II SA/Łd 933/25

WyrokWSA w Łodzi2026-02-11

Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Agata Sobieszek-Krzywicka, Beata Czyżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma podstawy do nakazania rozbiórki budynku, który został posadowiony w odległości mniejszej niż wymagana przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i decyzję o warunkach zabudowy, pomimo przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, który nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego i nie zapewnia zgodności z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę budynku. Przedłożony projekt budowlany zamienny nie odzwierciedlał rzeczywistego usytuowania obiektu i nie zawierał rozwiązań umożliwiających doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem, w szczególności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i decyzją o warunkach zabudowy. W takiej sytuacji, gdy nie można doprowadzić obiektu do stanu zgodnego z prawem, nakaz rozbiórki jest uzasadniony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku handlowo-usługowego, który został zrealizowany z istotnym naruszeniem ustaleń projektu budowlanego i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w zakresie usytuowania obiektu względem linii zabudowy. Pomimo nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, przedłożony projekt nie odzwierciedlał rzeczywistego stanu faktycznego i nie zapewniał zgodności z prawem. Organy nadzoru budowlanego, po analizie dokumentacji geodezyjnej, stwierdziły, że budynek posadowiono w odległości 2,3-2,6 m od granicy działki drogowej, podczas gdy plan miejscowy i decyzja o warunkach zabudowy wymagały zachowania odległości co najmniej 5 m. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wszechstronnego zbadania sprawy i nieuwzględnienie jego sytuacji życiowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę L. C. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 11 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 roku sprawy ze skargi L. C. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 lipca 2025 roku nr 154/2025 znak: WOP.7721.89.2025.KD w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę. dc Decyzją z dnia 29 lipca 2025 r. Nr 154/2025, znak: WOP.7721.89.2025.KD Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej również jako: "ŁWINB") na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej również jako: "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie (dalej również jako: "PINB") z dnia 24 marca 2025 r. nr 19/2025, znak: PINB.7355.35.15.2023-2025.MZ PINB 5160.460.2023.MZ, którą organ I instancji nakazał L. C. rozbiórkę budynku handlowo-usługowego realizowanego na działce nr ewid. [...] w K. przy ul. [..] w sposób istotnie odbiegający od ustaleń określonych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty Kutnowskiego o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 12 kwietnia 2012 r., a także w sposób niezgodny z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w K. pomiędzy ulicą [...] zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Kutno Nr LIII/608/10 z dnia 26 października 2010 r. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: W dniu 30 czerwca 2010 r. Prezydenta Miasta Kutna wydał decyzję Nr 49/2010 ustalającą warunki dla przedmiotowej inwestycji. Określono w niej m.in. nieprzekraczalną linię zabudowy w odległości 5,0 m od granicy działki. Teren inwestycji został objęty postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Kutno Nr LIII/608/10 z dnia 26 października 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w K. pomiędzy ulicą [...] (dalej również jako: "m.p.z.p." lub "plan miejscowy") i znalazł się w jednostce oznaczonej symbolem 4MN. Zgodnie z § 11 pkt 1 tejże uchwały, dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem 1MN, 3MN i 4MN ustala się: przeznaczenie terenów: a) zachowanie dotychczasowej funkcji wiodącej - zabudowa mieszkaniowa jako podstawowe przeznaczenie terenu, b) usługi nieuciążliwe jako dopuszczalne przeznaczenie terenów, c) obiekty gospodarcze i urządzenia infrastruktury technicznej dla potrzeb lokalnych, jako dopuszczalne przeznaczenie terenów. Jednocześnie dla terenów oznaczonych na rysunku planem symbolu 1MN, 3MN i 4MN obowiązują ustalone na rysunku planu nieprzekraczalne linie zabudowy, wyjątek zaś stanowi teren 4MN w którym obiekty usług nieuciążliwych przeznaczenia dopuszczalnego można realizować w pasie między wyznaczoną nieprzekraczalną linią zabudowy a linią rozgraniczającą ulicy, jednak nie bliżej niż 5 m od linii rozgraniczającej ul. [...] (§ 11 pkt 4 lit. a uchwały). Ponadto, w myśl § 11 pkt 4 lit. c i d m.p.z.p., maksymalna wysokość zabudowy przeznaczenia podstawowego do trzech kondygnacji, w tym poddasze użytkowe, czyli do 12 m, zaś wysokość zabudowy dopuszczalnego przeznaczenia – jedna kondygnacja, przy maksymalnej wysokości budynku 6,0 m i maksymalnej powierzchni zabudowy do 30 m2. Decyzją Starosty Kutnowskiego z dnia 12 kwietnia 2012 r. Nr 162/2012 zatwierdzono projekt budowlany i udzielono L. C. pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. W dniu 8 sierpnia 2023 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Kutnie przeprowadzili kontrolę budowy budynku handlowo-usługowego zlokalizowanego przy ul. [...]. Zgodnie z protokołem ustalono, iż na terenie budowy nie ma dziennika budowy. Funkcję kierownika budowy pełni P. K., posiadający uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Nie ustanowiono funkcji inspektora nadzoru. Tablica informacyjna znajduje się na miejscu. W budynku trwają roboty wykończeniowe, brak wiatrołapu, opaski betonowej wokół budynku. Na podstawie pomiarów wykonanych podczas kontroli stwierdzono, że długość budynku została zwiększona o ok. 30 cm. Dokonano również zmiany wysokości budynku poprzez podwyższenie ścianki kolankowej poddasza o ok. 50 cm, co powoduje że kubatura budynku zmieniła się. W dniu 5 września 2023 r. w siedzibie organu I instancji stawił się kierownik budowy – P. K. . Oświadczył on, iż nie posiada dziennika budowy dla przedmiotowej inwestycji. Jednocześnie wskazał, że dziennik budowy został wydany i rejestrowano w nim przebieg procesu budowlanego. W zakresie powiększenia wymiarów budynku kierownik oświadczył, że inwestor miał wstrzymać roboty budowlane w celu opracowania projektu zamiennego. Za brak dziennika budowy kierownik został ukarany mandatem karnym. Pracownik PINB w Kutnie ustalił, iż dziennik budowy dla analizowanej inwestycji został zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w Kutnie w dniu 26 kwietnia 2012 r. pod nr 214/2012. Pismem z dnia 2 października 2023 r. PINB zawiadomił L. C. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wykonywania budynku handlowo-usługowego w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu architektoniczno-budowlanego. Postanowieniem z tego samego dnia organ I instancji wstrzymał inwestorowi roboty budowlane. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, że doszło do zmiany wysokości obiektu budowlanego poprzez zmianę wysokości kalenicy z projektowanej 5,8 m do 6,3 m w wyniku podniesienia ścianki kolanowej poddasza o 50 cm, co stanowi odstępstwo ok. 9% względem wysokości projektowanej. Jednocześnie samo podwyższenie ścianki kolankowej nie spowodowało zmiany liczby kondygnacji budynku, a poddasze pozostaje nadal nieużytkowe. W takim wypadku doszło do dokonania odstępstwa istotnego bez zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, co obliguje organ nadzoru budowlanego do prowadzenia postępowania naprawczego. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2023 r. ŁWINB uchylił w całości wskazane wyżej postanowienie organu I instancji oraz wstrzymał L. C. roboty budowlane wykonywane w zakresie budowy budynku handlowo-usługowego realizowanego na działce nr ewid. [...] w sposób istotnie odbiegający od ustaleń określonych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty Kutnowskiego o pozwoleniu na budowę Nr [...] z dnia 12 kwietnia 2012 r. Decyzją z dnia 24 listopada 2023 r. PINB nakazał inwestorowi: – sporządzenie i przedstawienie 4 egzemplarzy projektu architektoniczno-budowanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych podczas budowy budynku handlowo-usługowego na działce o nr ewid. [...], które spowodowały zmiany charakterystycznych parametrów obiektu, tj. wysokość budynku w zakresie przekraczającym 2% oraz projektowane zmiany w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Projekt zamienny powinien być sporządzony przez osobę uprawnioną, posiadającą zaświadczenie, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane; – wykonanie robót budowlanych polegających na obniżeniu wysokości kalenicy budynku poprzez demontaż istniejącego dachu budynku, w celu umożliwienia wykonania nowego dachu zgodnego z postanowieniami obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o których mowa w rozdziale 4 § 11 pkt 5 lit. c i g uchwały Rady Miasta Kutno nr 111/608/10 z dnia 26.10.2010 r. i opracowanym projektem zamiennym. Obowiązki określone powyżej nakazano wykonać w terminie do 30 kwietnia 2024 r. Powyższa decyzja została uchylona w całości decyzją ŁWINB z dnia 13 marca 2024 r., zaś sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W dniu 9 maja 2024 r. w siedzibie organu I instancji stawił się L. C. i oświadczył, że w związku z wprowadzonymi zmianami w zakresie wymiarów przedmiotowego budynku zostanie również zmieniona funkcja użytkowa budynku – pierwotnie został on zaprojektowany jako handlowo-usługowy, obecnie ma być jednak realizowany jako budynek mieszkalny, co będzie zgodne z obowiązującym planem miejscowym. Decyzją z dnia 23 maja 2024 r. organ szczebla powiatowego nakazał inwestorowi sporządzenie i przedstawienie w terminie do dnia 31 sierpnia 2024 r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych podczas budowy budynku na działce nr ewid. [...], które spowodowały zmianę charakterystycznych parametrów obiektu, tj. wysokości budynku w zakresie przekraczającym 2% oraz zmianę zamierzonego sposobu użytkowania z funkcji handlowo-usługowej na funkcję mieszkalną jednorodzinną. Wskazano również, że projekt powinien być sporządzony przez osobę uprawnioną, posiadającą zaświadczenie, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Następnie postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2024 r. organ I instancji zmienił powyższą decyzję poprzez zmianę terminu wykonania obowiązku – do dnia 30 września 2024 r. Decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r. Starosta Kutnowski uchylił w całości decyzję własną z dnia 12 kwietnia 2012 r. Nr [...] w sprawie budowy budynku handlowo-usługowego w K. przy ul. [...]. W dniu 30 września 2024 r. inwestor przedłożył zamienny projekt zagospodarowania terenu. Postanowieniem z dnia 7 października 2024 r. PINB zobowiązał inwestora do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w przedłożonym projekcie zamiennym, tj.: – przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego sporządzonego na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., co oznacza, że ww. projekt budowlany zamienny winien odpowiadać przepisom nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r., sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego; – zawarcia w projekcie budowlanym zamiennym rozwiązań projektowych dotyczących zasadniczego wyposażenia technicznego, umożliwiającego użytkowanie przedmiotowego budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, w tym: wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej, ogrzewczej, elektrycznej wraz ze sposobem powiązania tych instalacji bezpośrednio z sieciami (urządzeniami) zewnętrznymi albo z instalacjami zewnętrznymi na zagospodarowywanym terenie oraz związanymi z nimi urządzeniami technicznymi; – wskazano, że rozwiązania projektowe w powyższym zakresie winny być sporządzone przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności i posiadające zaświadczenie, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo Budowlane; – załączenia do projektu budowlanego zamiennego oświadczeń projektantów, które winny być zgodne z art. 20 ust 4 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. 2020 poz. 1333 tekst jednolity), tj. obowiązującym w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 12 kwietnia 2012 r. W dniu 19 listopada 2024 r. inwestor przedłożył w organie I instancji cztery egzemplarze projektu budowanego zamiennego. Z notatki służbowej z dnia 18 grudnia 2024 r., sporządzonej przez inspektora nadzoru budowlanego, wynika, iż przedmiotowy budynek w projekcie zamiennym został usytuowany w odległości 5 m od linii rozgraniczającej, tj. granicy działki inwestora z drogą, co odpowiada pierwotnej lokalizacji budynku. Jednakże na podstawie zdjęć satelitarnych umieszczonych w geoportalu krajowym zachodzi podejrzenie, że budynek ten został zbliżony do linii rozgraniczającej na odległość poniżej 5 m. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2024 r. organ I instancji nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia opracowania geodezyjnego w zakresie podania odległości punktów narożnych zewnętrznych ściany południowej i zachodniej budynku zrealizowanego na działce nr ewid. [...] od granicy z działką drogową nr ewid. [...]. W dniu 20 lutego 2025 r. do organu I instancji wpłynął dokument zatytułowany "Fragment mapy zasadniczej w skali 1:500 z wynikami pomiaru odległości położenia narożników fundamentów budynku od granic z działkami nr [...] i nr [...] objętych postanowieniem Nr 43/2024 wydanym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie". Wynika z niego, że przedmiotowy budynek został posadowiony w odległości od 2,3 m do 2,6 m od granicy z działką drogową nr ewid. [...] i 3,55 m od granicy z działką nr ewid. [...]. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 24 marca 2025 r. nr 19/2025, znak: PINB.7355.35.15.2023-2025.MZ PINB 5160.460.2023.MZ organ szczebla powiatowego nakazał inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego budynku. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż odległość budynku od granicy działki z ul. [...] była określona na 5 m już w pierwotnym projekcie budowlanym, zatwierdzonym decyzją Starosty Kutnowskiego o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 12 kwietnia 2012 r., która była wydana w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy nr 49/2010 wydaną przez Starostę Kutnowskiego w dniu 30 czerwca 2010 r. Brak inwentaryzacji powykonawczej budynku nie dawał organowi nadzoru budowlanego podstaw do jednoznacznego przesądzenia, że przedmiotowy budynek został zlokalizowany niezgodnie z zatwierdzonym pierwotnie projektem budowlanym, a tym samym niezgodnie z obecnie opracowanym projektem budowlanym zamiennym. Jednakże w niniejszym postępowaniu inwestor nie legitymuje się dziennikiem budowy wydanym przez Starostwo Powiatowe w Kutnie w celu rejestracji procesu budowlanego. Tym samym organ nadzoru budowlanego nie może jednoznacznie potwierdzić, że wytyczenie geodezyjne przedmiotowej inwestycji w terenie zostało dokonane i że obiekt został zlokalizowany zgodnie z pierwotnie zatwierdzonym projektem budowlanym. Kierownik budowy, składając w PINB w Kutnie wyjaśnienia w zakresie przedmiotowej budowy, oświadczył, że przebieg procesu budowlanego był rejestrowany w dzienniku budowy i nakazał wstrzymanie robót budowlanych w związku z ze zwiększeniem wymiarów budynku. Z powyższych wyjaśnień, zdaniem PINB, należało domniemywać, że lokalizacja budynku jest zgodna z założeniami pierwotnego projektu budowlanego i decyzji o warunkach zabudowy. Zdjęcia satelitarne umieszczone w serwisie internetowym - geoportal krajowy dawały jednak podstawy do poddania w wątpliwość, że przedmiotowy obiekt jest zlokalizowany w odległości 5 m od granicy działki z ul. [...], jak zostało przedstawione na projekcie zagospodarowania terenu. Zgodnie z przedstawionym opracowaniem geodezyjnym, wykonanym przez J. L. posiadającego uprawnienia zawodowe niezbędne do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii, budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania został posadowiony w odległości od 2,3 m do 2,6 m od granicy z działką drogową nr ew. [...] i 3,55 m od granicy z działką nr ewid. [...]. W ocenie PINB powyższy dokument potwierdza, że inwestor, wykonując roboty budowane w zakresie budowy budynku handlowo-usługowego realizowanego na działce nr ewid. [...] w oparciu o decyzję Starosty Kutnowskiego o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 12 kwietnia 2012 r., dopuścił się odstąpienia od projektu budowlanego zatwierdzonego powyższą decyzją w zakresie obejmującym nie tylko zmianę wysokości obiektu, zmianę zamierzonego sposobu użytkowania obiektu, a również zmianę usytuowania obiektu. Powodem wszczęcia niniejszego postępowania była zmiana wysokości niniejszego budynku, która stanowiła istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu. Zamiana usytuowania obiektu w niniejszym przypadku również stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, ponieważ dotyczy ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także wydanej inwestorowi decyzji o warunkach zabudowy. Zapis § 11 pkt 4 lit. a m.p.z.p. bezwzględnie przesądza o braku możliwości lokalizacji budynków w odległości poniżej 5m od linii rozgraniczającej ul. [...]. To z kolei oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie może zatwierdzić przedłożonego projektu budowlanego, w którym projekt zagospodarowania terenu jest niezgodny ze stanem faktycznym, gdyż obiekt jest usytuowany w odległości 2,3 m od granicy z działką drogową, a nie jak przedstawia projekt zagospodarowania terenu w odległości 5 m. Zdaniem PINB powyższe potwierdza, iż bez aktualnego opracowania geodezyjnego przedstawiającego zagospodarowanie działki nr [...] nawet projektant opracowujący projekt zamienny nie był w stanie stwierdzić zmiany położenia obiektu na gruncie. Jednakże o takiej zamianie winien wiedzieć inwestor i kierownik budowy, którzy kontynuowali roboty budowlane, mimo iż od samego początku były one wykonywane niezgodnie z wydaną decyzją o warunkach zabudowy, jak również z postanowieniami uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dalej organ wskazał, iż nakazując inwestorowi przedstawienie projektu budowlanego zamiennego organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego miał na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem szeroko rozumianym, a zatem nie tylko z ustawą Prawo budowlane, ale i przepisami wykonawczymi do niej, jak i przepisami planistycznymi. Inwestor co prawda przedstawił żądany przez organ nadzoru budowlanego projekt budowlany zamienny, jednak projekt ten nie mógł zostać zatwierdzony, gdyż jest niezgodny ze stanem faktycznym i przedstawia inne usytuowanie obiektu niż jest w rzeczywistości. PINB ocenił, że wskazana niezgodność nie jest możliwa do usunięcia, gdyż nie dotyczy wyłącznie kwestii poprawienia błędu w projekcie zagospodarowania działki, ale usytuowanie obiektu narusza postanowienia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem gdyby nawet właściwie sporządzić projekt zagospodarowania działki, będący częścią projektu budowlanego, to wówczas projekt budowlany naruszałby postanowienia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w K. pomiędzy ulicą [...]. Dopiero bowiem treść przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego stanowić może wyznacznik dalszego postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Konsekwencją zaś przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, którego założenia nie będą odpowiadały przepisom techniczno-budowlanym, bądź ustaleniom obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będzie nakaz rozbiórki obiektu. Dlatego też PINB podkreślił, iż był zobligowany do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, gdyż tylko nakaz rozbiórki tego obiektu doprowadzi do usunięcia stanu naruszenia prawa. Orzeczenie nakazu zaniechania robót budowlanych albo przywrócenia stanu poprzedniego nie spełniłoby tego celu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł L. C., jednak ŁWINB nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymał je w mocy. Na wstępie uzasadnienie organ podkreślił, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) zmieniona została ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Norma art. 27 powyższej ustawy przewiduje, że do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 25 i art. 26, 2) dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę albo dokonano skutecznego zgłoszenia - przepisy ustaw zmienianych w art. 1-4, art. 6 oraz art. 8-24 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Dlatego wobec faktu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] z dnia 12 kwietnia 2012 r. należy stosować wcześniej obowiązujące regulacje postępowania naprawczego zawarte w ustawie Prawo budowlane. Dalej organ podkreślił, iż stosownie do art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.) decyzja o warunkach zabudowy wygasa, jeżeli dla tego terenu uchwalono plan miejscowy, którego ustalenia są inne niż w ww. decyzji. Jednakże ww. przepisu nie stosuje się, jeżeli została wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Biorąc pod uwagę powyższe, ŁWINB wskazał, że dla terenów, dla których wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, należy stosować w pierwszej kolejności ustalenia wynikające z decyzji o warunkach zabudowy, w tym ustalenia dotyczące przeznaczenia tego terenu. Natomiast dla terenów, dla których nie wydano decyzji o pozwoleniu na budowę, należy stosować ustalenia wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uwzględniając powyższe ustalenia, ŁWINB stwierdził, że organ I instancji zasadnie wdrożył postępowanie naprawcze wobec analizowanego obiektu budowlanego. W pierwszym etapie prowadzonego postępowania, PINB w Kutnie wydał postanowienie, które następnie zmodyfikował organ szczebla wojewódzkiego w zakresie redakcji sentencji aktu administracyjnego, wynikającej z konieczności zastosowania właściwych przepisów intertemporalnych tj. wcześniejszego brzmienia przepisów ustawy Prawo budowlane. Następnie organ decyzją z dnia 23 maja 2024 r. nakazał L. C. jako inwestorowi sporządzenie i przedstawienie czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego. W toku postępowania L. C. przedłożył organowi I instancji stosowny projekt budowlany zamienny. Podczas prowadzenia analizy projektu budowlanego zamiennego PINB w Kutnie powziął wątpliwości co do prawidłowości wytyczenia budowy przedmiotowego budynku względem tego zawartego w projekcie. Dlatego posiłkując się dostępem do serwisu GeoPortal, poglądowym zdjęciem z wyznaczoną linią zabudowy, a także zobowiązując inwestora do przedłożenia opracowania geodezyjnego w zakresie podania odległości punktów narożnych zewnętrznych ściany południowej i zachodniej budynku, dokonał dodatkowych ustaleń, które zostały przeoczone na wcześniejszym etapie postępowania. Przedstawiona analiza geodezyjna wskazuje, że przedmiotowy budynek będący przedmiotem postępowania został posadowiony w odległości 2,3 m - 2,6 m od granicy z działką drogową nr ewid. [...] i 3,55 m od granicy z działką nr ewid. [...]. W wydanej dla inwestycji decyzji o warunkach zabudowy Nr 49/2020 z dnia 30 czerwca 2010 r. wskazano zaś, że nieprzekraczalna linia zabudowy dla budowy budynku usługowo-handlowego została wyznaczona w odległości 5 m od granicy z działką drogową (ul. [...]). Z kolei w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla terenów oznaczonych na rysunku planem symbolu 1MN, 3MN i 4MN obowiązują ustalone na rysunku planu nieprzekraczalne linie zabudowy, wyjątek zaś stanowi teren 4MN w którym obiekty usług nieuciążliwych przeznaczenia dopuszczalnego można realizować w pasie między wyznaczoną nieprzekraczalną linią zabudowy a linią rozgraniczającą ulicy, jednak nie bliżej niż 5 m od linii rozgraniczającej ul. [...] (§ 11 pkt 4 lit. a). Zgodnie z postanowieniami powyższej uchwały teren, na którym znajduje się przedmiotowy budynek, został oznaczony w planie miejscowym symbolem 4MN. Tym samym zarówno decyzja o warunkach zabudowy, jak i miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wskazują na minimalny wymóg 5 m, których zrealizowany budynek nie spełnia, przeciwnie do budynku projektowanego. W dodatku wyjątek dot. lokowania obiektu na terenie 4MN dotyczy obiektów usług nieuciążliwych, podczas gdy deklarowanym obecnie zamiarem inwestora jest budynek o funkcji mieszkalnej. Organ podkreślił, że konkretna definicja nieprzekraczalnej linii zabudowy nie została w żadnym akcie prawnym sformułowana, dlatego to właśnie najczęściej ustalana jest każdorazowo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest podstawowym aktem prawa miejscowego, który reguluje kwestie zabudowy oraz warunków, które zabudowa ta powinna spełniać, zaś linia zabudowy stanowi nieodłączny element miejscowego planu. Najczęściej przez nieprzekraczalną linię zabudowy należy rozumieć wyznaczone na rysunku planu linie, przed które nie może być wysunięte lico nadziemnej ściany realizowanego budynku. W obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w § 3 pkt 7 przyjęto, że jest to: "linia zabudowy z zakazem przekraczania jej obiektami kubaturowymi". Z kolei za linię rozgraniczającą w pkt 8 przyjęto: "granicę pomiędzy terenami o różnym podstawowym przeznaczeniu". W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy budynek został wybudowany z naruszeniem decyzji o warunkach zabudowy, która w stanie faktyczno-prawnym sprawy posiada pierwszeństwo względem obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz z naruszeniem pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego nią projektu budowlanego. Także projekt budowlany zamienny zawiera inne usytuowanie budynku niż istniejące w rzeczywistości. Wskazana niezgodność nie jest możliwa do usunięcia, gdyż nie dotyczy wyłącznie kwestii poprawienia błędu w projekcie zagospodarowania działki, ale usytuowanie obiektu narusza postanowienia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku zaś stwierdzenia, że adresat obowiązku nie przedłożył projektu zamiennego, względnie przedłożył go, lecz ten nie spełnia wymogów przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Decyzja podejmowana na tej podstawie prawnej ma charakter decyzji związanej, a potrzeba jej zastosowania wynika z wcześniejszego niewykonania nałożonego na stronę obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego i obowiązku wykonania określonych czynności. Niewykonanie obowiązku należy przy tym rozumieć szeroko, bowiem obejmuje ono zarówno stan obiektywnej bierności adresata w jego wykonaniu, jak i stan, w którym nie można było zatwierdzić przedstawionego projektu budowlanego ze względu na jego sprzeczność z przepisami prawa. W takich sytuacjach organ w konsekwencji decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, określa dalsze losy obiektu budowlanego, tj. wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego). Każdorazowym zadaniem organów nadzoru budowlanego, prowadzących postępowanie naprawcze, jest sprawdzenie, czy przedłożony projekt budowlany zamienny spełnia wymogi przewidziane prawem, w tym czy jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami technicznymi. Choć decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego ma charakter związany, bowiem stanowi konsekwencję niewykonania bądź niewykonania prawidłowo nałożonego wcześniej obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego/wykonania określonych czynności, to wybór konsekwencji zeń wynikających ma już charakter zbliżony do uznaniowego, bowiem organ może w zależności od kompleksowo ustalonego stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności sprawy nałożyć różne obowiązki. Tym samym organ nadzoru budowlanego, wydając decyzję w oparciu o art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, może nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. ŁWINB podkreślił, iż w realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia ze zrealizowanym budynkiem, którego zarówno kształt jak i parametry nie pozwalają orzec w inny sposób niż poprzez jego nakaz rozbiórki. Nie da się bowiem orzec częściowej rozbiórki w sytuacji gdy dłuższe boki ścian budynku o wym. 16,30 m x 6,25 m są równoległe do działki drogowej i linii zabudowy. Nakaz rozbiórki części obiektu jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Po drugie, analizowany obiekt budowlany przekracza linię zabudowy w istotnej części, a w przypadku linii zabudowy określonej w m.p.z.p. w całości. Dokumentacja geodezyjna wskazuje, że przedmiotowy budynek będący przedmiotem postępowania został posadowiony w odległości 2,3 m - 2,6 m od granicy z działką drogową. Tym samym, w ocenie organu II instancji, nie jest możliwe doprowadzenie obiektu do stanu zgodności z prawem, w tym z istniejącym ładem planistycznym w ramach postępowania naprawczego obejmującego konieczność przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, niezależnie czy punktem odniesienia będzie decyzja o warunkach zabudowy czy postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Reasumując organ stwierdził, iż przedłożony projekt budowlany zamienny nie zawiera wszystkich zrealizowanych przez inwestora odstępstw od projektu budowlanego, ale przede wszystkim nie pozwala na doprowadzenie budynku do zgodności z przepisami prawa, w tym szeroko rozumianym Prawem budowlanym. W ocenie organu odwoławczego wydane przez organ szczebla powiatowego rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a wcześniej zostało poprzedzony wnikliwym i kompleksowym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie. Każdy przedłożony projekt budowlany zamienny spełniać musi wymogi przewidziane prawem, w tym zgodnie z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, czy jest zgodny z istniejącym z porządkiem planistycznym. Z przepisu art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego wynika jednoznacznie, że organ może nakazać rozbiórkę, dopiero gdy zostanie wykazane, że nie da się doprowadzić obiektu do stanu poprzedniego i nie jest wystarczające jedynie nakazanie zaniechania dalszych robót budowlanych, co w ocenie organu odwoławczego zostało wykazane. Odnosząc się do odwołania, organ II instancji wskazał, że nie mógł podzielić zarzutów skarżącego. Pierwotny zatwierdzony projekt budowlany przewidywał poprawne konstrukcyjnie rozstrzygnięcia w zakresie usytuowania obiektu względem linii rozgraniczenia, zachowując odległość 5 m, więc organ I instancji bez pomiarów geodezyjnych nie mógł jednoznacznie stwierdzić niezgodności w usytuowaniu budynku. Tym samym nie sposób postawić zarzutu organom nadzoru budowlanego, że inwestor prowadził budowę niezgodnie z projektem budowlanym. Natomiast oceniając argumenty dotyczące stanu zdrowia i historii chorób skarżącego w trakcie trwania inwestycji, które skutkowały niemożnością prawidłowo nadzoru nad prowadzoną budową, organ odwoławczy oświadczył, że takie okoliczności - jako pozostające poza meritum sprawy - nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniach prowadzonych przed organami nadzoru budowlanego, bowiem organy administracji publicznej działają na zasadzie legalizmu. Skargę na powyższą decyzję wniósł L. C., wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji: 1. naruszenie przepisów procedury administracyjnej: a) art. 6 i art. 7 w zw. z art. 75 i 80 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie zbadania wszechstronnego całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie decyzji z całkowitym pomięciem dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony, w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności budowy oraz faktu posadowienia fundamentów w 2014 roku i niezauważenia faktu naruszenia przy pierwszej kontroli, której skutkiem było przygotowanie projektu zamiennego, b) art. 8 k.p.a. wskutek nierozstrzygnięcia istniejących w sprawie wątpliwości na korzyść skarżącego oraz poprzez brak rzeczowego odniesienia się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w szczególności poprzez nieuwzględnienie konieczności uwzględnienia poczynionych nakładów, oraz braku istotności z punktu widzenia interesu społecznego oraz niezagrażania ruchowi na ulicy oraz braku konieczności ewentualnego ryzyka ponoszenia kosztów przez Miasto; c) art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu jakim jest informacja o tym, że uprzednio przy wydawaniu dokumentów budowy okoliczność posadowienia budynku w granicy drogi nigdy nie stanowiła przedmiotu postępowania; d) art. 104 § 2 i art. 138 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, tj. rzeczywistego wpływu na ruch pieszy i samochodowy na ulicy graniczący z nieruchomością; e) art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez mylne i niedokładne przeanalizowanie intencji i treści prawa budowlanego w szczególności w zakresie obowiązków organu przyjmującego dokumentację i wydającego dokumenty w czasie, gdy budowa była rozpoczęta i nikt z przedstawicieli organu nie podnosił zarzutu posadowienia budynku oraz naruszenie art. — nakazującego dokonanie rozbiórki bez uprzedniego zastosowania środków mniej drastycznych bez przeprowadzenia stosownego postępowania naprawczego. W uzasadnieniu L. C. wskazał, że w trakcie procesu budowlanego podupadł na zdrowiu, przeszedł dwa udary, zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową, więc nie mógł na bieżąco nadzorować prac. Dopiero w kwietniu 2025 r., po otrzymaniu pisma z PINB, skarżący dowiedział się, że jego budynek jest nieprawidłowo zlokalizowany. Skarżący nie mógł się o tym dowiedzieć wcześniej, gdyż nie jest inżynierem budownictwa, nie ma wiedzy o mapach, a na budowę zatrudnił kierownika budowy z odpowiednimi uprawnieniami, aby nad budową był odpowiedni nadzór i wszystko było na bieżąco sprawdzane. Skarżący podkreślił, że kierownik budowy powinien go poinformować o stwierdzonych niezgodnościach, jednak nie uczynił tego, gdyż prawdopodobnie ogrodzenie potraktował jako granice działki skarżącego. Następnie była robiona mapa przyłącza gazu ziemnego do posesji i też nikt nie zwrócił uwagi na błędy w posadowieniu. Błędnej lokalizacji budynku nie stwierdzili także urzędnicy z PINB podczas pierwszej kontroli. Skarżący podkreślił, że on jako inwestor nic nie mógł uczynić, gdyż wyznaczenie tych odległości nie leżało w jego gestii. Po to jest obowiązek zatrudnienia fachowca z odpowiednimi uprawnieniami (kierownika budowy), aby takie błędy nie powstawały Dalej skarżący wskazał, iż w chwili realizacji przedmiotowej inwestycji nie było problemu z linią zabudowy - ponieważ umiejscowione obok budynki znajdowały i znajdują się w tej samej linii, w tym samym ciągu. Pomiar, który był dokonany przy rozpoczęciu budowy, został zrealizowany nie od linii zabudowy, tylko od faktycznie umieszczonego płotu rozgraniczającego nieruchomość skarżącego od drogi. Płot ten był już posadowiony w chwili, gdy skarżący się wprowadził, tym samym nie było żadnych wątpliwości co do tego, że płot wyznaczony jest prawidłowo. Szczególnie że jego linia pokrywała się z sąsiednimi płotami. Dlatego pomiary wstępne nieruchomości nie budziły wątpliwości. Świadczyć o tym może również nie budząca wątpliwości okoliczność, że organ nadzoru, potwierdzając za zgodny z prawem projekt zamienny, również nie powziął wątpliwości co do prawidłowości położenia budynku. Gdyby zatem fakt naruszenia był oczywisty - projekt zamienny nigdy nie powinien być przyjęty i uznany za zgodny z przepisami. W przedmiotowej sprawie brak wskazania możliwości naprawczych w sytuacji, gdy organ uprzednio wydał pozytywną opinię o projekcie zamiennym, wskazuje, że organ mechanicznie podszedł do przedmiotowej sprawy, nie zdając sobie sprawy z konsekwencji własnych decyzji - nie może być jednocześnie sytuacji, że ten sam stan faktyczny raz jest uznany za zgodny z przepisami, a dopiero później za niezgodny z przepisami. Ponadto, w ocenie skarżącego, doszło do naruszenia art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie strony o skutkach i możliwościach w szczególności wobec ryzyka poniesienia niepowetowanej szkody. Organ nie przeprowadził również oceny całego materiału dowodowego i w szczególności nie obniósł się do kwestii zasadności konieczności rozbiórki, która jest w tym momencie ostatecznym kosztownym rozwiązaniem dla strony, nie wskazując innych sposobów rozwiązania problemu, który w świetle zachowań organu budzi wątpliwości, w szczególności bez refleksyjnego odniesienia się do czynienia przez organ uzgodnień i potwierdzeń. Zdaniem skarżącego pominięto także okoliczność, że nieruchomość jest posadowiona od kilku lat i realizuje swoją funkcję i nie było prowadzonego postępowania w zakresie objętym decyzją. Organ powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy, ale również zastosowania zasady wyboru mniejszego zła i zaproponowania inwestorowi takiego rozwiązania, które nie spowoduje konieczności rozbiórki nieruchomości. W szczególności wobec faktu nieinwazyjności przedmiotowej nieruchomości dla żadnego podmiotu ani osób prawnych ani fizycznych. Przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę powinien wykazać, że nie ma innych możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie, zdaniem skarżącego, organ poniechał tego obowiązku i bez przeprowadzenia dokładnej i szczegółowej analizy przedmiotowej sprawy - w szczególności możliwości zalegalizowania przedmiotowej budowy - wydał najdalej idącą w skutkach decyzję - nie zważając na szkodę inwestora. Z uwagi na powyższe okoliczności skarżący wniósł jak w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej również jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kutnie nakazującą skarżącemu rozbiórkę budynku handlowo-usługowego realizowanego na działce nr ewid. [...]. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) - dalej jako: "k.p.a." oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) - dalej jako: "p.b.", w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r., do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę albo dokonano skutecznego zgłoszenia przepisy ustaw zmienianych w art. 1-4, art. 6 oraz art. 8-24 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Stosownie do art. 50 ust. 1 p.b., w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Z kolei art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Na podstawie art. 51 ust. 5 p.b., w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 5 p.b. ma charakter związany a przesłanką wydania jednego z nakazów wymienionych w omawianym przepisie jest ustalenie, że obowiązek, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nie został prawidłowo wykonany w terminie. Norma prawna wynikająca z art. 51 ust. 5 p.b. nakazuje wdrożenie przewidzianych w tym zakresie konsekwencji bez względu na to, z jakich powodów nie wykonany został obowiązek nałożony decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2024 r. sygn. IV SA/Po 236/24; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. II SA/Gd 520/23). W kontrolowanej sprawie należało zatem ustalić, czy skarżący wywiązał się z obowiązku nałożonego nań decyzją z dnia 23maja 2024 r. W tym celu wypada wskazać, że projekt budowlany zamienny, do złożenia którego organ I instancji zobowiązał skarżącego, ma charakter inwentaryzacji, stwierdzać, co zostało wykonane, gdyż służyć ma usankcjonowaniu kształtu inwestycji w wersji już zrealizowanej a jednocześnie przewidywać rozwiązania, które spowodują, że istotne odstępstwa od pierwotnego projektu budowlanego w wypadku ich niezgodności z prawem, taką zgodność osiągną. Na etapie uregulowanym przepisami art. 51 ust. 4 i 5 p.b. następuje sprawdzenie wykonania obowiązku nałożonego decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Niezłożenie w terminie zgodnego z prawem projektu zamiennego skutkować musi zastosowaniem art. 51 ust. 5 p.b. Organ nadzoru budowlanego w przypadku postępowania naprawczego i projektu budowlanego zamiennego może jedynie zatwierdzić prawidłowo sporządzony i zgodny z prawem projekt budowlany przedłożony przez inwestora i wykonany na jego zlecenie przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane. W razie niezgodności z obowiązującymi przepisami organy co do zasady nie mają uprawnień do jego modyfikacji czy też jakiegokolwiek merytorycznego ingerowania w zamierzenie budowlane zaplanowane przez inwestora (wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 września 2024 r., sygn. II Sa/Kr 829/24). W realiach kontrolowanej sprawy należy poczynić zastrzeżenie, że w świetle gromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy budynek został posadowiony w odległości 2,3 – 2,6 m od granicy z działką drogową nr ewid. [...]. Okoliczność ta wynika z analizy geodezyjnej sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. L. i nie jest kwestionowana przez strony. Nie są sporne także ustalenia organu odnośnie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Kutno nr LII/608/10 z dnia 26 października 2010 r. oraz co do tego, że postanowienia planu miejscowego, podobnie jak rozstrzygnięcie decyzji z 30 czerwca 2010 r. ustalającej warunki zabudowy wymagają zachowania odległości nie mniejszej niż 5 m. od linii rozgraniczającej ul. [...]. Konkludując - trafne są ustalenia organów co do tego, że usytuowanie budynku narusza postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego trzeba podkreślić, że złożony projekt zamienny wskazuje na usytuowanie przedmiotowego budynku nie odpowiadające rzeczywistości, aczkolwiek zgodne z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tj. w odległości 5 m. od granicy z działką nr ewid. [...]. Trzeba przy tym podkreślić, że projekt zamienny nie tylko nie oddaje rzeczywistego usytuowania budynku, ale ponadto nie przewiduje żadnych rozwiązań mających prowadzić do usunięcia stanu niezgodności z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i osiągniecia stanu zgodnego z przepisami m.p.z.p. Sąd orzekający podziela pogląd przywołany w zaskarżonej decyzji, co do tego, że przez niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 5 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, należy również rozumieć taki przypadek, kiedy został sporządzony i przedstawiony przez stronę (inwestora) projekt budowlany zamienny, jednak w ocenie organów nie może być on zatwierdzony, czy to ze względu na jego sprzeczność z planem, bądź decyzją o warunkach zabudowy, czy z uwagi na sprzeczność z przepisami techniczno - budowlanymi, bądź wtedy gdy przedłożony projekt zamienny nie odpowiada wymogom prawa (wyrok WSA w Gdańsku z 31 sierpnia 2018 r., sygn. akt II Sa/Gd 489/18). Niezgodność projektu zamiennego, przedłożonego w kontrolowanej sprawie przez skarżącego, ze stanem rzeczywistym oraz brak rozwiązań w projekcie mających doprowadzić do zgodności z przepisami prawa miejscowego, tj. z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skutkować musiała zobowiązaniem organu do zastosowania jednego z nakazów określonych w art. 51 ust. 5 p.b. Dokonując oceny zasadności zastosowania przewidzianego w art. 51 ust. 5 p.b. nakazu rozbiórki Sąd doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie w tym zakresie znajduje podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym i jego prawidłowej ocenie dokonanej przez organy. W zaskarżonej decyzji organ zasadnie wskazuje na takie elementy jak położenie budynku dłuższym bokiem równolegle do działki drogowej oraz wielkość przekroczenia linii zabudowy w sytuacji, gdy długość krótszego boku budynku wynosi 6,25 m. W ustalonym stanie faktycznym brak podstaw do orzeczenia nakazu zaniechania dalszych robót bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Trafnie też wskazuje organ, że nie jest dopuszczalne nakazanie rozbiórki częściowej, zważywszy, że nie ma możliwości, aby dotyczył on samodzielnej części, której rozbiórka nie ingerowałaby w pozostałą bryłę budynku. Niezasadne okazały się zarzuty podnoszone w skardze. Okoliczności związane ze stanem zdrowia oraz sytuacją życiową skarżącego, podobnie jak poniesione przez niego nakłady, są bowiem w kontrolowanym postępowaniu pozbawione znaczenia prawnego. Odnośnie zarzutu, że przedmiotowy budynek został postawiony w jednej linii z budynkami na działkach sąsiednich, należy wskazać, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy prowadzi do przeciwnych konkluzji. Żaden z budynków bezpośrednio sąsiadujących nie jest oddalony od granicy z działką drogową na taką samą odległość jak inwestycja skarżącego. Do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i podlegających badaniu w kontrolowanej sprawie nie należy także wpływ inwestycji na ruch pieszy i samochodowy czy też brak ryzyka ponoszenia kosztów przez Miasto. Skarżący podnosi też zarzut pominięcia informacji, że uprzednio przy wydawaniu dokumentów budowy okoliczność posadowienia budynku w granicy drogi nie stanowiła przedmiotu postepowania. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. O ile bowiem przez wydawanie dokumentów budowy rozmieć można wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, to wypada wskazać w ślad za organami, że pierwotny zatwierdzony projekt budowlany przewidywał usytuowanie budynku zgodne z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Sądu procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami zaufania, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 75, art. 104 § 2 i art. 138 k.p.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. dj

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło