II SA/Łd 931/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie: NSA Janusz Nowacki (spr.), Asesor Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.1,2,3 i 4 oraz art.22 ust.1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz.U. nr 42 z 2002r. poz.371 z późn. zm.) odmówił H.G. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdzono, iż H.G. wystąpił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia się na terenie Niemiec i wspólnego pobytu z rodzicami deportowanymi do pracy przymusowej. W ocenie organu administracji nie jest to represja uzasadniająca przyznanie uprawnień kombatanckich. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy H.G. podnosząc, iż urodzenie się na terenie Niemiec w czasie pobytu rodziców na robotach przymusowych uzasadnia przyznanie uprawnień kombatanckich. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.1,2,3 i 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz.U. nr 42 z 2002r. poz.371 z późn. zm.) oraz art.127 § 3 i 138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] W uzasadnieniu stwierdzono, iż urodzenie się na terenie Niemiec w okresie pobytu rodziców H.G. na robotach przymusowych nie jest działalnością kombatancką. W związku z czym brak jest podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. Mając to na uwadze organ administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył H.G. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Skarżący urodził się 17 maja 1943r. na terenie Niemiec w czasie pobytu rodziców na robotach przymusowych. W związku z czym doznał represji i powinien otrzymać uprawnienia kombatanckie. Obecnie jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jest nadto osobą schorowaną. W konkluzji wnosił o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kombatancki Związek Dzieci Rzeczypospolitej poparł skargę H.G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga H.G. jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie przepis art.7,8 i 9 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art.9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada udzielania informacji realizowana wobec stron oznacza, że strony powinny uzyskać informację faktyczną i prawną dotyczącą rozstrzygnięcia sprawy oraz powinny być ustrzeżone od błędów wynikających z nieznajomości prawa, które mogłyby narazić je na szkodę. Pogląd taki został wyrażony w podręczniku B.Adamiak i J.Borkowski – Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne (Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2002r. str.165). W wyroku z dnia 23 lipca 1992r. w sprawie III ARN 40/92 Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko,jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków(POP nr 4 z 1993r. poz.68). W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie zrealizował wobec skarżącego obowiązku wynikającego z przepisu art.9 kpa. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż rodzice H.G. zostali wywiezieni na roboty przymusowe do Niemiec w 1942r. i okres ich deportacji trwał do 1945r. Skarżący urodził się w dniu 17 maja 1943r. w U., a więc w okresie deportacji jego rodziców. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż w sytuacji gdy kobieta została wywieziona na roboty przymusowe i w miejscu wykonywania tych robót urodziła dziecko, to uznaje się, że dziecko jest osobą represjonowaną w rozumieniu art.2 pkt.2a.) ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich(Dz.U. nr 87 poz.395 z późn. zm.). Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 sierpnia 2004r. w sprawie OSK 135/04 (ONSAiWSA nr 1 z 2005r. poz.15) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 13 kwietnia 2005r. w sprawie II S.A./Łd 730/04(nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Skoro H.G. urodził się w okresie pobytu jego rodziców na robotach przymusowych, to przysługuje mu uprawnienie do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. Organ administracji nie pouczył jednak skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przyznanie takiego uprawnienia. W dniu 27 października 2003r. H.G. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich uzasadniając to tym, że urodził się w 1943r. na terenie Niemiec w okresie deportacji jego rodziców do pracy przymusowej. Jest okolicznością niesporną, iż sam fakt urodzenia się na terenie Niemiec w okresie II wojny światowej nie jest działalnością kombatancką, o której mowa w art.1 ust.2, art.2, art.3 i art.4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz.U. nr 42 z 2002r. poz.371 z późn. zm.). Skoro zatem już z treści wniosku wynikało, iż H.G. nie prowadził działalności kombatanckiej, zaś okoliczności wskazane we wniosku uzasadniają przyznanie mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r., to organ administracji winien pouczyć skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przyznanie takiego uprawnienia. Powinien zatem pouczyć H.G. o przesłankach nabycia uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r., a następnie wezwać do wypowiedzenia się, czy składa wniosek o przyznanie takiego uprawnienia, czy też popiera swój wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Organ administracji jednak tego nie uczynił, lecz rozpoznał wniosek skarżącego nie informując go wcześniej, jakie są przesłanki nabycia uprawnień, o których mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. i w ustawie z dnia 31 maja 1996r. Rozpoznanie wniosku skarżącego byłoby uzasadnione tylko wówczas, gdyby został on wcześniej pouczony o przesłankach nabycia uprawnień określonych w dwóch wymienionych ustawach i nadal podtrzymywałby swój wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie, nie orientował się on dobrze, jakie przysługują mu świadczenia z tytułu urodzenia się w Niemczech w okresie deportacji jego rodziców do pracy przymusowej. Chodziło mu jedynie o uzyskanie dodatku pieniężnego do jego niskiej renty inwalidzkiej. Jak wyjaśnił to H.G., w sytuacji gdyby wiedział, że spełnia przesłanki do przyznania mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r., to wystąpiłby o takie uprawnienie, a nie o uprawnienia kombatanckie. Skoro zatem skarżący nie orientował się, jakie przysługują mu świadczenia w związku z urodzeniem się w Niemczech w czasie deportacji jego rodziców, zaś z treści wniosku z 27 października 2003r. wynika, że spełnia przesłanki do nabycia uprawnień o których mowa w ustawie z 31 maja 1996r., to obowiązkiem organu administracji było udzielenie skarżącemu wyczerpującej informacji w tym zakresie. Organ nie udzielił takich informacji, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego określone w art.7,8 i 9 kpa i co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] Wobec tego, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H.G. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po wcześniejszym pouczeniu skarżącego w trybie art.9 kpa, organ administracji winien ustalić, o przyznanie jakich uprawnień on wnosi. Po wyjaśnieniu tej kwestii organ winien rozpoznać zgłoszone żądanie dokonując wnikliwej oceny całego zebranego materiału dowodowego, a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.