otrzymane), czy do okresu faktycznej wypłaty (nawet w skumulowanej wysokości). Sąd ma świadomość, że orzecznictwo nie jest jednolite w kwestii sposobu liczenia wypłat skumulowanych świadczeń za okresy zaległe. Jedna z linii orzeczniczych wskazuje na obowiązek zastosowania literalnego brzmienia przepisów i konieczność uwzględniania dochodu z tytułu alimentów osiągniętego w okresie w którym był on uzyskany, a nie za jaki nominalnie przysługiwał (por. wyroki: NSA z 15 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2619/17, WSA w Warszawie z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 2040/16, oraz z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2348/18, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Z kolei w myśl drugiej linii orzeczniczej przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część alimentów, która zgodnie z tytułem wykonawczym przypada na dany rok (por. wyroki: NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3225/19, WSA we Wrocławiu z 24 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 47/18, z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 197/19 oraz WSA w Krakowie z 7 września 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 530/21, CBOSA). Dokonując systemowej wykładni art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 u.ś.r. Sąd stoi na stanowisku, że kwota wyegzekwowanych zaległych alimentów za poprzednie lata nie może być w całości doliczona do dochodu w roku, w którym zostały one wyegzekwowane, tym samym podziela drugą z przywołanych powyżej linii orzeczniczych. Koniecznym staje się sięgnięcie do zasad wykładni prawa, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (wykładnia językowa), ale także od treści innych przepisów (wykładnia systemowa) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych, np. celów, dyspozycji czy funkcji regulacji prawnej. Sądy powinny stosować Konstytucję wprost – kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe – wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją, zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 18/99 - OTK 7/00, s.1273). Prokonstytucyjna wykładnia systemu przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych i wychowawczych nakazuje uznać, że w skład dochodu wchodzą alimenty na rzecz dzieci, otrzymywane w roku bazowym, a nie alimenty rozumiane jako spłata długu alimentacyjnego za poprzednie lata, jako że w tym ostatnim wypadku przyjęte rozumienie przedmiotowego elementu dochodu pozostawałoby nie do pogodzenia z konstytucyjnie chronioną zasadą sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa (por. wyroki: WSA w Poznaniu z 10 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 278/10, WSA w Bydgoszczy z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 181/18, WSA we Wrocławiu z 29 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 72/18, oraz WSA w Krakowie z 19 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 236/18, CBOSA). Należy mieć przy tym na uwadze, że kwota otrzymana z tytułu jednorazowej spłaty długu alimentacyjnego niejednokrotnie może nie być wcale przeznaczona na zaspokojenie bieżących potrzeb dzieci i kosztów ich utrzymania, lecz na pokrycie długów powstałych w okresie, w którym dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się ze swojego obowiązku alimentacyjnego. Wobec tego do dochodu o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 u.ś.r., wlicza się uzyskane w danym roku kalendarzowym kwoty tytułem alimentów, będące wynikiem bieżącego regulowania zobowiązań alimentacyjnych, czy też skapitalizowanej formy wypłaty rat alimentacyjnych za bieżący (dany) rok. Oznacza to, że kwota wyegzekwowanych zaległych alimentów za poprzednie lata nie może być w całości doliczona do dochodu w roku, w którym zostały one wyegzekwowane. Przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część alimentów, która zgodnie z tytułem wykonawczym przypada na dany rok. Dodatkowo godzi się wyjaśnić, że przepis art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.r.i.o." sformułował treść obowiązku alimentacyjnego, którym jest dostarczanie uprawnionemu przez zobowiązanego środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Stosownie do art. 133 § 1 k.r.o. rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie chyba, że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie jego kosztów utrzymania i wychowania. Art 135 § 1 k.r.i.o. stanowi z kolei, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Powyższe oznacza, że świadczenia alimentacyjne służą zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a ich wysokość uwarunkowana jest kosztami utrzymania (wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie) i wychowania, a w odniesieniu do dzieci również kosztami pielęgnacji, opieki, dbałości o fizyczny i intelektualny rozwój. Świadczenia alimentacyjne służą w pierwszej kolejności zaspokajaniu potrzeb bieżących, których wysokość może być określana w wyroku sądu powszechnego, w ugodzie zawieranej przed tym sądem lub w drodze umowy stron. Świadczenia alimentacyjne w swej istocie stanowią świadczenia cykliczne, wypłacane regularnie co miesiąc celem zaspokojenia bieżących potrzeb dzieci, kosztów ich utrzymania. Analizując treść art. 3 pkt lit. c tiret 14 u.ś.r. należy mieć na względzie właśnie taki charakter tych świadczeń. Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że w skład dochodu wchodzą alimenty na rzecz dzieci otrzymywane w roku bazowym, a nie alimenty rozumiane jako spłata długu alimentacyjnego za poprzednie lata, albowiem tak przyjęte rozumienie tego elementu dochodu pozostawałoby nie do pogodzenia z konstytucyjnie chronioną zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) i zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Jeżeli wierzyciel alimentacyjny wystąpił w obronie swych praw na drogę legalnego postępowania sądowego, a następnie egzekucyjnego, nie mając wpływu na możliwość zaspokojenia swej wierzytelności na bieżąco ani też na czas, w którym dojdzie do wyegzekwowania zaległych alimentów, to nie może być on dotknięty sankcją w postaci pozbawienia prawa do wnioskowanych świadczeń. Mając na względzie powyższe rozważania, organy choć przyjęły prawidłową wykładnię ww. przepisów, to błędnie zatem zakwalifikowały uzyskany przez skarżącą dochód z tytułu "wpłaty do rąk własnych od dłużnika alimentacyjnego" w całości do dochodu jej rodziny w roku bazowym 2022 w wysokości 15 000 zł. Rozstrzygnięcie to jest bez wątpienia przedwczesne mając na względzie jakikolwiek brak uprzedniego dokonania ustaleń, tj. w pierwszej kolejności jaka część z tej kwoty w rzeczywistości pozostała przy skarżącej (o czym mowa w pierwszej części uzasadnienia) oraz jaka część pozostałej kwoty przypadała na 2022 r. Tylko bowiem ta część alimentów, która przypada na 2022 r. może być uwzględniona przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny skarżącej w tym roku. Obowiązkiem organów było zatem dokładne ustalenie jaka część kwoty ze wskazanych 15 000 zł pozostała w dyspozycji skarżącej i w konsekwencji jaka część przypadała na 2022 r., czego w niniejszej sprawie zaniechały. Dopiero po ustaleniu tej wysokości organy powinny ponownie obliczyć dochód rodziny skarżącej za 2022 r. Analiza dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych również w tym wypadku nie pozwala na dokonanie oceny czy i w jakiej wysokości otrzymana kwota alimentów powinna być doliczona do dochodu za 2022 rok w którym zostały one przekazane matce przez dłużnika alimentacyjnego. Wobec powyższego godzi się stwierdzić, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego o przyznaniu A.P. zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko O.P. od 1 listopada 2023 r. do 30 września 2024 r. w wysokości 20,33 zł miesięcznie wydane zostały przedwcześnie i z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 w zw. z art. 3 pkt 2 u.ś.r. oraz przepisów prawa procesowego – art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 k.p.a., które to uchybienia rzutowały w istotnym stopniu na wynik sprawy i obligowały sąd do ich usunięcia z obrotu prawnego. Należy bowiem jednoznacznie stwierdzić, że ustalenia zarówno możliwości podjęcia zatrudnienia jak i związku przyczynowo-skutkowego powinny odbywać się z zachowaniem podstawowych zasad k.p.a., które kształtują postępowanie dowodowe w sprawie. Kolegium musi mieć jednocześnie na uwadze, że w postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed organem I instancji i zobowiązują do zebrania kompletnego materiału dowodowego i jego pełnej, rzetelnej i prawidłowej oceny (art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a.), uwzględniającej istotę i wartość dowodów zgromadzonych w sprawie, wskazując jednocześnie, którym dowodom przyznał rację, a którym jej odmówił (art. 80 k.p.a.). Wyżej przedstawione obowiązku organu są ściśle związane z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Jednakże, aby nie przerodziła się ona w samowolę to musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Oznacza to, że po pierwsze – ocena musi opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie materiału dowodowego, po trzecie – organ zobowiązany jest dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów z zastrzeżeniem ograniczeń, dotyczących dokumentów urzędowych mających szczególną moc dowodową, którym może odmówić wiary dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny i po czwarte – wyniki dokonanej oceny na które składają się ustalenia istnienia okoliczności faktycznych powinny być zgodne z zasadami logiki i znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne powinno wyjaśniać podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (por. wyroki WSA w Łodzi: z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 41/23 oraz z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 906/23, CBOSA). Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w wyroku i weźmie pod uwagę okoliczności dotyczące konieczności poszerzenia materiału dowodowego i dokonania jego prawidłowej oceny z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska. Obowiązkiem organów w pierwszej kolejności będzie zatem ustalenie jaka rzeczywiście kwota alimentów pozostała w dyspozycji skarżącej w 2022 r. oraz w konsekwencji powyższego uwzględnienie tylko dochodu z tytułu alimentów osiągniętego w okresie w jakim nominalnie przysługiwał (tj. w 2022 r.) z wyłączeniem zaległych kwot i dopiero na tej podstawie obliczenie średniego dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę i ocena czy spełnione zostało kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).